پیشنویس:حمله هوایی به مدرسه میناب: تفاوت میان نسخهها
زهرا حلیمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا حلیمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
حمله هوایی به مدرسه میناب؛ | '''حمله هوایی به مدرسه میناب؛''' حملۀ هوایی به مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب در جریان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اسفند ۱۴۰۴. | ||
حملۀ هوایی به مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب، رویدادی در جریان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اسفند ۱۴۰۴ بود که به کشته و زخمیشدن شمار زیادی از دانشآموزان، معلمان و غیرنظامیان انجامید. این حمله در دو مرحله و در هنگام فعالیت آموزشی مدرسه رخ داد و از مرگبارترین حوادث غیرنظامی این درگیری به شمار آمد. دربارۀ عامل حمله، نوع مهمات و نحوه هدفیابی، گزارشها و تحقیقات رسانهای و حقوقبشری مختلفی منتشر شد که برخی از آنها مسئولیت نیروهای آمریکایی را مطرح کردند. این حادثه با واکنش گسترده داخلی و بینالمللی، از جمله محکومیت نهادهای حقوق بشری و درخواست برای تحقیق و پاسخگویی عاملان، همراه شد. مراسم تشییع و یادبود قربانیان نیز در ایران و برخی کشورهای دیگر برگزار شد و حادثۀ میناب در رسانهها، عرصۀ فرهنگی و رویدادهای اجتماعی بازتاب یافت. | |||
== شرح رویداد == | == شرح رویداد == | ||
| خط ۵: | خط ۷: | ||
== مسئولیت حمله == | == مسئولیت حمله == | ||
نیویورکتایمز در | نیویورکتایمز در گزارشی تحقیقی، با بررسی تصاویر ماهوارهای، ویدئوهای تأییدشده و دادههای منتشرشده، حمله به مدرسه شجره طیبه را همزمان با حمله به یک پایگاه دریایی سپاه در مجاورت مدرسه دانست. این روزنامه با توجه به تأیید عملیات هوایی آمریکا در منطقه و الگوی اصابتهای دقیق به ساختمانهای پایگاه، احتمال دخالت نیروهای آمریکایی در حمله به مدرسه را مطرح کرد. با این حال، مقامهای آمریکایی در آن زمان مسئولیت حمله به مدرسه را نه تأیید و نه رد کردند و اعلام کردند که تحقیقات درباره این حادثه ادامه دارد.<ref>{{پک/بن|نیویورک تایمز|ک=خبرگزاری تسنیم|ف=نیویورک تایمز: حمله موشکی به مدرسهای در میناب کار ارتش آمریکا بود}}</ref> شبکۀ اسکاینیوز نیز در مستند تحقیقی خود با عنوان «بمباران مدرسۀ ایران؛ جستوجو برای حقیقت»، نتایج تحقیقات چندماهه دربارۀ حمله به مدرسۀ شجرۀ طیبه را منتشر کرد. این شبکه با بررسی تصاویر ماهوارهای و ویدئوهای محل حادثه، بازسازی سهبعدی ساختمان، اظهارات شاهدان و ارزیابی هفت کارشناس مستقل، نیروهای آمریکایی را عامل محتمل حمله دانست و فرضیه اصابت تصادفی یا انحراف موشک را با تردید مواجه کرد. اسکاینیوز همچنین احتمال استفاده از اطلاعات قدیمی در فرایند شناسایی و هدفگیری را مطرح کرد. با وجود این، دولت آمریکا مسئولیت حمله را نپذیرفت و تحقیقات رسمی درباره حادثه را ادامهدار اعلام کرد.<ref>{{پک/بن|3|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ف=تحقیقات رسانه انگلیسی، آمریکا را عامل جنایت مدرسه میناب معرفی کرد}}</ref> | ||
== قربانیان و آسیبدیدگان == | == قربانیان و آسیبدیدگان == | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۶: | ||
حادثۀ میناب در برخی رویدادهای سیاسی و اجتماعی نیز بازتاب یافت. هیئت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ایران به سرپرستی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در سفر به اسلامآباد پاکستان برای مذاکرات با طرف آمریکایی، با پرواز «میناب 168» وارد این شهر شد.<ref>{{پک/بن|مذاکره|ک=پایگاه اطلاعرسانی دولت|ف=هیأت مذاکره کننده ایرانی با پرواز «میناب 168» وارد پاکستان شد}}</ref> همچنین آستان قدس رضوی از ساخت هشت مدرسه به یاد قربانیان مدرسه شجره طیبه میناب خبر داد.<ref>{{پک/بن|یادبود|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=ساخت هشت مدرسه در یادبود شهدای مدرسه شجره طیبه میناب}}</ref> این حادثه در آثار موسیقایی نیز بازتاب یافت. روزبه بمانی قطعه «تفنگ گریه میکنه» را در سوگ قربانیان میناب منتشر کرد.<ref>{{پک/بن|بمانی|ک=وبسایت خانه موسیقی ایران|ف=روزبه بمانی برای کودکان میناب خواند/ بشنوید}}</ref> رضا صادقی نیز قطعه «گل میناب»<ref>{{پک/بن|صادقی|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=رضا صادقی برای گلهای میناب خواند}}</ref> و نماهنگ «موهای خاکی» را به یاد دانشآموزان مدرسه شجره طیبه منتشر کرد.<ref>{{پک/بن|خاکی|ک=خبرگزاری مهر|ف=رضا صادقی برای چهلمین روز شهادت دانشآموزان میناب خواند}}</ref> زانکو، خواننده پاپ، نیز با انتشار قطعه «یه ایران برات گریه کرده…» به این حادثه واکنش نشان داد و یاد قربانیان آن را گرامی داشت.<ref>{{پک/بن|زانکو|ک=وبسایت آوش|ف=آهنگ «یه ایران برات گریه کرده…» زانکو برای بچه های میناب/ ببینید}}</ref> | حادثۀ میناب در برخی رویدادهای سیاسی و اجتماعی نیز بازتاب یافت. هیئت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ایران به سرپرستی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در سفر به اسلامآباد پاکستان برای مذاکرات با طرف آمریکایی، با پرواز «میناب 168» وارد این شهر شد.<ref>{{پک/بن|مذاکره|ک=پایگاه اطلاعرسانی دولت|ف=هیأت مذاکره کننده ایرانی با پرواز «میناب 168» وارد پاکستان شد}}</ref> همچنین آستان قدس رضوی از ساخت هشت مدرسه به یاد قربانیان مدرسه شجره طیبه میناب خبر داد.