جز ویکی سازی و تمیزکاری |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۳۶: | خط ۱۳۶: | ||
==پوشاکهای مهم سنتی و نمادین== | ==پوشاکهای مهم سنتی و نمادین== | ||
===چپن=== | ===چپن=== | ||
چَپَن که در افغانستان به خِرقه،<ref>[http://www.jomhornews.com/fa/news/44418/ «چپن؛ مظهری ملی که به دست زنان تولید میشود»، خبرگزاری جمهور.]</ref> بالاپوش<ref>[http://fa2.ifilmtv.tv/Iran/Content/50968/لباسهای%20محلی%20هویت%20فرهنگی%20جامعه%20افغانستان «لباسهای محلی؛ هویت فرهنگی جامعه افغانستان»، وبسایت آی فیلم2]</ref> و جِیلَک<ref>[http://fa2.ifilmtv.tv/Iran/Content/50968/لباسهای%20محلی%20هویت%20فرهنگی%20جامعه%20افغانستان «لباسهای محلی؛ هویت فرهنگی جامعه افغانستان»، وبسایت آی فیلم2]</ref> نیز معروف است، به لباس بلندی گفته میشود که مانند ردا و [[عبا]]، روی لباسهای دیگر، بر شانه میاندازند و آستین بلند آن را نمیپوشند.<ref>[http://afghan-dic.com/Searchapp.aspx?search=گپیچه قاموس کبیر افغانستان، ذیل واژۀ چپن، وبسایت قاموس کبیر افغانستان.]</ref> جنس این لباس، بیشتر از [[پنبه]] و پارچههای مختلف است.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/261288/کمرنگ-شدن-بازار-صنعت-قدیمی-چپن-تخار «کمرنگ شدن بازار صنعت قدیمی چپن در تخار»، خبرگزاری آوا.]</ref> | چَپَن که در افغانستان به خِرقه،<ref>[http://www.jomhornews.com/fa/news/44418/ «چپن؛ مظهری ملی که به دست زنان تولید میشود»، خبرگزاری جمهور.]</ref> بالاپوش<ref>[http://fa2.ifilmtv.tv/Iran/Content/50968/لباسهای%20محلی%20هویت%20فرهنگی%20جامعه%20افغانستان «لباسهای محلی؛ هویت فرهنگی جامعه افغانستان»، وبسایت آی فیلم2]</ref> و جِیلَک<ref>[http://fa2.ifilmtv.tv/Iran/Content/50968/لباسهای%20محلی%20هویت%20فرهنگی%20جامعه%20افغانستان «لباسهای محلی؛ هویت فرهنگی جامعه افغانستان»، وبسایت آی فیلم2]</ref> نیز معروف است، به لباس بلندی گفته میشود که مانند ردا و [[عبا]]، روی لباسهای دیگر، بر شانه میاندازند و آستین بلند آن را نمیپوشند.<ref>[http://afghan-dic.com/Searchapp.aspx?search=گپیچه قاموس کبیر افغانستان، ذیل واژۀ چپن، وبسایت قاموس کبیر افغانستان.]</ref> جنس این لباس، بیشتر از [[پنبه]] و پارچههای مختلف است.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/261288/کمرنگ-شدن-بازار-صنعت-قدیمی-چپن-تخار «کمرنگ شدن بازار صنعت قدیمی چپن در تخار»، خبرگزاری آوا.]</ref> | ||
| خط ۱۴۸: | خط ۱۴۷: | ||
===ارخچی=== | ===ارخچی=== | ||
کلاه اَرَخچی، یکی از سرپوشهای مردم هزاره محسوب میشود. ارخچی، گویش هزارگی عرقچین است که بهنامهای عرقچی، ارقچی<ref name=":9">[http://www.azraculture.com/result.php?word=ارخچی «ارخچی»، وبسایت هزاره کالچر.]</ref> و ارقچین<ref name=":8">[https://daikondi.blogsky.com/1392/10/08/post-148/تأملی-برصنایع-دستی-مردم-دایکندی شریعتی، «صنایع دستی هزارگی»، وبسایت پیام دایکندی.]</ref> نیز خوانده میشود. عرقچین، در لغت بهمعنای جذبکنندهٔ عرق است<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/عرق+چین دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ عرقچین، وبسایت واژهیاب.]</ref> و در اصطلاح نیز کلاهی سنتی است که بهصورت معمول، از جنس نخ یا [[ابریشم]] بافته میشود.<ref>[https://romomag.com/blog/کلاه-عرقچین-از-گذشته-تا-امروز/ «کلاه عرقچین، از گذشته تا امروز»، وبسایت رومو.]</ref> عرقچین از هزارهٔ چهارم پیش از میلاد مسیح، میان اقوام مختلف در کشورهای زیادی رواج داشته است.<ref>[https://romomag.com/blog/کلاه-عرقچین-از-گذشته-تا-امروز/ «کلاه عرقچین، از گذشته تا امروز»، وبسایت رومانگ.]