| خط ۱۸۰: | خط ۱۸۰: | ||
=== سرگرمیها === | === سرگرمیها === | ||
==== شکار ==== | ==== شکار ==== | ||
پشتونها با مهارت خاصی به شکار میروند و از روشهای متنوعی استفاده میکنند. در مناطق کوهستانی، شکار گروهی با تشکیل حلقههای گسترده و هدایت طعمه به سمت درههای تنگ از شیوههای مرسوم است. این روش که به همکاری و هماهنگی دقیق بین شکارچیان نیاز دارد، نه تنها نمایشی از مهارتهای فردی، بلکه نمادی از روحیه جمعی و انسجام اجتماعی پشتونهاست. استفاده از سگهای تازی آموزشدیده برای تعقیب خرگوش، [[آهو]] و روباه از دیگر روشهای مورد علاقه پشتونهاست. این سگها که با دقت انتخاب و تربیت میشوند، جایگاه ویژهای در | پشتونها با مهارت خاصی به [[شکار]] میروند و از روشهای متنوعی استفاده میکنند. در مناطق کوهستانی، شکار گروهی با تشکیل حلقههای گسترده و هدایت طعمه به سمت درههای تنگ از شیوههای مرسوم است. این روش که به همکاری و هماهنگی دقیق بین شکارچیان نیاز دارد، نه تنها نمایشی از مهارتهای فردی، بلکه نمادی از روحیه جمعی و انسجام اجتماعی پشتونهاست. استفاده از سگهای تازی آموزشدیده برای تعقیب خرگوش، [[آهو]] و روباه از دیگر روشهای مورد علاقه پشتونهاست. این سگها که با دقت انتخاب و تربیت میشوند، جایگاه ویژهای در شکار این قوم دارند. در مناطق دشتی، پشتونها از گلههای گاو بهعنوان پوشش طبیعی استفاده میکنند تا به طعمه نزدیک شوند. شکار برای پشتونها فرصتی است برای نمایش مهارتهای سوارکاری، تیراندازی و تاکتیکهای گروهی. این فعالیت که معمولاً با مهمانیهای پس از شکار همراه است، به تقویت [[روابط اجتماعی]] و انتقال تجربیات بین نسلها کمک میکند. در حالی که امروزه برخی محدودیتهای [[محیط زیست|محیط زیستی]] بر این سنت تأثیر گذاشته، شکار همچنان بهعنوان بخشی زنده از فرهنگ و هویت پشتونها باقی مانده است.<ref>الفنستون، افغانان: جای، فرهنگ و نژاد (گزارش سلطنت کابل)، 1388ش، ص۲۲۷.</ref> | ||
==== سوارکاری ==== | ==== سوارکاری ==== | ||
در میان قوم پشتون، مسابقات سوارکاری و تیراندازی جایگاه ویژهای در مراسم و گردهماییها دارد. این مسابقات که عمدتاً در جشنهای [[مراسم عروسی|عروسی]] برگزار میشوند، نمایشی از مهارتهای رزمی و سوارکاری این قوم محسوب میشوند. در این مراسم، صاحب جشن شتری را | در میان قوم پشتون، مسابقات [[سوارکاری]] و [[تیراندازی]] جایگاه ویژهای در مراسم و گردهماییها دارد. این مسابقات که عمدتاً در جشنهای [[مراسم عروسی|عروسی]] برگزار میشوند، نمایشی از مهارتهای رزمی و سوارکاری این قوم محسوب میشوند. در این مراسم، صاحب جشن شتری را بهعنوان جایزه مسابقه تعیین میکند و سی تا چهل سوارکار در زمینی وسیع به رقابت میپردازند. طبقات بالاتر قوم پشتون به [[نیزهبازی]] علاقهمندند که در آن سوارکاران با سرعت از کنار چوبی فرورفته در زمین میگذرند و با نیزه آن را از زمین خارج میکنند. همچنین تمرینات نشانهزنی با تفنگ، تیروکمان در میان تمام طبقات اجتماعی پشتونها رواج دارد. این مسابقات گاه به صورت رقابت بین روستاها یا گروههای مختلف برگزار میشود که معمولاً بر سر ضیافتی ناهار یا شام شرطبندی میکنند، نه مبالغ کلان مالی. در محیط [[خانه]] نیز پشتونها به بازیهای مختلف میپردازند، اگرچه بازی ورق در میان آنها چندان رایج نیست. این مسابقات و بازیها نه تنها جنبه [[سرگرمی]] دارد، بلکه باعث حفظ و انتقال مهارتهای سنتی و تقویت روحیه رقابت و همبستگی در جامعه پشتون میشود. این سنتها که ریشه در تاریخ و فرهنگ پشتونها دارد، همچنان به عنوان بخشی زنده از سبک زندگی این قوم حفظ شده است.<ref>الفنستون، افغانان: جای، فرهنگ و نژاد (گزارش سلطنت کابل)، 1388ش، ص۲۲۹–۲۳۰.</ref> | ||