<ref>{{پک/بن|یادبود|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=ساخت هشت مدرسه در یادبود شهدای مدرسه شجره طیبه میناب}}</ref> این حادثه در آثار موسیقایی نیز بازتاب یافت. روزبه بمانی قطعه «تفنگ گریه میکنه» را در سوگ قربانیان میناب منتشر کرد.<ref>{{پک/بن|بمانی|ک=وبسایت خانه موسیقی ایران|ف=روزبه بمانی برای کودکان میناب خواند/ بشنوید}}</ref> رضا صادقی نیز قطعه «گل میناب»<ref>{{پک/بن|صادقی|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=رضا صادقی برای گلهای میناب خواند}}</ref> و نماهنگ «موهای خاکی» را به یاد دانشآموزان مدرسه شجره طیبه منتشر کرد.<ref>{{پک/بن|خاکی|ک=خبرگزاری مهر|ف=رضا صادقی برای چهلمین روز شهادت دانشآموزان میناب خواند}}</ref> زانکو، خواننده پاپ، نیز با انتشار قطعه «یه ایران برات گریه کرده…» به این حادثه واکنش نشان داد و یاد قربانیان آن را گرامی داشت.<ref>{{پک/بن|زانکو|ک=وبسایت آوش|ف=آهنگ «یه ایران برات گریه کرده…» زانکو برای بچه های میناب/ ببینید}}</ref> | ||
== بازتاب رسانهای == | == بازتاب رسانهای == | ||
حمله به مدرسه شجره طیبه میناب، بهدلیل شمار بالای تلفات غیرنظامی و کشتهشدن شمار زیادی از دانشآموزان، بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی و محافل حقوق بشری داشت. بخش قابل توجهی از گزارشها و تحلیلهای منتشرشده، ضمن بررسی نحوه وقوع حمله و نوع مهمات بهکاررفته، به موضوع مسئولیت نیروهای آمریکایی و اسرائیلی و نیز احتمال خطا در فرایند شناسایی و هدفیابی پرداختند. در میان رسانههای بینالمللی، شبکۀ CNN بر پایۀ بررسی تصاویر ماهوارهای، ویدئوهای مکانیابیشده، اظهارات مقامهای آمریکایی و ارزیابی کارشناسان تسلیحاتی، احتمال مسئولیت نیروهای آمریکایی در حمله به مدرسه را مطرح کرد. این شبکه گزارش داد که حمله با تجهیزات هواپایه و هوشمند انجام شده است.<ref>{{پک/بن|سی ان ان|ک=روزنامه فرهیختگان|ف=cnn: آمریکا متهم ردیف اول فاجعه میناب}}</ref> رویترز نیز در گزارشی، حمله به مدرسۀ میناب را با مسئولیت آمریکا دانست.<ref>{{پک/بن|رویترز|ک=روزنامه فرهیختگان|ف=رویترز: حمله به مدرسه میناب یکی از بدترین موارد تلفات نظامی است}}</ref> NBC News به نقل از مقامهای دولت آمریکا از طرح موضوع حمله به آن منطقه در یک جلسه محرمانه با اعضای کنگره خبر داد.<ref>{{پک/بن|ان بی سی|ک=روزنامه فرهیختگان|ف=NBC:آمریکا، متهم اصلی حمله به مدرسه میناب}}</ref> وال استریت ژورنال به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد، در تحقیقات اولیه نشان میدهد که نیروهای ما (سنتکام) احتمالاً مسئول حملهای هستند که یک مدرسه در ایران را هدف قرار داده است.<ref>{{پک/بن|وال استریت|ک=روزنامه فرهیختگان|ف=آمریکا جنایت مدرسه میناب را گردن گرفت!}}</ref> الجزیره نیز با انتشار گزارشها و تحلیلهایی، به عمدی بودن این حادثه اشاره کرد.<ref>{{پک/بن|الجزیره|ک=روزنامه فرهیختگان|ف=تحقیق الجزیره: اسرائیل و آمریکا به طور عمدی دانشآموزان مدرسه میناب را کشتند}}</ref> | |||
== ارزیابی حقوقی و | == ارزیابی حقوقی == | ||
حمله به مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه، با توجه به ماهیت غیرنظامی مدرسه و حضور شمار زیادی کودک، ناقض اصول بنیادین حمایت از غیرنظامیان تلقی شده است. اصل تفکیک، که در مادۀ ۴۸ پروتکل الحاقی اول کنوانسیون ژنو در سال 1979 مورد تأکید قرار گرفته، طرفهای مخاصمه را ملزم میکند میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند؛ همچنین اصول تناسب و احتیاط، از جمله در مواد ۵۱ و ۵۷ و 58 این پروتکل، بر جلوگیری یا کاهش آسیب به غیرنظامیان تأکید دارند.<ref>{{پک/بن|حقوقی|ک=وبسایت دانشگاه فرهنگیان|ف=بررسی حقوقی فاجعه میناب}}</ref> از منظر حقوق بشر نیز این حمله، با توجه به کشتهشدن دانشآموزان و معلمان، با حق حیات(مادۀ ۳ اعلامیۀ جهانی حقوق بشر و مادۀ ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی) و حق آموزش(مادۀ ۲۶ اعلامیۀ جهانی و مواد ۲۸ و ۲۹ کنوانسیون حقوق کودک) و نیز حمایت ویژه از کودکان در زمان مخاصمه،(مادۀ ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک) در تعارض قرار میگیرد. بر این اساس، مقامهای ایرانی و شماری از نهادها و فعالان حقوق بشری، حمله به مدرسۀ میناب را جنایت جنگی و نقض فاحش حقوق بینالملل بشردوستانه توصیف کرده و خواستار تحقیق و پاسخگویی عاملان آن شدهاند. در همین راستا، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ۲۷ مارس ۲۰۲۶ (۷ فروردین ۱۴۰۵)، به درخواست ایران، چین و کوبا، نشست اضطراری ویژهای درباره این حادثه برگزار کرد و خواستار تحقیق فوری، مستقل و شفاف و پاسخگویی عاملان شد.<ref>{{پک/بن|ارزیابی|ک=خبرگزاری صدا و سیما|ف=ستاد حقوق بشر فاجعه مدرسه میناب را پیگیری میکند}}</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۱۱۸: | ||
