بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
== ویژگیهای مهاجر در فرهنگ اسلامی-ایرانی == | == ویژگیهای مهاجر در فرهنگ اسلامی-ایرانی == | ||
مهاجر | مهاجر در این منظومۀ فکری، ویژگیهای دارد که او را به عاملی اثرگذار تبدیل میکند: | ||
* ایمان و اخلاص: نیت الهی و انگیزه خالصانه، سنگ بنای هر هجرت پذیرفتهای است. هجرت باید «فی سبیل الله» و برای جلب رضایت | * ایمان و اخلاص: نیت الهی و انگیزه خالصانه، سنگ بنای هر هجرت پذیرفتهای است. در فرهنگ اسلامی هجرت باید «فی سبیل الله» و برای جلب رضایت خدا باشد. | ||
* پاکیزگی درونی و هجرت از گناه: مهاجر پیش از هر کوچ بیرونی، باید از آلودگیهای درونی هجرت کند. دوری از گناه و شهوات، از او شخصیتی تاثیرگذار و الهامبخش میسازد. | * پاکیزگی درونی و هجرت از گناه: مهاجر پیش از هر کوچ بیرونی، باید از آلودگیهای درونی هجرت کند. دوری از گناه و شهوات، از او شخصیتی تاثیرگذار و الهامبخش میسازد. | ||
* امامشناسی و ولایتمداری: بر اساس روایات، مهاجر حقیقی کسی است که حجت زمان خود را بشناسد و پیروی از رهبری الهی را چراغ راه حرکت خود قرار دهد. | * امامشناسی و ولایتمداری: بر اساس روایات، مهاجر حقیقی کسی است که حجت زمان خود را بشناسد و پیروی از رهبری الهی را چراغ راه حرکت خود قرار دهد. | ||
* انتخاب آگاهانه مکان: هجرت، انتخابی آگاهانه برای انتقال به محیطی است که امکان رشد دینی، علمی و اجتماعی را بهتر فراهم کند. | * انتخاب آگاهانه مکان: هجرت، انتخابی آگاهانه برای انتقال به محیطی است که امکان رشد دینی، علمی و اجتماعی را بهتر فراهم کند. | ||
* صبر و بردباری: مهاجر، سختیهای غربت و مشقتهای راه را با صبر و استقامت تحمل میکند و این صبر، عامل تکامل روحی | * صبر و بردباری: مهاجر، سختیهای غربت و مشقتهای راه را با صبر و استقامت تحمل میکند و این صبر، عامل تکامل روحی او محسوب میشود. | ||
* توکل و امیدواری: اعتماد به | * توکل و امیدواری: اعتماد به خداوند، پشتوانۀ روانی مهاجر در مواجهه با ناشناختهها و مشکلات است. | ||
* صداقت در گفتار و کردار: راستی و درستکاری، سرمایۀ اجتماعی مهاجر است و موجب نفوذ کلام و تاثیرگذاری او در محیط جدید میشود.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | * صداقت در گفتار و کردار: راستی و درستکاری، سرمایۀ اجتماعی مهاجر است و موجب نفوذ کلام و تاثیرگذاری او در محیط جدید میشود.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | ||
== هجرت | == مبانی دینی هجرت == | ||
هجرت در متون دینی از جایگاهی راهبردی و سازنده برخوردار است. این مفهوم نه تنها بهعنوان یک توصیه، بلکه بهمثابۀ دستوری تحولآفرین مورد تأکید قرار گرفته است. منابع اسلامی با بیانات متنوع، بر اهمیت این کنش تأکید کرده است. برای مثال قرآن گاه با یادآوری گستردگی سرزمین خداوند، ترک هجرت را مورد پرسش قرار میدهند و گاه با بیان پاداشهای معنوی بزرگ، رستگاری را در گرو ایمان، هجرت و جهاد در راه خدا با جان و مال میدانند.<ref>سورۀ نساء، آیۀ ۹۷-۱۰۰.</ref> | هجرت در متون دینی از جایگاهی راهبردی و سازنده برخوردار است. این مفهوم نه تنها بهعنوان یک توصیه، بلکه بهمثابۀ دستوری تحولآفرین مورد تأکید قرار گرفته است. منابع اسلامی با بیانات متنوع، بر اهمیت این کنش تأکید کرده است. برای مثال قرآن گاه با یادآوری گستردگی سرزمین خداوند، ترک هجرت را مورد پرسش قرار میدهند و گاه با بیان پاداشهای معنوی بزرگ، رستگاری را در گرو ایمان، هجرت و جهاد در راه خدا با جان و مال میدانند.<ref>سورۀ نساء، آیۀ ۹۷-۱۰۰.</ref> | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
