جز ویکی سازی و تمیزکاری |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''خوزستان'''}}؛ استانی کهن و زیبا در جنوب غربی ایران به مرکزیت شهر اهواز. | |||
{{درشت|'''خوزستان'''}}؛ استانی کهن و زیبا در جنوب غربی ایران به مرکزیت شهر اهواز. | |||
خوزستان، از کهنترین زیستگاههای ایران با پیشینهای تا هزارهٔ پنجم پیش از میلاد، سرزمینی است که همواره نقش مهمی در تاریخ و فرهنگ کشور داشته است. امروز با جمعیتی نزدیک به ۵ میلیون نفر، خوزستان محل زندگی اقوام گوناگون چون عربها، [[ایل بختیاری|بختیاریها]]، لرها و ترکها است که در عین تنوع فرهنگی، هویتی ایرانی و مشترک دارند. | |||
==پیشینه== | ==پیشینه== | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۲: | ||
===کوهها و دشتها=== | ===کوهها و دشتها=== | ||
بیشترین سطح این سرزمین را، زمینهای هموار و جلگهای به نام خوزستان تشکیل میدهند. ارتفاعات اندکی نیز در بخش شمال و شرق استان، در مجاورت با استان چهارمحال و بختیاری، دیده میشود که بلندترین قلهٔ آن، کوهی به نام «منار» با ارتفاع ۳٬۷۰۱ متر است. ارتفاع از سطح دریا، در نقاط مختلف استان، بسیار متفاوت است؛ برای مثال، در مناطق ناهموار مانند ارتفاعات شمالی استان ارتفاع بین ۱۵۰۰ تا ۳۷۰۰ متر از سطح دریا است. این در حالی است که در مناطق هموار و جلگهای، ارتفاع به ۲۰ متر و در نزدیکی سواحل [[خلیج فارس]] نیز به ۲ متر میرسد.<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف)، اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، تهران، گیتاشناسی، 1383ش، ص120.</ref> | بیشترین سطح این سرزمین را، زمینهای هموار و جلگهای به نام خوزستان تشکیل میدهند. ارتفاعات اندکی نیز در بخش شمال و شرق استان، در مجاورت با استان چهارمحال و بختیاری، دیده میشود که بلندترین قلهٔ آن، کوهی به نام «منار» با ارتفاع ۳٬۷۰۱ متر است. ارتفاع از سطح دریا، در نقاط مختلف استان، بسیار متفاوت است؛ برای مثال، در مناطق ناهموار مانند ارتفاعات شمالی استان ارتفاع بین ۱۵۰۰ تا ۳۷۰۰ متر از سطح دریا است. این در حالی است که در مناطق هموار و جلگهای، ارتفاع به ۲۰ متر و در نزدیکی سواحل [[خلیج فارس]] نیز به ۲ متر میرسد.<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف)، اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، تهران، گیتاشناسی، 1383ش، ص120.</ref> | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
===منابع آبی=== | ===منابع آبی=== | ||
استان خوزستان، یکی از چهار حوضهٔ مهم آبریز و دارای پرآبترین رودهای ایران است.<ref>اهلرس، ایران: مبانی یک کشورشناسی جغرافیایی (جغرافیای طبیعی)، ۱۳۷۲ش، ص۱۴۸ و ۱۵۶–۱۵۷.</ref> این استان، در مسیر حوضههای آبریز خلیج فارس قرار دارد. خوزستان، زیرحوضهٔ رودهای [[کارون]] (پرآبترین رود خوزستان و تنها رود قابل کشتیرانی در [[ایران]])، کرخه و جرّاحی نیز بوده و ارتفاعات اندک موجود در این خطه، سرچشمه و تقویتکننده رودهای پرآبی هستند که همگی بهسمت خلیج فارس سرازیر میشوند. رودهای دیگری همچون دز، کرخه، مارون، جرّاحی و هندیجان نیز در بخشهایی از خاک خوزستان جریان دارند.<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف)، اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، تهران، گیتاشناسی، 1383ش، ص120؛{{سخ}} | استان خوزستان، یکی از چهار حوضهٔ مهم آبریز و دارای پرآبترین رودهای ایران است.<ref>اهلرس، ایران: مبانی یک کشورشناسی جغرافیایی (جغرافیای طبیعی)، ۱۳۷۲ش، ص۱۴۸ و ۱۵۶–۱۵۷.</ref> این استان، در مسیر حوضههای آبریز خلیج فارس قرار دارد. خوزستان، زیرحوضهٔ رودهای [[کارون]] (پرآبترین رود خوزستان و تنها رود قابل کشتیرانی در [[ایران]])، کرخه و جرّاحی نیز بوده و ارتفاعات اندک موجود در این خطه، سرچشمه و تقویتکننده رودهای پرآبی هستند که همگی بهسمت خلیج فارس سرازیر میشوند. رودهای دیگری همچون دز، کرخه، مارون، جرّاحی و هندیجان نیز در بخشهایی از خاک خوزستان جریان دارند.<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف)، اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، تهران، گیتاشناسی، 1383ش، ص120؛{{سخ}} | ||
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، ج4: حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان، 1384ش، ص59 و 61 و 84 و 97-100 و 122-123 و 151-152؛{{سخ}} | سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، ج4: حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان، 1384ش، ص59 و 61 و 84 و 97-100 و 122-123 و 151-152؛{{سخ}} | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۷: | ||