{{یادکرد وب|عنوان=اولین پیام رهبر جمهوری اسلامی ایران: از جنایت میناب صرف نظر نخواهیم کرد/ ابزار بسته شدن تنگه هرمز باید حفظ شود/ معتقد به لزوم دوستی بین خود و همسایگان هستم|نشانی=https://fa.shafaqna.com/news/2229326/|تاریخ=21 اسفند 1404|تاریخ بازبینی=28 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|پیام}}|وبگاه=وبسایت شفقنا}} | {{یادکرد وب|عنوان=اولین پیام رهبر جمهوری اسلامی ایران: از جنایت میناب صرف نظر نخواهیم کرد/ ابزار بسته شدن تنگه هرمز باید حفظ شود/ معتقد به لزوم دوستی بین خود و همسایگان هستم|نشانی=https://fa.shafaqna.com/news/2229326/|تاریخ=21 اسفند 1404|تاریخ بازبینی=28 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|پیام}}|وبگاه=وبسایت شفقنا}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=آمریکا جنایت مدرسه میناب را گردن گرفت!|نشانی=https://farhikhteganonline.ir/news/226386|تاریخ=16 اسفند 1404|تاریخ بازبینی=29 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|وال استریت}}|وبگاه=روزنامه فرهیختگان}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=ابلاغ پیام رهبر انقلاب به خانوادۀ شهدای مدرسۀ میناب|نشانی=https://www.irib-news.ir/fa/news/5811733/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%80-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%80-%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7%D8%A8|تاریخ=11 خرداد 1405|تاریخ بازبینی=28 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|نماینده}}|وبگاه=خبرگزاری صدا وسیما}} | {{یادکرد وب|عنوان=ابلاغ پیام رهبر انقلاب به خانوادۀ شهدای مدرسۀ میناب|نشانی=https://www.irib-news.ir/fa/news/5811733/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%80-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%DB%80-%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%A7%D8%A8|تاریخ=11 خرداد 1405|تاریخ بازبینی=28 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|نماینده}}|وبگاه=خبرگزاری صدا وسیما}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=عنوان | {{یادکرد وب|عنوان=بررسی حقوقی فاجعه میناب|نشانی=http://cfu.ac.ir/fa/news/277295|تاریخ=1 اردیبهشت 1405|تاریخ بازبینی=29 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|حقوقی}}|وبگاه=وبسایت دانشگاه فرهنگیان}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=ستاد حقوق بشر فاجعه مدرسه میناب را پیگیری میکند|نشانی=https://www.irib-news.ir/00OCYP|تاریخ=30 فروردین 1405|تاریخ بازبینی=29 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ارزیابی}}|وبگاه=خبرگزاری صدا و سیما}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=cnn: آمریکا متهم ردیف اول فاجعه میناب|نشانی=https://farhikhteganonline.ir/news/226443|تاریخ=16 اسفند 1404|تاریخ بازبینی=29 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|سی ان ان}}|وبگاه=روزنامه فرهیختگان}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=رویترز: حمله به مدرسه میناب یکی از بدترین موارد تلفات نظامی است|نشانی=https://farhikhteganonline.ir/news/226393|تاریخ=16 اسفند 1404|تاریخ بازبینی=29 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|رویترز}}|وبگاه=روزنامه فرهیختگان}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=NBC:آمریکا، متهم اصلی حمله به مدرسه میناب|نشانی=https://farhikhteganonline.ir/news/226434|تاریخ=16 اسفند 1404|تاریخ بازبینی=29 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ان بی سی}}|وبگاه=روزنامه فرهیختگان}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان= | {{یادکرد وب|عنوان=تحقیق الجزیره: اسرائیل و آمریکا به طور عمدی دانشآموزان مدرسه میناب را کشتند|نشانی=https://farhikhteganonline.ir/news/226189|تاریخ=13 اسفند 1404|تاریخ بازبینی=29 مرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|الجزیره}}|وبگاه=روزنامه فرهیختگان}} | ||
{{یادکرد وب|عنوان=عنوان مقاله در سایت به طور کامل|نشانی=https://bokroom.ir/news/31729/کتاب-شناسی-امام-رضا-ع|تاریخ=۲ خرداد ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱ بهمن ۱۴۰۴|شناسه={{شناسه یادکرد|کد؟!}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}} | {{یادکرد وب|عنوان=عنوان مقاله در سایت به طور کامل|نشانی=https://bokroom.ir/news/31729/کتاب-شناسی-امام-رضا-ع|تاریخ=۲ خرداد ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۱ بهمن ۱۴۰۴|شناسه={{شناسه یادکرد|کد؟!}}|وبگاه=خبرگزاری تسنیم}} | ||
نسخهٔ ۲۹ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۱۵
حمله هوایی به مدرسه میناب؛ حملۀ هوایی به مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب در جریان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اسفند ۱۴۰۴.
حملۀ هوایی به مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب، رویدادی در جریان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اسفند ۱۴۰۴ بود که به کشته و زخمیشدن شمار زیادی از دانشآموزان، معلمان و غیرنظامیان انجامید. این حمله در دو مرحله و در هنگام فعالیت آموزشی مدرسه رخ داد و از مرگبارترین حوادث غیرنظامی این درگیری به شمار آمد. دربارۀ عامل حمله، نوع مهمات و نحوه هدفیابی، گزارشها و تحقیقات رسانهای و حقوقبشری مختلفی منتشر شد که برخی از آنها مسئولیت نیروهای آمریکایی را مطرح کردند. این حادثه با واکنش گسترده داخلی و بینالمللی، از جمله محکومیت نهادهای حقوق بشری و درخواست برای تحقیق و پاسخگویی عاملان، همراه شد. مراسم تشییع و یادبود قربانیان نیز در ایران و برخی کشورهای دیگر برگزار شد و حادثۀ میناب در رسانهها، عرصۀ فرهنگی و رویدادهای اجتماعی بازتاب یافت.