==== مسابقه کریکت ==== | ==== مسابقه کریکت ==== | ||
کریکت | [[کریکت]] بهعنوان یکی از محبوبترین ورزشها در میان قوم پشتون، ریشه در دوران حضور انگلیسیها در قرن نوزدهم دارد که نخست در پایگاههای نظامی [[کابل]]، جلالآباد و [[قندهار]] بازی میشد. در دورۀ [[عبدالرحمن]] و [[حبیبالله]]، این بازی در میان طبقات بالای جامعه رواج یافت، هرچند برای عامه مردم ناشناخته بود. پس از سالها فراز و نشیب، کریکت در دهههای اخیر به ویژه در میان پشتونهای [[مهاجر]] در پاکستان رشد چشمگیری یافت و با بازگشت آنان به کشور، به ورزشی محبوب تبدیل شد. امروزه کریکت نه تنها بهعنوان یک رقابت ورزشی، بلکه بهعنوان بخشی از هویت اجتماعی جوانان پشتون شناخته میشود که در ایجاد همبستگی و روحیه تیمی میان آنان نقش مهمی ایفا میکند. موفقیتهای اخیر تیم ملی افغانستان در عرصه بینالمللی، جایگاه این ورزش را در میان پشتونها بیش از پیش تثبیت کرده است.<ref>کریکت از کجا به افغانستان آمد؟ | ||
۸صبح | ۸صبح | ||
| خط ۱۹۶: | خط ۱۹۴: | ||
==== بازیهای سنتی ==== | ==== بازیهای سنتی ==== | ||
در میان قوم پشتون، بازیهای سنتی جایگاه ویژهای در زندگی اجتماعی دارد که گاه برای ناظران خارجی سادهلوحانه به نظر میرسد، اما در بافت فرهنگی این قوم از عمق و معنای خاصی برخوردار است. | در میان قوم پشتون، بازیهای سنتی جایگاه ویژهای در زندگی اجتماعی دارد که گاه برای ناظران خارجی سادهلوحانه به نظر میرسد، اما در بافت فرهنگی این قوم از عمق و معنای خاصی برخوردار است. تیلهبازی که در میان مردان بالغ نیز رواج دارد، یکی از محبوبترین این بازیها است و در سراسر مناطق پشتوننشین طرفداران بسیاری دارد. بازی «خوبی و ناچیکان» از دیگر سرگرمیهای مرسوم است که در آن بازیکنان با گرفتن پای چپ توسط دست راست، سعی در سبقت گرفتن از یکدیگر دارند. این بازی که بهصورت گروهی و با تقسیم بازیکنان به دو تیم انجام میشود، اگرچه در نگاه اول ساده مینماید، اما از قواعد پیچیدهای برخوردار است. بازیهای دیگری مانند درد و پادشاه، '''لیسبازی''' با سنگهای صیقلی و کلاهیاری نیز در میان پشتونها محبوبیت خاصی دارد. از سرگرمیهای خاص پشتونها میتوان به '''جنگاندازی حیوانات''' اشاره کرد که در آن جانورانی مانند سگ، خروس، قوچ و حتی [[شتر]] به مبارزه با یکدیگر میپردازند. این مسابقات که بهطور معمول در فصل جفتگیری حیوانات با شدت بیشتری برگزار میشود، تماشاگران بسیاری را به خود جلب میکند. در این میان، '''جنگ شتران''' صحنههای تماشایی خاصی ایجاد میکند که با فرار شتر مغلوب و تعقیب آن توسط شتر پیروز به اوج خود میرسد. شرطبندی بر روی نتایج این بازیها بهصورت جایزههای نمادین مانند مرغ یا حیوانات دیگر انجام میشود، اما رایجترین پاداش، برپایی سور و مهمانی توسط طرف بازنده است.<ref>الفنستون، افغانان: جای، فرهنگ و نژاد (گزارش سلطنت کابل)، 1388ش، ص۲۲۹–۲۳۰.</ref> | ||
=== ازدواج در قوم پشتون === | === ازدواج در قوم پشتون === | ||
