پیشنویس:ایالات متحده آمریکا: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''ایالات متحده آمریکا؛'''</big> کشور مستقل در منطقه آمریکای شمالی | <big>'''ایالات متحده آمریکا؛'''</big> کشور مستقل در منطقه آمریکای شمالی متشکل از ۵۰ ایالت. | ||
'''پایتخت:''' واشنگتن دیسی | '''پایتخت:''' واشنگتن دیسی | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
'''امید به زندگی:''' ۷۴ سال (مردان) – ۸۰ سال (زنان)<ref>{{پک/بن|آ۱|ک=bbc|ف=United States country profile|زبان=en}}</ref> | '''امید به زندگی:''' ۷۴ سال (مردان) – ۸۰ سال (زنان)<ref>{{پک/بن|آ۱|ک=bbc|ف=United States country profile|زبان=en}}</ref> | ||
== جغرافیا == | |||
=== موقعیت جغرافیایی === | |||
ایالات متحده آمریکا در قاره آمریکای شمالی واقع شده و از شمال با کانادا، از جنوب با مکزیک و خلیج مکزیک، از شرق با اقیانوس اطلس و از غرب با اقیانوس آرام همسایه است . سرزمین اصلی ایالات متحده (۴۸ ایالت همجوار) تقریباً بین عرضهای جغرافیایی ۲۴ درجه تا ۴۹ درجه شمالی و طولهای جغرافیایی ۶۷ درجه تا ۱۲۴ درجه غربی گسترده شده است . دو ایالت غیرهمجوار، آلاسکا در شمال غربی قاره آمریکای شمالی و هاوایی در اقیانوس آرام، در سال ۱۹۵۹ به این کشور پیوستند . مجموع مساحت ایالات متحده (۵۰ ایالت و ناحیه کلمبیا) حدود ۹,۸۳۳,۵۲۰ کیلومتر مربع کیلومتر مربع است.<ref>{{پک/بن|آ۱|ک=bbc|ف=United States country profile|زبان=en}}</ref> | |||
== تاریخچه == | |||
ایالات متحده آمریکا ریشه در مهاجرتهای اولیه انسانی از سیبری از طریق تنگه برینگ در حدود ۱۲,۰۰۰ سال پیش از میلاد دارد و پس از آن، فرهنگهای بومی مختلفی در این سرزمین شکل گرفتند که به تدریج شبکههای سکونتگاهی و تجاری پیچیدهای را پدید آوردند. نخستین حضور مستمر اروپاییان در سال ۱۵۶۵ با تأسیس سنت آگوستین توسط اسپانیاییها آغاز شد و متعاقباً مهاجران انگلیسی در سال ۱۶۰۷ جیمزتاون را بنیان نهادند و در سال ۱۶۲۰ پدران زائر مستعمره پلیموث را ایجاد کردند. در قرون بعدی، جمعیت قابلتوجهی از بردگان آفریقایی برای کار در مزارع پنبه و تنباکو به این سرزمین آورده شدند. در سال ۱۷۷۵، انقلاب آمریکا با رهبری جرج واشنگتن علیه سلطه بریتانیا شکل گرفت و در سال ۱۷۸۳ بریتانیا استقلال مستعمرات را در پیمان پاریس به رسمیت شناخت و متعاقباً قانون اساسی در سال ۱۷۸۷ تدوین گردید که نظام فدرال مبتنی بر تفکیک قوا را ایجاد نمود.<ref>{{پک/بن|آ۱|ک=bbc|ف=United States country profile|زبان=en}}</ref> | |||