شرح رویداد
صبح روز شنبه ۹ اسفند 1404، همزمان با آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران، مدرسه شجره طیبه در شهر میناب، استان هرمزگان، هدف حمله قرار گرفت. بر اساس گزارش رئیس کل دادگستری هرمزگان، پنج حمله هوایی در ساعت ۱۱:۳۰ به مدرسه انجام شد و در ساعت ۱۵:۴۰ نیز حمله دیگری به درمانگاه مجاور آن صورت گرفت.[۱]این حملات در شرایطی انجام شد که مدرسه در حال فعالیت آموزشی بود و شمار زیادی از دانشآموزان و کارکنان در آن حضور داشتند. براساس گزارشهای صورت گرفته، حمله به مدرسه در دو مرحله انجام شده و موشک دوم محل تجمع دانشآموزانی را که پس از اصابت نخستین موشک به سالن نماز پناه برده بودند، هدف قرار داده است. بر اساس این گزارش، مدیر مدرسه پس از حمله نخست از والدین خواسته بود برای انتقال فرزندانشان به مدرسه مراجعه کنند، اما حمله دوم پیش از خروج آنان رخ داد.[۲] با آغاز عملیات امداد و آواربرداری، شمار تلفات بهتدریج افزایش یافت. آمار اولیه رسمی، ۱۶۸ کشته و ۹۶ زخمی اعلام شد. در میان کشتهشدگان، شمار زیادی از دانشآموزان دختر و پسر و همچنین معلمان و والدین دانشآموزان قرار داشتند. این آمار در مراحل بعدی مورد بازبینی قرار گرفت و رقم نهایی جانباختگان به ۱۵۶ نفر اعلام شد.[۳] بررسی تصاویر و شواهد موجود نشان میدهد این حمله با موشک کروز تاماهاوک ساخت آمریکا انجام شده است. تاماهاوک از موشکهای کروز مادونصوت مورد استفاده نیروی دریایی ایالات متحده است و با سامانههای هدایت و ناوبری، از جمله GPS و TERCOM، برای اصابت دقیق به اهداف طراحی شده است.[۴]
مسئولیت حمله
نیویورکتایمز در گزارشی تحقیقی، با بررسی تصاویر ماهوارهای، ویدئوهای تأییدشده و دادههای منتشرشده، حمله به مدرسه شجره طیبه را همزمان با حمله به یک پایگاه دریایی سپاه در مجاورت مدرسه دانست. این روزنامه با توجه به تأیید عملیات هوایی آمریکا در منطقه و الگوی اصابتهای دقیق به ساختمانهای پایگاه، احتمال دخالت نیروهای آمریکایی در حمله به مدرسه را مطرح کرد. با این حال، مقامهای آمریکایی در آن زمان مسئولیت حمله به مدرسه را نه تأیید و نه رد کردند و اعلام کردند که تحقیقات درباره این حادثه ادامه دارد.[۵] شبکۀ اسکاینیوز نیز در مستند تحقیقی خود با عنوان «بمباران مدرسۀ ایران؛ جستوجو برای حقیقت»، نتایج تحقیقات چندماهه دربارۀ حمله به مدرسۀ شجرۀ طیبه را منتشر کرد. این شبکه با بررسی تصاویر ماهوارهای و ویدئوهای محل حادثه، بازسازی سهبعدی ساختمان، اظهارات شاهدان و ارزیابی هفت کارشناس مستقل، نیروهای آمریکایی را عامل محتمل حمله دانست و فرضیه اصابت تصادفی یا انحراف موشک را با تردید مواجه کرد. اسکاینیوز همچنین احتمال استفاده از اطلاعات قدیمی در فرایند شناسایی و هدفگیری را مطرح کرد. با وجود این، دولت آمریکا مسئولیت حمله را نپذیرفت و تحقیقات رسمی درباره حادثه را ادامهدار اعلام کرد.[۶]
قربانیان و آسیبدیدگان
در گزارشهای اولیه، شمار جانباختگان ۱۶۸ نفر اعلام شد،[۷] اما پس از بررسی و با توجه به آخرین آمار رسمی که توسط دادستان عمومی و انقلاب شهرستان میناب اعلام گردید، شمار جانباختگان این حادثه، از ۱۶۸ نفر به ۱۵۶ نفر رسید. بر اساس این آمار، قربانیان شامل ۱۲۰ دانشآموز، ۲۶ معلم، ۷ نفر از والدین دانشآموزان، یک راننده سرویس مدرسه، یک تکنسین داروخانه درمانگاه مجاور مدرسه و یک جنین ششماهه بودند. از میان ۱۲۰ دانشآموز جانباخته، ۷۳ نفر پسر و ۴۷ نفر دختر بودند. ۲۶ معلم نیز همگی زن بودند. همچنین، هفت نفر از والدین دانشآموزان، شامل چهار مرد و سه زن، در این حادثه جان باختند. به گفتۀ دادستان میناب، یکی از معلمان جانباخته، زهره شهریاری، در زمان حادثه ششماهه باردار بود و جنین او نیز در شمار جانباختگان این حادثه قرار گرفت. از مجموع ۱۵۶ جانباخته، هویت ۱۵۵ نفر شناسایی و احراز شد و پس از صدور مجوز دفن از سوی پزشکی قانونی، به خاک سپرده شدند. در این میان، هویت یکی از دانشآموزان، به نام ماکان نصیری، حتی با انجام آزمایش DNA نیز احراز نشده و وضعیت او همچنان نامشخص باقی مانده است.[۸]
واکنشها
داخلی
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در پیامی حمله به مدرسه شجره طیبه میناب را محکوم کرد و آن را در شمار اقدامات نظامی علیه ایران دانست که به گفته او، در حافظه تاریخی مردم این کشور باقی خواهد ماند.[۹] سید مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، نیز در نخستین پیام خود، بر پیگیری و عدم چشمپوشی از حمله به مدرسه میناب تأکید کرد.[۱۰] وی همچنین نمایندهای ویژه را به میناب اعزام کرد تا پیام و سلام او را به خانوادههای قربانیان این حادثه ابلاغ کند.[۱۱]
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، نیز با انتشار ویدئویی از سخنان مادر یکی از دانشآموزان جانباخته مدرسه میناب در شبکه اجتماعی ایکس، با استفاده از هشتگ «دختران میناب» به این حادثه واکنش نشان داد.[۱۲] سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در واکنش به حمله اعلام کرد که این حادثه بدون پاسخ نخواهد ماند.[۱۳]