در نقطۀ مقابل، تعلل در هجرت هنگامی که شرایط، انجام تکالیف دینی را ناممکن سازد، پیامدهایی منفی به همراه دارد.<ref>سورۀ نساء، آیۀ ۹۷.</ref> بر اساس این دیدگاه، زندگی در محیطی که امکان عمل به آموزههای دینی فراهم نباشد، بدون تلاش برای تغییر این شرایط از طریق هجرت، نوعی سهلانگاری نسبت به خویشتن تلقی میشود. این وضعیت ناشی از انتخاب آگاهانۀ فرد برای باقی ماندن در فضایی است که به تدریج مانع از التزام عملی به باورها میشود. در چنین حالتی، عذر استضعاف و ناتوانی پذیرفته نیست، چرا که راه برونرفتی چون مهاجرت به محیطی مساعد پیش روی فرد وجود داشته است. بنابراین، هجرت در این چارچوب، انتخابی<ref>طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۷۶.</ref> آمرزش گناهان، امنیت، بهشت جاودان و روزی فراوان از جمله پاداش مهاجران در قرآن ذکر شده است.<ref>حسینی، «جایگاه هجرت در مکتب اسلام»، 1383ش، ص۲۲ و ۲۳.</ref> | در نقطۀ مقابل، تعلل در هجرت هنگامی که شرایط، انجام تکالیف دینی را ناممکن سازد، پیامدهایی منفی به همراه دارد.<ref>سورۀ نساء، آیۀ ۹۷.</ref> بر اساس این دیدگاه، زندگی در محیطی که امکان عمل به آموزههای دینی فراهم نباشد، بدون تلاش برای تغییر این شرایط از طریق هجرت، نوعی سهلانگاری نسبت به خویشتن تلقی میشود. این وضعیت ناشی از انتخاب آگاهانۀ فرد برای باقی ماندن در فضایی است که به تدریج مانع از التزام عملی به باورها میشود. در چنین حالتی، عذر استضعاف و ناتوانی پذیرفته نیست، چرا که راه برونرفتی چون مهاجرت به محیطی مساعد پیش روی فرد وجود داشته است. بنابراین، هجرت در این چارچوب، انتخابی<ref>طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۷۶.</ref> آمرزش گناهان، امنیت، بهشت جاودان و روزی فراوان از جمله پاداش مهاجران در قرآن ذکر شده است.<ref>حسینی، «جایگاه هجرت در مکتب اسلام»، 1383ش، ص۲۲ و ۲۳.</ref> | ||
== هجرت | == نمونههای تاریخی مهم هجرت == | ||
اندیشمندان هجرتهای نخستین در صدر اسلام را بهعنوان عاملی زیربنایی در پیشبرد و تثبیت آیین اسلام در برابر مخالفان ارزیابی کردهاند.<ref>فجری، «فوائد، عوامل و موانع هجرت»، 1389ش، ص۹۴.</ref> همانگونه که برخی محققان نوشتهاند، جایگاه مهاجران در منظومۀ اسلامی از اهمیت زیاد برخوردار است. پیامبر اسلام و جامعۀ مسلمانان احترامی ویژه برای آنان قائل بودند، زیرا آنان برای انتشار دعوت اسلام، از تمامی داراییها و حتی جان خود گذشتند. این ایثارگریها سبب شد فرهنگ اسلام از فضای محدود و پرفشار مکه فراتر رفته و به عرصۀ جهانی راه یابد.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۱، ص۲۳۶.</ref> | اندیشمندان هجرتهای نخستین در صدر اسلام را بهعنوان عاملی زیربنایی در پیشبرد و تثبیت آیین اسلام در برابر مخالفان ارزیابی کردهاند.<ref>فجری، «فوائد، عوامل و موانع هجرت»، 1389ش، ص۹۴.</ref> همانگونه که برخی محققان نوشتهاند، جایگاه مهاجران در منظومۀ اسلامی از اهمیت زیاد برخوردار است. پیامبر اسلام و جامعۀ مسلمانان احترامی ویژه برای آنان قائل بودند، زیرا آنان برای انتشار دعوت اسلام، از تمامی داراییها و حتی جان خود گذشتند. این ایثارگریها سبب شد فرهنگ اسلام از فضای محدود و پرفشار مکه فراتر رفته و به عرصۀ جهانی راه یابد.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۱، ص۲۳۶.</ref> | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