در قرن نوزدهم، ایالات متحده با خرید لوئیزیانا از فرانسه در ۱۸۰۳، تصرف سرزمینهای مکزیک بین ۱۸۴۶ تا ۱۸۴۸ و پایان جنگ داخلی در ۱۸۶۵ که به لغو بردهداری انجامید، گسترش سرزمینی و تحولات سیاسی عمدهای را تجربه کرد. در سال ۱۸۹۸، با تصاحب پورتوریکو، گوام، فیلیپین و هاوایی، این کشور به قدرت فراقارهای تبدیل شد. قرن بیستم با اعطای حق رأی به زنان در ۱۹۲۰، رکود بزرگ اقتصادی ۱۹۲۹-۱۹۳۳، و اجرای برنامه نیو دیل در ۱۹۳۳ همراه بود. پس از حمله ژاپن به پرل هاربر در ۱۹۴۱، آمریکا وارد جنگ جهانی دوم شد و با بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی در ۱۹۴۵، به عنوان یکی از دو ابرقدرت در نظام بینالملل جایگاه یافت. دوران جنگ سرد با اعلام دکترین ترومن در ۱۹۴۷ آغاز شد و ایالات متحده با بحران موشکی کوبا در ۱۹۶۲ و مداخله نظامی در ویتنام در ۱۹۶۴، نقش مداخلهجویانه خود را در عرصه جهانی تداوم بخشید.<ref>{{پک/بن|آ۱|ک=bbc|ف=United States country profile|زبان=en}}</ref> | |||
در سالهای بعد، تحولاتی همچون ترور شخصیتهای سیاسی و اجتماعی در دهه ۱۹۶۰، حضور نظامی در ویتنام و خاورمیانه و برنامه فضایی، از جمله رویدادهای قابلذکر در این دوره به شمار میروند. حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و متعاقب آن سیاست «جنگ علیه تروریسم» با عملیات نظامی در افغانستان و عراق، رویکرد امنیتی ایالات متحده را بهطور قابلتوجهی تحت تأثیر قرار داد. بحران مالی ۲۰۰۸، انتخابات ریاستجمهوری سالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۱۶ و یورش به ساختمان کنگره در ژانویه ۲۰۲۱، از جمله رخدادهای شاخص دهههای اخیر هستند. همچنین حکم دیوان عالی در سال ۲۰۲۲ در مورد سقط جنین و تحولات مرتبط با نظام انتخاباتی، نشاندهنده پویاییهای سیاسی و اجتماعی در این کشور است که روند تحولات آن همچنان ادامه دارد.<ref>{{پک/بن|آ۱|ک=bbc|ف=United States country profile|زبان=en}}</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ ۲۱ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۳۲
ایالات متحده آمریکا؛ کشور مستقل در منطقه آمریکای شمالی متشکل از ۵۰ ایالت.
پایتخت: واشنگتن دیسی
مساحت: ۹,۸۳۳,۵۲۰ کیلومتر مربع
جمعیت: ۳۴۰ میلیون نفر
زبان: انگلیسی
امید به زندگی: ۷۴ سال (مردان) – ۸۰ سال (زنان)[۱]
جغرافیا
موقعیت جغرافیایی
ایالات متحده آمریکا در قاره آمریکای شمالی واقع شده و از شمال با کانادا، از جنوب با مکزیک و خلیج مکزیک، از شرق با اقیانوس اطلس و از غرب با اقیانوس آرام همسایه است . سرزمین اصلی ایالات متحده (۴۸ ایالت همجوار) تقریباً بین عرضهای جغرافیایی ۲۴ درجه تا ۴۹ درجه شمالی و طولهای جغرافیایی ۶۷ درجه تا ۱۲۴ درجه غربی گسترده شده است . دو ایالت غیرهمجوار، آلاسکا در شمال غربی قاره آمریکای شمالی و هاوایی در اقیانوس آرام، در سال ۱۹۵۹ به این کشور پیوستند . مجموع مساحت ایالات متحده (۵۰ ایالت و ناحیه کلمبیا) حدود ۹,۸۳۳,۵۲۰ کیلومتر مربع کیلومتر مربع است.[۲]
تاریخچه