</ref> میان هزارهها نیز دوختودوز و استفاده از کلاه ارخچی، مانند دیگر [[صنایع دستی]] هزاره، ریشه در تاریخ کهن این مردم دارد و بازگوکنندهٔ فضای فرهنگی، آدابورسوم و بخشی از ملزومات زندگی روزمرهٔ آنها است. این هنر دستی علاقه، ذوق هنری، شیوهٔ گذراندن اوقات فراغت و امکانات اقتصادی این مردم را نیز نشان میدهد.<ref>[https://daikondi.blogsky.com/1392/10/08/post-148/تأملی-برصنایع-دستی-مردم-دایکندی شریعتی، «صنایع دستی هزارگی»، وبسایت پیام دایکندی.]</ref> | کلاه اَرَخچی، یکی از سرپوشهای مردم هزاره محسوب میشود. ارخچی، گویش هزارگی عرقچین است که بهنامهای عرقچی، ارقچی<ref name=":9">[http://www.azraculture.com/result.php?word=ارخچی «ارخچی»، وبسایت هزاره کالچر.]</ref> و ارقچین<ref name=":8">[https://daikondi.blogsky.com/1392/10/08/post-148/تأملی-برصنایع-دستی-مردم-دایکندی شریعتی، «صنایع دستی هزارگی»، وبسایت پیام دایکندی.]</ref> نیز خوانده میشود. عرقچین، در لغت بهمعنای جذبکنندهٔ عرق است<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/عرق+چین دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ عرقچین، وبسایت واژهیاب.]</ref> و در اصطلاح نیز کلاهی سنتی است که بهصورت معمول، از جنس نخ یا [[ابریشم]] بافته میشود.<ref>[https://romomag.com/blog/کلاه-عرقچین-از-گذشته-تا-امروز/ «کلاه عرقچین، از گذشته تا امروز»، وبسایت رومو.]</ref> عرقچین از هزارهٔ چهارم پیش از میلاد مسیح، میان اقوام مختلف در کشورهای زیادی رواج داشته است.<ref>[https://romomag.com/blog/کلاه-عرقچین-از-گذشته-تا-امروز/ «کلاه عرقچین، از گذشته تا امروز»، وبسایت رومانگ.]</ref> میان هزارهها نیز دوختودوز و استفاده از کلاه ارخچی، مانند دیگر [[صنایع دستی]] هزاره، ریشه در تاریخ کهن این مردم دارد و بازگوکنندهٔ فضای فرهنگی، آدابورسوم و بخشی از ملزومات زندگی روزمرهٔ آنها است. این هنر دستی علاقه، ذوق هنری، شیوهٔ گذراندن اوقات فراغت و امکانات اقتصادی این مردم را نیز نشان میدهد.<ref>[https://daikondi.blogsky.com/1392/10/08/post-148/تأملی-برصنایع-دستی-مردم-دایکندی شریعتی، «صنایع دستی هزارگی»، وبسایت پیام دایکندی.]</ref> | ||
| خط ۱۵۶: | خط ۱۵۴: | ||
===کلاه قرهقلی=== | ===کلاه قرهقلی=== | ||
{{اصلی|کلاه قرهگل}} | {{اصلی|کلاه قرهگل}} | ||
در افغانستان، اولینبار مردم [[قوم ازبک|اُزبَک]] و [[قوم ترکمن|ترکمن]] شمال افغانستان، برای گرم نگهداشتن سر خود، از پوست قرهقل، کلاه ساختند و بهتدریج در تمام [[افغانستان]] رواج پیدا کرد<ref>[https://pajhwok.com/fa/opinion/پوست-قره-قل/ پوپل، «پوست قرهقل»، خبرگزاری پژواک.]</ref> و کمکم بهعنوان یک کلاه شاهانه و شیک برای افراد ثروتمند وخانوادههای بزرگ، افراد متشخص و مأموران دولتی افغانستان مورد استفاده قرار گرفت و در سدههای ۱۸ تا ۲۰م، بهجای لُنگِی (عمامه) میان کارمندان دولتی مرسوم شد. امیر حبیبالله، نادرخان و ظاهرخان از شاهان افغانستان و داودخان، اولین رئیسجمهور افغانستان نیز از این کلاه استفاده میکردند.<ref>[https://pajhwok.com/fa/opinion/پوست-قره-قل/ پوپل، «پوست قرهقل»، خبرگزاری پژواک.]</ref> در دوران اول حکومت طالبان استفاده از آن ممنوع شد. بعد از روی کارآمدن نظام جمهوری در افغانستان، حامد کرزی، رئیسجمهور سابق افغانستان، در سفرها و محافل رسمی، کلاه قرهقل میپوشید که سبب شهرت جهانی این کلاه شد.<ref>[https://khamakshop.com/کلاه-قره-قل،-زینت-مراسمات-افغانستان/ «کلاه قرهقل، زینت مراسمات افغانستان »، وبسایت مجلۀ خامک.]</ref> این کلاه، هنوز، در داخل و خارج افغانستان طرفداران خاص خود را دارد.<ref>[https://khamakshop.com/کلاه-قره-قل،-زینت-مراسمات-افغانستان/ «کلاه قرهقل، زینت مراسمات افغانستان »، وبسایت مجلۀ خامک.]