نمایندۀ دائم ایران در سازمان ملل متحد در نشست شورای امنیت، حمله به مدرسۀ میناب را در چارچوب اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران دانست و اعلام کرد که این حمله، غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی را هدف قرار داده است. او با تأکید بر غیرنظامی بودن دانشآموزان و حمایت حقوق بشردوستانه بینالمللی از آنان، خواستار پاسخگویی عاملان و مسئولان این حمله شد.[۱۴] فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، به نمایندگی از هیئت دولت به میناب سفر کرد و با حضور در محل دفن قربانیان حادثه، به آنان ادای احترام کرد.[۱۵] علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، نیز ضمن محکومکردن حمله و کشتهشدن دانشآموزان و معلمان، بر ثبت و پیگیری ابعاد این حادثه در حوزههای فرهنگی، حقوقی، رسانهای و آموزشی تأکید کرد.[۱۶]
شماری از هنرمندان و فعالان فرهنگی، از جمله پرویز پرستویی، افشین هاشمی، ایرج طهماسب، شهرام کرمی،[۱۷] رضا میرکریمی، محمدرضا شفیعی، سوگل طهماسبی، محمد سرشار، بابک خواجهپاشا، پرواز همای، میکائیل دیانی، محمود رضوی، محمدجواد موحد، رضا کاظمی، سیدعلی احمدی، محمدرضا رضائیان، محمدرضا شفاه، علی داودی، امیرعباس ربیعی، دانش اقباشاوی، عباس نادران، سعید مستغاثی، محمدرضا شهیدیفر و حمیدرضا لوافی، نیز با انتشار مطالبی در شبکههای اجتماعی به این حادثه واکنش نشان دادند.[۱۸]
بینالمللی
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، در واکنش به حمله به مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب اعلام کرد که در زمان اظهارنظر، گزارش کاملی دربارۀ این حادثه دریافت نکرده و از جزئیات آن اطلاع ندارد. او احتمال نقش داشتن نیروهای آمریکایی در حمله را رد کرد و گفت که در زمان وقوع حادثه، موشکهای متعددی در منطقه شلیک میشد و بعید است موشک آمریکایی عامل اصابت به مدرسه بوده باشد. ترامپ همچنین اظهار کرد که شواهدی در اختیار ندارد که استفاده از موشک آمریکایی در این حمله را تأیید کند.[۱۹] شماری از سناتورهای دموکرات آمریکا نیز در نامهای به پیت هگست، وزیر دفاع این کشور، خواستار پاسخگویی درباره حمله به مدرسه میناب شدند. در این نامه، به کشتهشدن ۱۶۸ نفر، از جمله ۱۱۰ کودک، اشاره شده بود.[۲۰]
یونسکو در بیانیهای، بمباران مدرسه ابتدایی در ایران را نقض فاحش حقوق بشردوستانه دانست.[۲۱] سازمان عفو بینالملل نیز در گزارشی اعلام کرد که در این حمله، اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان رعایت نشده و خواستار پاسخگویی عاملان برنامهریزی و اجرای آن شد.[۲۲] شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز جلسهای اضطراری درباره حمله به مدرسۀ میناب برگزار کرد. وولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، در این نشست ضمن ابراز همدردی با خانوادههای قربانیان، خواستار تکمیل هرچه سریعتر تحقیقات آمریکا دربارۀ این حادثه و انتشار نتایج آن شد.[۲۳] ملاله یوسفزی، سفیر صلح سازمان ملل متحد و برندۀ جایزۀ صلح نوبل، نیز در واکنش به این حادثه اعلام کرد که از حمله به مدرسه بهشدت متأثر شده است.[۲۴]
حمله به مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب همچنین با واکنش شماری از هنرمندان و چهرههای فرهنگی در کشورهای مختلف روبهرو شد. عمر حمد، شاعر فلسطینی ساکن غزه، لیام کانینگهام، بازیگر ایرلندی، نیکول جنس، بازیگر اسپانیایی، لورا هرینگ و ونسا واسکز، بازیگران آمریکایی هالیوود و خاویر باردم، بازیگر اسپانیایی برندۀ اسکار، در پیامها و مطالب منتشرشده در شبکههای اجتماعی، حمله به مدرسه و کشتهشدن دانشآموزان را محکوم کردند. جیان لوکا کونستانتینی، کارتونیست ایتالیایی، نیز با انتشار تصویری از یک کولهپشتی صورتی خونآلود به این حادثه واکنش نشان داد. آنی لنکس، خواننده اسکاتلندی، نیز تصویری از مراسم خاکسپاری قربانیان را در حساب خود منتشر کرد.[۲۵]
مراسم تشییع و یادبودها
مراسم تشییع و تدفین قربانیان حمله هوایی به مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب در روز سهشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ برگزار شد.[۲۶] چهار ماه پس از حادثه، محل مدرسه بار دیگر مورد تفحص قرار گرفت و بقایای ۶۸ پیکر متعلق به ۳۴ نفر از جانباختگانی که پیشتر دفن شده بودند، شناسایی شد.[۲۷] این بقایا در روز چهارشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۵ تشییع و به خاک سپرده شدند.[۲۸] تصویر هوایی مرتضی آخوندی، عکاس هرمزگانی، از مراسم تشییع و تدفین قربانیان میناب نیز در رقابت بینالمللی Golden Shot Photography Awards 2026، مقام نخست بخش «عکاسی خبری» را به دست آورد.[۲۹]
پس از حادثه، برنامههای مختلفی برای یادبود قربانیان در شهرهای ایران و جهان برگزار شد. از جمله، مراسمی با حضور شماری از سینماگران در خانه سینما در ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ برگزار شد.[۳۰] همچنین برنامهای با عنوان «حضور غیاب» با همکاری خانه سینما، خانه تئاتر و خانه موسیقی به مدت یک هفته در محوطه خانه هنرمندان ایران برگزار شد که شامل اجرای موسیقی، پرفورمنس و نمایشهای خیابانی بود.[۳۱] در میدان تجریش تهران نیز چیدمان هنری «چشمان میناب» به سفارش سازمان زیباسازی شهرداری تهران و با اجرای رضا گلپایگانی برپا شد. این اثر با استفاده از تصاویر بزرگ چشمهای کودکان، با هدف یادآوری قربانیان و ایجاد فضایی برای تأمل و همدلی با آنان طراحی شده بود.[۳۲]