ایالات متحده آمریکا ریشه در مهاجرتهای اولیه انسانی از سیبری از طریق تنگه برینگ در حدود ۱۲,۰۰۰ سال پیش از میلاد دارد و پس از آن، فرهنگهای بومی مختلفی در این سرزمین شکل گرفتند که به تدریج شبکههای سکونتگاهی و تجاری پیچیدهای را پدید آوردند. نخستین حضور مستمر اروپاییان در سال ۱۵۶۵ با تأسیس سنت آگوستین توسط اسپانیاییها آغاز شد و متعاقباً مهاجران انگلیسی در سال ۱۶۰۷ جیمزتاون را بنیان نهادند و در سال ۱۶۲۰ پدران زائر مستعمره پلیموث را ایجاد کردند. در قرون بعدی، جمعیت قابلتوجهی از بردگان آفریقایی برای کار در مزارع پنبه و تنباکو به این سرزمین آورده شدند. در سال ۱۷۷۵، انقلاب آمریکا با رهبری جرج واشنگتن علیه سلطه بریتانیا شکل گرفت و در سال ۱۷۸۳ بریتانیا استقلال مستعمرات را در پیمان پاریس به رسمیت شناخت و متعاقباً قانون اساسی در سال ۱۷۸۷ تدوین گردید که نظام فدرال مبتنی بر تفکیک قوا را ایجاد نمود.[۳]
در قرن نوزدهم، ایالات متحده با خرید لوئیزیانا از فرانسه در ۱۸۰۳، تصرف سرزمینهای مکزیک بین ۱۸۴۶ تا ۱۸۴۸ و پایان جنگ داخلی در ۱۸۶۵ که به لغو بردهداری انجامید، گسترش سرزمینی و تحولات سیاسی عمدهای را تجربه کرد. در سال ۱۸۹۸، با تصاحب پورتوریکو، گوام، فیلیپین و هاوایی، این کشور به قدرت فراقارهای تبدیل شد. قرن بیستم با اعطای حق رأی به زنان در ۱۹۲۰، رکود بزرگ اقتصادی ۱۹۲۹-۱۹۳۳، و اجرای برنامه نیو دیل در ۱۹۳۳ همراه بود. پس از حمله ژاپن به پرل هاربر در ۱۹۴۱، آمریکا وارد جنگ جهانی دوم شد و با بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی در ۱۹۴۵، به عنوان یکی از دو ابرقدرت در نظام بینالملل جایگاه یافت. دوران جنگ سرد با اعلام دکترین ترومن در ۱۹۴۷ آغاز شد و ایالات متحده با بحران موشکی کوبا در ۱۹۶۲ و مداخله نظامی در ویتنام در ۱۹۶۴، نقش مداخلهجویانه خود را در عرصه جهانی تداوم بخشید.[۴]
در سالهای بعد، تحولاتی همچون ترور شخصیتهای سیاسی و اجتماعی در دهه ۱۹۶۰، حضور نظامی در ویتنام و خاورمیانه و برنامه فضایی، از جمله رویدادهای قابلذکر در این دوره به شمار میروند. حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و متعاقب آن سیاست «جنگ علیه تروریسم» با عملیات نظامی در افغانستان و عراق، رویکرد امنیتی ایالات متحده را بهطور قابلتوجهی تحت تأثیر قرار داد. بحران مالی ۲۰۰۸، انتخابات ریاستجمهوری سالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۱۶ و یورش به ساختمان کنگره در ژانویه ۲۰۲۱، از جمله رخدادهای شاخص دهههای اخیر هستند. همچنین حکم دیوان عالی در سال ۲۰۲۲ در مورد سقط جنین و تحولات مرتبط با نظام انتخاباتی، نشاندهنده پویاییهای سیاسی و اجتماعی در این کشور است که روند تحولات آن همچنان ادامه دارد.[۵]
پانویس
منابع
«United States country profile». bbc. ۲۱ ژانویه ۲۰۲۵. دریافتشده در ۱۰ اوت ۲۰۲۶.