</ref> | در افغانستان، اولینبار مردم [[قوم ازبک|اُزبَک]] و [[قوم ترکمن|ترکمن]] شمال افغانستان، برای گرم نگهداشتن سر خود، از پوست قرهقل، کلاه ساختند و بهتدریج در تمام [[افغانستان]] رواج پیدا کرد<ref>[https://pajhwok.com/fa/opinion/پوست-قره-قل/ پوپل، «پوست قرهقل»، خبرگزاری پژواک.]</ref> و کمکم بهعنوان یک کلاه شاهانه و شیک برای افراد ثروتمند وخانوادههای بزرگ، افراد متشخص و مأموران دولتی افغانستان مورد استفاده قرار گرفت و در سدههای ۱۸ تا ۲۰م، بهجای لُنگِی (عمامه) میان کارمندان دولتی مرسوم شد. امیر حبیبالله، نادرخان و ظاهرخان از شاهان افغانستان و داودخان، اولین رئیسجمهور افغانستان نیز از این کلاه استفاده میکردند.<ref>[https://pajhwok.com/fa/opinion/پوست-قره-قل/ پوپل، «پوست قرهقل»، خبرگزاری پژواک.]</ref> در دوران اول حکومت طالبان استفاده از آن ممنوع شد. بعد از روی کارآمدن نظام جمهوری در افغانستان، حامد کرزی، رئیسجمهور سابق افغانستان، در سفرها و محافل رسمی، کلاه قرهقل میپوشید که سبب شهرت جهانی این کلاه شد.<ref>[https://khamakshop.com/کلاه-قره-قل،-زینت-مراسمات-افغانستان/ «کلاه قرهقل، زینت مراسمات افغانستان »، وبسایت مجلۀ خامک.]</ref> این کلاه، هنوز، در داخل و خارج افغانستان طرفداران خاص خود را دارد.<ref>[https://khamakshop.com/کلاه-قره-قل،-زینت-مراسمات-افغانستان/ «کلاه قرهقل، زینت مراسمات افغانستان »، وبسایت مجلۀ خامک.]</ref> | ||
| خط ۱۶۵: | خط ۱۶۲: | ||
===برک=== | ===برک=== | ||
بَرَک، لباس یا پارچهٔ دستباف از جنس پشم شتر و گوسفند یا کُرک بز است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/برک-4 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ برک، وبسایت واژه یاب.]</ref> برک هزارگی نیز نوعی پارچهٔ نرم، چسبان و ضخیم از جنس پشم است که زنان هزاره با دست میبافند.<ref>[http://www.azraculture.com/result.php?word=برک «برک»، وبسایت هزاره کالچر.]</ref> در بعضی مناطق هزارهنشین، به برک، شال نیز گفته میشود. برکبافی هزارگی، از صنایع دستی مردم هزاره و گونهای از پارچهبافی سنتی است که با دار چوبی، برک را تولید میکند.<ref>[https://daikondi.blogsky.com/1392/10/08/post-148/تأملی-برصنایع-دستی-مردم-دایکندی شریعتی، «صنایع دستی هزارگی»، وبسایت پیام دایکندی.]</ref> | بَرَک، لباس یا پارچهٔ دستباف از جنس پشم شتر و گوسفند یا کُرک بز است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/برک-4 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ برک، وبسایت واژه یاب.]</ref> برک هزارگی نیز نوعی پارچهٔ نرم، چسبان و ضخیم از جنس پشم است که زنان هزاره با دست میبافند.<ref>[http://www.azraculture.com/result.php?word=برک «برک»، وبسایت هزاره کالچر.]</ref> در بعضی مناطق هزارهنشین، به برک، شال نیز گفته میشود. برکبافی هزارگی، از صنایع دستی مردم هزاره و گونهای از پارچهبافی سنتی است که با دار چوبی، برک را تولید میکند.<ref>[https://daikondi.blogsky.com/1392/10/08/post-148/تأملی-برصنایع-دستی-مردم-دایکندی شریعتی، «صنایع دستی هزارگی»، وبسایت پیام دایکندی.]</ref> | ||
| خط ۱۸۴: | خط ۱۸۰: | ||
===پکول=== | ===پکول=== | ||
پَکُول، از معروفترین کلاههای مردانه در افغانستان است که از موی [[شتر]]، پشم گوسفند و پارچه ساخته و نماد فرهنگی این کشور محسوب میشود. این کلاه، بهنامهای پاکُول، خاپَل، کاپُول و کاپور نیز خوانده میشود.<ref name=":0">فرهنگ، افغانستان در پنج قرن اخیر، ۱۳۸۰ش، ص۷۲۱.</ref> | پَکُول، از معروفترین کلاههای مردانه در افغانستان است که از موی [[شتر]]، پشم گوسفند و پارچه ساخته و نماد فرهنگی این کشور محسوب میشود. این کلاه، بهنامهای پاکُول، خاپَل، کاپُول و کاپور نیز خوانده میشود.<ref name=":0">فرهنگ، افغانستان در پنج قرن اخیر، ۱۳۸۰ش، ص۷۲۱.</ref> | ||