حادثۀ میناب در برخی رویدادهای سیاسی و اجتماعی نیز بازتاب یافت. هیئت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ایران به سرپرستی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در سفر به اسلامآباد پاکستان برای مذاکرات با طرف آمریکایی، با پرواز «میناب 168» وارد این شهر شد.[۳۳] همچنین آستان قدس رضوی از ساخت هشت مدرسه به یاد قربانیان مدرسه شجره طیبه میناب خبر داد.[۳۴] این حادثه در آثار موسیقایی نیز بازتاب یافت. روزبه بمانی قطعه «تفنگ گریه میکنه» را در سوگ قربانیان میناب منتشر کرد.[۳۵] رضا صادقی نیز قطعه «گل میناب»[۳۶] و نماهنگ «موهای خاکی» را به یاد دانشآموزان مدرسه شجره طیبه منتشر کرد.[۳۷] زانکو، خواننده پاپ، نیز با انتشار قطعه «یه ایران برات گریه کرده…» به این حادثه واکنش نشان داد و یاد قربانیان آن را گرامی داشت.[۳۸]
بازتاب رسانهای
حمله به مدرسه شجره طیبه میناب، بهدلیل شمار بالای تلفات غیرنظامی و کشتهشدن شمار زیادی از دانشآموزان، بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی و محافل حقوق بشری داشت. بخش قابل توجهی از گزارشها و تحلیلهای منتشرشده، ضمن بررسی نحوه وقوع حمله و نوع مهمات بهکاررفته، به موضوع مسئولیت نیروهای آمریکایی و اسرائیلی و نیز احتمال خطا در فرایند شناسایی و هدفیابی پرداختند. در میان رسانههای بینالمللی، شبکۀ CNN بر پایۀ بررسی تصاویر ماهوارهای، ویدئوهای مکانیابیشده، اظهارات مقامهای آمریکایی و ارزیابی کارشناسان تسلیحاتی، احتمال مسئولیت نیروهای آمریکایی در حمله به مدرسه را مطرح کرد. این شبکه گزارش داد که حمله با تجهیزات هواپایه و هوشمند انجام شده است.[۳۹] رویترز نیز در گزارشی، حمله به مدرسۀ میناب را با مسئولیت آمریکا دانست.[۴۰] NBC News به نقل از مقامهای دولت آمریکا از طرح موضوع حمله به آن منطقه در یک جلسه محرمانه با اعضای کنگره خبر داد.[۴۱] وال استریت ژورنال به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد، در تحقیقات اولیه نشان میدهد که نیروهای ما (سنتکام) احتمالاً مسئول حملهای هستند که یک مدرسه در ایران را هدف قرار داده است.[۴۲] الجزیره نیز با انتشار گزارشها و تحلیلهایی، به عمدی بودن این حادثه اشاره کرد.[۴۳]
ارزیابی حقوقی
حمله به مدرسۀ شجرۀ طیبۀ میناب از منظر حقوق بینالملل بشردوستانه، با توجه به ماهیت غیرنظامی مدرسه و حضور شمار زیادی کودک، ناقض اصول بنیادین حمایت از غیرنظامیان تلقی شده است. اصل تفکیک، که در مادۀ ۴۸ پروتکل الحاقی اول کنوانسیون ژنو در سال 1979 مورد تأکید قرار گرفته، طرفهای مخاصمه را ملزم میکند میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند؛ همچنین اصول تناسب و احتیاط، از جمله در مواد ۵۱ و ۵۷ و 58 این پروتکل، بر جلوگیری یا کاهش آسیب به غیرنظامیان تأکید دارند.[۴۴] از منظر حقوق بشر نیز این حمله، با توجه به کشتهشدن دانشآموزان و معلمان، با حق حیات(مادۀ ۳ اعلامیۀ جهانی حقوق بشر و مادۀ ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی) و حق آموزش(مادۀ ۲۶ اعلامیۀ جهانی و مواد ۲۸ و ۲۹ کنوانسیون حقوق کودک) و نیز حمایت ویژه از کودکان در زمان مخاصمه،(مادۀ ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک) در تعارض قرار میگیرد. بر این اساس، مقامهای ایرانی و شماری از نهادها و فعالان حقوق بشری، حمله به مدرسۀ میناب را جنایت جنگی و نقض فاحش حقوق بینالملل بشردوستانه توصیف کرده و خواستار تحقیق و پاسخگویی عاملان آن شدهاند. در همین راستا، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ۲۷ مارس ۲۰۲۶ (۷ فروردین ۱۴۰۵)، به درخواست ایران، چین و کوبا، نشست اضطراری ویژهای درباره این حادثه برگزار کرد و خواستار تحقیق فوری، مستقل و شفاف و پاسخگویی عاملان شد.[۴۵]
پانویس
- ↑ «تشریح جزئیات جنایت متجاوزان آمریکایی صهیونیستی در میناب توسط رئیس کل دادگستری هرمزگان»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «دختران مدرسه میناب در حملات «دو مرحلهای» شهید شدند»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «نتایج راستیآزمایی رسانههای بینالمللی: چه کسی دختران میناب را کشت؟»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ «کدام موشک آمریکایی دانشآموزان مدرسه میناب را به خاک و خون کشید؟»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «نیویورک تایمز: حمله موشکی به مدرسهای در میناب کار ارتش آمریکا بود»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «تحقیقات رسانه انگلیسی، آمریکا را عامل جنایت مدرسه میناب معرفی کرد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ «آمار واقعی شهدای فاجعه میناب چه بود؟ ابهامزدایی از عدد ۱۶۸»، قدس آنلاین.