اهمیت این هجرت به حدی است که مبدأ تاریخ اسلام قرار گرفت.<ref>هاشمی، «مبانی حق بر مهاجرت و اقامت در کشورهای غیراسلامی در فقه و حقوق بینالملل»، 1402ش، ص۳۱۱.</ref> گاهشمارهای هجری شمسی و قمری که بر این اساس استوار شده،<ref>طبری، تاریخ طبری، ۱۴۰۸، ج۲، ص3.</ref> امروزه در مناسبتهای دینی، عبادی، حقوقی و زندگی روزمرۀ میلیاردها مسلمان در سراسر جهان، از جمله ایران، جریان دارد. اعیاد، ماههای رمضان و محرم، مناسک حج و بسیاری از وقفنامهها و قراردادهای شرعی، همگی با این تاریخ سنجیده میشوند. این امر، تجلی تداوم پیوند معنوی امت اسلامی با آن نقطه عطف تاریخی است.<ref>هاشمی، «مبانی حق بر مهاجرت و اقامت در کشورهای غیراسلامی در فقه و حقوق بینالملل»، 1402ش، ص۳۱۱.</ref> | اهمیت این هجرت به حدی است که مبدأ تاریخ اسلام قرار گرفت.<ref>هاشمی، «مبانی حق بر مهاجرت و اقامت در کشورهای غیراسلامی در فقه و حقوق بینالملل»، 1402ش، ص۳۱۱.</ref> گاهشمارهای هجری شمسی و قمری که بر این اساس استوار شده،<ref>طبری، تاریخ طبری، ۱۴۰۸، ج۲، ص3.</ref> امروزه در مناسبتهای دینی، عبادی، حقوقی و زندگی روزمرۀ میلیاردها مسلمان در سراسر جهان، از جمله ایران، جریان دارد. اعیاد، ماههای رمضان و محرم، مناسک حج و بسیاری از وقفنامهها و قراردادهای شرعی، همگی با این تاریخ سنجیده میشوند. این امر، تجلی تداوم پیوند معنوی امت اسلامی با آن نقطه عطف تاریخی است.<ref>هاشمی، «مبانی حق بر مهاجرت و اقامت در کشورهای غیراسلامی در فقه و حقوق بینالملل»، 1402ش، ص۳۱۱.</ref> | ||
== | == آثار تمدنی و تاریخی هجرت == | ||
=== هجرت امام رضا به ایران === | === هجرت امام رضا به ایران === | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
=== هجرت علمای دین === | === هجرت علمای دین === | ||
هجرت علما و مراجع دینی در گسترۀ تاریخ فرهنگ اسلامی-ایرانی، نقشی سازنده در پیوند دادن کانونهای علمی، تقویت شبکههای فکری و | هجرت علما و مراجع دینی در گسترۀ تاریخ فرهنگ اسلامی-ایرانی، نقشی سازنده در پیوند دادن کانونهای علمی، تقویت شبکههای فکری و نهادینهکردن معارف دینی در بستر جامعه داشته است. این جابهجاییها، که گاه اختیاری و گاه بر اثر ضرورتهای سیاسی-اجتماعی رخ میداده، تنها محدود به رفتوآمد میان ایران و عراق نبوده، بلکه حلقهای از پیوندهای علمی و فرهنگی را در سراسر قلمرو تاریخی ایران، از جمله خراسان بزرگ (شامل مناطق امروزی افغانستان و آسیای مرکزی) تا بینالنهرین و شامات تشکیل میداده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n148563/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D9%80_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_ «تأثیر هجرت بر آراء و اندیشههای اجتماعی ـ سیاسی امام خمینی»، پرتال جامع امامخمینی.]</ref> | ||
نمونههای | نمونههای برجستۀ این روند را میتوان در هجرت عالمان جبلعامل لبنان به ایران در عصر صفوی، رفتن دانشمندان خراسانی به حوزههای علمیه عراق، و نیز رفتوآمد مستمر عالمان میان مراکزی چون هرات، بخارا، مشهد، اصفهان، قم و نجف مشاهده کرد. این حرکات، سبب انتقال و تلفیق دانشها، تقویت زبان فارسی بهعنوان حامل معارف اسلامی و غنای حوزههای فقهی، کلامی و عرفانی در دل فرهنگ اسلامی-ایرانی شد.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n148563/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D9%80_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_ «تأثیر هجرت بر آراء و اندیشههای اجتماعی ـ سیاسی امام خمینی»، پرتال جامع امامخمینی.]</ref> | ||
در دوران معاصر، این فرآیند با هجرتهای تأسیسیای همچون انتقال آیتالله شیخ عبدالکریم حائری از اراک به قم و بنیانگذاری | در دوران معاصر، این فرآیند با هجرتهای تأسیسیای همچون انتقال آیتالله شیخ عبدالکریم حائری از اراک به قم و بنیانگذاری حوزۀ علمیۀ قم، و سپس استقرار آیتالله بروجردی در این شهر، تکامل یافت. این رویدادها، قم را به کانونی جهانی برای تولید و انتشار معارف اسلامی در چارچوب فرهنگ ایرانی بدل و شبکهای منسجم از ارتباطات علمی در سراسر جهان اسلام ایجاد کرد.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n148563/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D9%80_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_ «تأثیر هجرت بر آراء و اندیشههای اجتماعی ـ سیاسی امام خمینی»، پرتال جامع امامخمینی.]</ref> | ||