==فرهنگ و هنر== | ==فرهنگ و هنر== | ||
===گردشگری=== | ===گردشگری=== | ||
امروزه، خوزستان، پس از بازسازیهای صورت گرفته (پس از صدمات و خسارات فراوان جنگ)، از فعالترین استانهای ایران بهشمار رفته و هر ساله، گردشگران بسیاری را به خود جذب میکند.<ref>سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، جغرافیای استان خوزستان، 1381ش، ص64-70.</ref> از جمله مناطق تاریخی خوزستان میتوان به [[چغازنبیل]] (ثبت شده در آثار [[میراث جهانی یونسکو در ایران]])، [[سازههای آبی شوشتر]] (ثبت شده در آثار میراث جهانی [[یونسکو]])، قلعه سلاسل، کاخ آپادانا، بند میزان، پل بند لشکر، مسجد جامع شوشتر، آرامگاه دانیال نبی، قلعه شوش، آرامگاه یعقوب لیث، حمام شاه رکنالدین، خانه سوزنگر، پل قدیم (دزفول)، آتشگاه مسجدسلیمان، کلیسای ارامنه، موزه آبادان، شیرهای سنگی بختیاری،<ref>[https://lahzeakhar.com/Destination/خوزستان «خوزستان»، سایت لحظه آخر.]</ref> موزه جنگ خرمشهر، مسجد جامع خرمشهر و پل جهانآرا<ref>[https://irangard.com/mag/جاهای-دیدنی-خوزستان/ «جاهای دیدنی خوزستان»، سایت ایرانگرد]</ref> اشاره کرد. | امروزه، خوزستان، پس از بازسازیهای صورت گرفته (پس از صدمات و خسارات فراوان جنگ)، از فعالترین استانهای ایران بهشمار رفته و هر ساله، گردشگران بسیاری را به خود جذب میکند.<ref>سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، جغرافیای استان خوزستان، 1381ش، ص64-70.</ref> از جمله مناطق تاریخی خوزستان میتوان به [[چغازنبیل]] (ثبت شده در آثار [[میراث جهانی یونسکو در ایران]])، [[سازههای آبی شوشتر]] (ثبت شده در آثار میراث جهانی [[یونسکو]])، قلعه سلاسل، کاخ آپادانا، بند میزان، پل بند لشکر، مسجد جامع شوشتر، آرامگاه دانیال نبی، قلعه شوش، آرامگاه یعقوب لیث، حمام شاه رکنالدین، خانه سوزنگر، پل قدیم (دزفول)، آتشگاه مسجدسلیمان، کلیسای ارامنه، موزه آبادان، شیرهای سنگی بختیاری،<ref>[https://lahzeakhar.com/Destination/خوزستان «خوزستان»، سایت لحظه آخر.]</ref> موزه جنگ خرمشهر، مسجد جامع خرمشهر و پل جهانآرا<ref>[https://irangard.com/mag/جاهای-دیدنی-خوزستان/ «جاهای دیدنی خوزستان»، سایت ایرانگرد]</ref> اشاره کرد. | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۳: | ||
===خوزستان در ادبیات فارسی=== | ===خوزستان در ادبیات فارسی=== | ||
خوزستان، بهدلیل قدمت بسیاری که دارد، در بسیاری از متون فارسیزبانان، از نظم و نثر، حضور یافته است. برای مثال، فخرالدین اسعد گرگانی در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/asad/veysoramin/sh55 فخرالدین اسعد گرگانی، ویس و رامین، بخش 55، سایت گنجور.]</ref> | خوزستان، بهدلیل قدمت بسیاری که دارد، در بسیاری از متون فارسیزبانان، از نظم و نثر، حضور یافته است. برای مثال، فخرالدین اسعد گرگانی در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/asad/veysoramin/sh55 فخرالدین اسعد گرگانی، ویس و رامین، بخش 55، سایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۷۷: | خط ۷۵: | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
[[نظامی گنجوی]] نیز، بارها، به واژه خوزستان در اشعار خود اشاره کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/nezami/5ganj/khosro-shirin/sh18 نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش 18، سایت گنجور.]</ref> | [[نظامی گنجوی]] نیز، بارها، به واژه خوزستان در اشعار خود اشاره کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/nezami/5ganj/khosro-shirin/sh18 نظامی، خمسه، خسرو و شیرین، بخش 18، سایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۸۳: | خط ۸۱: | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
عطار نیز از جمله شاعرانی است که در شعر خود به این منطقه و نیشکرهای آن اشاره کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/attar/divana/ghazal-attar/sh233 عطار، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شمارۀ 233، سایت گنجور.]</ref> | عطار نیز از جمله شاعرانی است که در شعر خود به این منطقه و نیشکرهای آن اشاره کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/attar/divana/ghazal-attar/sh233 عطار، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شمارۀ 233، سایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