- ↑ «آمار نهایی شهدای حمله به مدرسه شجره طیبه میناب ۱۵۶ نفر است»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «پیام رئیسجمهور در پی شهادت دانشآموزان میناب»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «اولین پیام رهبر جمهوری اسلامی ایران: از جنایت میناب صرف نظر نخواهیم کرد/ ابزار بسته شدن تنگه هرمز باید حفظ شود/ معتقد به لزوم دوستی بین خود و همسایگان هستم»، وبسایت شفقنا.
- ↑ «ابلاغ پیام رهبر انقلاب به خانوادۀ شهدای مدرسۀ میناب»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «رئیس مجلس: تا آخرین نفس، منتقم خون فرزندان مظلوم ایران هستیم»، ایران آنلاین.
- ↑ «عراقچی در واکنش به شهادت دختران دانشآموز در میناب: این جنایت بیپاسخ نخواهد ماند»، وبسایت ایراف.
- ↑ «ایران خواستار اجرای عدالت در قبال عاملان جنایت مدرسه میناب شد»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «ادای احترام سخنگوی دولت به شهدای مدرسه شجره طیبه میناب + فیلم»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «فاجعه میناب را به سند ماندگار مظلومیت کودکان ایران در جهان تبدیل میکنیم»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «واکنش پرستویی، طهماسب و... به جنگ»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «واکنش جامعه فرهنگی و هنری کشور به حمله به مدرسهای در میناب»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «دونالد ترامپ: حادثه مدرسه میناب وحشتناک بود؛ هنوز مشخص نیست موشک کدام طرف باعث آن شد»، صدای آمریکا.
- ↑ «حمله به دبستان میناب؛ سناتورهای دموکرات از وزیر دفاع آمریکا خواستند که پاسخ مشخص دهد»، BBC فارسی.
- ↑ «Deadly bombing of Iran primary school ‘a grave violation of humanitarian law’: UNESCO»، UN News.
- ↑ «واکنش عفو بین الملل به جنایت آمریکا علیه مدرسه میناب»، جوان آنلاین.
- ↑ «مقام سازمان ملل: بمباران مدرسه میناب شوکهکننده است»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «Deadly bombing of Iran primary school ‘a grave violation of humanitarian law’: UNESCO»، UN News.
- ↑ «واکنش به جنگ تحمیلی آمریکایی_صهیونیستی؛ هنرمندان دنیا کشتار دانشآموزان مینابی را محکوم کردند»، سازمان تبلیغات اسلامی.
- ↑ «تشییع پیکر شهدای مدرسه میناب»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «داغ میناب تازه شد؛ تشییع پیکر شهدای تازه شناسایی شده مدرسه شجره طیبه + فیلم»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «تشییع ۶۲ قطعه از پیکر شهدای دانشآموز میناب/بازگشت پیکرهای تفحصشده به آغوش خاک»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «درخشش عکاس ایرانی در رقابت جهانی Golden Shot ۲۰۲۶»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «مراسم یادبود کودکان شهید مدرسه میناب»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «آیین یادبود شهدای مدرسه میناب در خانه هنرمندان»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «یادبود هنری مظلومیت و بیگناهی ۱۶۰ دانشآموز شهید میناب»، خبرگزاری پانا.
- ↑ «هیأت مذاکره کننده ایرانی با پرواز «میناب 168» وارد پاکستان شد»، پایگاه اطلاعرسانی دولت.
- ↑ «ساخت هشت مدرسه در یادبود شهدای مدرسه شجره طیبه میناب»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «روزبه بمانی برای کودکان میناب خواند/ بشنوید»، وبسایت خانه موسیقی ایران.
- ↑ «رضا صادقی برای گلهای میناب خواند»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «رضا صادقی برای چهلمین روز شهادت دانشآموزان میناب خواند»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «آهنگ «یه ایران برات گریه کرده…» زانکو برای بچه های میناب/ ببینید»، وبسایت آوش.
- ↑ «cnn: آمریکا متهم ردیف اول فاجعه میناب»، روزنامه فرهیختگان.
- ↑ «رویترز: حمله به مدرسه میناب یکی از بدترین موارد تلفات نظامی است»، روزنامه فرهیختگان.
- ↑ «NBC:آمریکا، متهم اصلی حمله به مدرسه میناب»، روزنامه فرهیختگان.
- ↑ «آمریکا جنایت مدرسه میناب را گردن گرفت!»، روزنامه فرهیختگان.
- ↑ «تحقیق الجزیره: اسرائیل و آمریکا به طور عمدی دانشآموزان مدرسه میناب را کشتند»، روزنامه فرهیختگان.
- ↑ «بررسی حقوقی فاجعه میناب»، وبسایت دانشگاه فرهنگیان.
- ↑ «ستاد حقوق بشر فاجعه مدرسه میناب را پیگیری میکند»، خبرگزاری صدا و سیما.
منابع
«آمار نهایی شهدای حمله به مدرسه شجره طیبه میناب ۱۵۶ نفر است». خبرگزاری دفاع مقدس. ۲۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵.
«آمار واقعی شهدای فاجعه میناب چه بود؟ ابهامزدایی از عدد ۱۶۸». قدس آنلاین. ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵.
«تحقیقات رسانه انگلیسی، آمریکا را عامل جنایت مدرسه میناب معرفی کرد». خبرگزاری جمهوری اسلامی. ۲۶ تیر ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵.
«تشریح جزئیات جنایت متجاوزان آمریکایی صهیونیستی در میناب توسط رئیس کل دادگستری هرمزگان». خبرگزاری ایسنا. ۱۲ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵.
«کدام موشک آمریکایی دانشآموزان مدرسه میناب را به خاک و خون کشید؟». خبرگزاری فارس. ۱۷ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵.
«دختران مدرسه میناب در حملات «دو مرحلهای» شهید شدند». خبرگزاری ایسنا. ۱۴ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵.
«نتایج راستیآزمایی رسانههای بینالمللی: چه کسی دختران میناب را کشت؟». خبرگزاری جمهوری اسلامی. ۱۶ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵.
«نیویورک تایمز: حمله موشکی به مدرسهای در میناب کار ارتش آمریکا بود». خبرگزاری تسنیم. ۱۵ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵.
«ایران خواستار اجرای عدالت در قبال عاملان جنایت مدرسه میناب شد». خبرگزاری ایرنا. ۳ تیر ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«پیام رئیسجمهور در پی شهادت دانشآموزان میناب». باشگاه خبرنگاران جوان. ۹ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«رئیس مجلس: تا آخرین نفس، منتقم خون فرزندان مظلوم ایران هستیم». ایران آنلاین. ۱۲ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«ادای احترام سخنگوی دولت به شهدای مدرسه شجره طیبه میناب + فیلم». خبرگزاری ایرنا. ۱۷ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«فاجعه میناب را به سند ماندگار مظلومیت کودکان ایران در جهان تبدیل میکنیم». خبرگزاری ایرنا. ۱۷ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«حمله به دبستان میناب؛ سناتورهای دموکرات از وزیر دفاع آمریکا خواستند که پاسخ مشخص دهد». BBC فارسی. ۲۱ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«واکنش پرستویی، طهماسب و... به جنگ». خبرگزاری ایسنا. ۱۲ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«واکنش جامعه فرهنگی و هنری کشور به حمله به مدرسهای در میناب». خبرگزاری ایسنا. ۱۰ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«واکنش به جنگ تحمیلی آمریکایی_صهیونیستی؛ هنرمندان دنیا کشتار دانشآموزان مینابی را محکوم کردند». سازمان تبلیغات اسلامی. ۱۹ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«واکنش عفو بین الملل به جنایت آمریکا علیه مدرسه میناب». جوان آنلاین. ۲۷ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«دونالد ترامپ: حادثه مدرسه میناب وحشتناک بود؛ هنوز مشخص نیست موشک کدام طرف باعث آن شد». صدای آمریکا. ۴ تیر ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«مقام سازمان ملل: بمباران مدرسه میناب شوکهکننده است». خبرگزاری دانشجو. ۷ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
"Deadly bombing of Iran primary school 'a grave violation of humanitarian law': UNESCO". UN News (به انگلیسی). 1 March 2026. Retrieved 19 August 2026.
«عراقچی در واکنش به شهادت دختران دانشآموز در میناب: این جنایت بیپاسخ نخواهد ماند». وبسایت ایراف. ۹ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«تشییع پیکر شهدای مدرسه میناب». خبرگزاری ایرنا. ۱۲ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«داغ میناب تازه شد؛ تشییع پیکر شهدای تازه شناسایی شده مدرسه شجره طیبه + فیلم». باشگاه خبرنگاران جوان. ۳۱ تیر ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«تشییع ۶۲ قطعه از پیکر شهدای دانشآموز میناب/بازگشت پیکرهای تفحصشده به آغوش خاک». خبرگزاری ایسنا. ۳۱ تیر ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«درخشش عکاس ایرانی در رقابت جهانی Golden Shot ۲۰۲۶». خبرگزاری مهر. ۳۰ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«مراسم یادبود کودکان شهید مدرسه میناب». خبرگزاری ایسنا. ۱۸ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«آیین یادبود شهدای مدرسه میناب در خانه هنرمندان». خبرگزاری صدا و سیما. ۴ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«یادبود هنری مظلومیت و بیگناهی ۱۶۰ دانشآموز شهید میناب». خبرگزاری پانا. ۲۳ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«هیأت مذاکره کننده ایرانی با پرواز «میناب 168» وارد پاکستان شد». پایگاه اطلاعرسانی دولت. ۲۲ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«ساخت هشت مدرسه در یادبود شهدای مدرسه شجره طیبه میناب». خبرگزاری صدا و سیما. ۲۹ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«روزبه بمانی برای کودکان میناب خواند/ بشنوید». وبسایت خانه موسیقی ایران. ۲۸ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«رضا صادقی برای گلهای میناب خواند». خبرگزاری صدا و سیما. ۲۵ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«رضا صادقی برای چهلمین روز شهادت دانشآموزان میناب خواند». خبرگزاری مهر. ۱۷ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«آهنگ «یه ایران برات گریه کرده…» زانکو برای بچه های میناب/ ببینید». وبسایت آوش. ۱۹ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«اولین پیام رهبر جمهوری اسلامی ایران: از جنایت میناب صرف نظر نخواهیم کرد/ ابزار بسته شدن تنگه هرمز باید حفظ شود/ معتقد به لزوم دوستی بین خود و همسایگان هستم». وبسایت شفقنا. ۲۱ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«آمریکا جنایت مدرسه میناب را گردن گرفت!». روزنامه فرهیختگان. ۱۶ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۹ مرداد ۱۴۰۵.
«ابلاغ پیام رهبر انقلاب به خانوادۀ شهدای مدرسۀ میناب». خبرگزاری صدا وسیما. ۱۱ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵.
«بررسی حقوقی فاجعه میناب». وبسایت دانشگاه فرهنگیان. ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۹ مرداد ۱۴۰۵.
«ستاد حقوق بشر فاجعه مدرسه میناب را پیگیری میکند». خبرگزاری صدا و سیما. ۳۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲۹ مرداد ۱۴۰۵.
«cnn: آمریکا متهم ردیف اول فاجعه میناب». روزنامه فرهیختگان. ۱۶ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۹ مرداد ۱۴۰۵.
«رویترز: حمله به مدرسه میناب یکی از بدترین موارد تلفات نظامی است». روزنامه فرهیختگان. ۱۶ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۹ مرداد ۱۴۰۵.
«NBC:آمریکا، متهم اصلی حمله به مدرسه میناب». روزنامه فرهیختگان. ۱۶ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۹ مرداد ۱۴۰۵.
«تحقیق الجزیره: اسرائیل و آمریکا به طور عمدی دانشآموزان مدرسه میناب را کشتند». روزنامه فرهیختگان. ۱۳ اسفند ۱۴۰۴. دریافتشده در ۲۹ مرداد ۱۴۰۵.
«عنوان مقاله در سایت به طور کامل». خبرگزاری تسنیم. ۲ خرداد ۱۳۹۴. دریافتشده در ۱ بهمن ۱۴۰۴.