پیامد این جریان تاریخی، شکلگیری و تداوم یک حوزه علمی و فرهنگی یکپارچه بوده که در آن، دانشهای دینی با عناصر هویتی ایرانی درآمیخته و الگویی پایدار از زندگی دینی-فرهنگی را پدید آورده است. مبلغان و عالمان پرورشیافته در این شبکه، با سفر به مناطق مختلف، از شهرهای بزرگ تا روستاهای دورافتاده، نه تنها به تبلیغ احکام پرداختهاند، بلکه حاملان و نگاهبانان فرهنگ اسلامی-ایرانی بودهاند. حضور آنان در مناسبتهایی چون مراسم محرم و اعیاد مذهبی، به استانداردسازی آیینهای مشترک، تحکیم هویت جمعی و تقویت انسجام اجتماعی انجامیده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n148563/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D9%80_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_ «تأثیر هجرت بر آراء و اندیشههای اجتماعی ـ سیاسی امام خمینی»، پرتال جامع امامخمینی.]</ref> | پیامد این جریان تاریخی، شکلگیری و تداوم یک حوزه علمی و فرهنگی یکپارچه بوده که در آن، دانشهای دینی با عناصر هویتی ایرانی درآمیخته و الگویی پایدار از زندگی دینی-فرهنگی را پدید آورده است. مبلغان و عالمان پرورشیافته در این شبکه، با سفر به مناطق مختلف، از شهرهای بزرگ تا روستاهای دورافتاده، نه تنها به تبلیغ احکام پرداختهاند، بلکه حاملان و نگاهبانان فرهنگ اسلامی-ایرانی بودهاند. حضور آنان در مناسبتهایی چون مراسم محرم و اعیاد مذهبی، به استانداردسازی آیینهای مشترک، تحکیم هویت جمعی و تقویت انسجام اجتماعی انجامیده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n148563/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1_%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D8%A8%D8%B1_%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C_%D9%80_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_ «تأثیر هجرت بر آراء و اندیشههای اجتماعی ـ سیاسی امام خمینی»، پرتال جامع امامخمینی.]</ref> | ||
| خط ۶۴: | خط ۶۴: | ||
نخستین دستاورد این هجرتها برای خود عالمان، گسترش آگاهی و تعمیق بینش از طریق مواجهه با سنتها و جریانهای فکری مناطق گوناگون بوده است. در مقیاس کلان، نتیجه این فرآیند تاریخی، پدید آمدن تمدنی پویا مبتنی بر فرهنگ اسلامی-ایرانی است که با وجود پراکندگی جغرافیایی، توانسته است پیوندهای عمیق معرفتی و اجتماعی خود را حفظ کند و به عنوان الگویی تاثیرگذار در جهان اسلام تاباند.<ref>فلاح توتکار و پرویش، «مهاجرت علمای عتبات به ایران؛ بازتاب و پیامدهای آن»، 1391ش، ص77-80.</ref> | نخستین دستاورد این هجرتها برای خود عالمان، گسترش آگاهی و تعمیق بینش از طریق مواجهه با سنتها و جریانهای فکری مناطق گوناگون بوده است. در مقیاس کلان، نتیجه این فرآیند تاریخی، پدید آمدن تمدنی پویا مبتنی بر فرهنگ اسلامی-ایرانی است که با وجود پراکندگی جغرافیایی، توانسته است پیوندهای عمیق معرفتی و اجتماعی خود را حفظ کند و به عنوان الگویی تاثیرگذار در جهان اسلام تاباند.<ref>فلاح توتکار و پرویش، «مهاجرت علمای عتبات به ایران؛ بازتاب و پیامدهای آن»، 1391ش، ص77-80.</ref> | ||
در سطح داخلی امروزه هجرت کوتاهمدت و بلندمدت علمای حوزههای علمیه کشور به اقصی نقاط ایران، نقشی مشابه ولی متمرکز بر تکثیر و تعمیق دارد. محققان این حرکت را نوعی توزیع | در سطح داخلی امروزه هجرت کوتاهمدت و بلندمدت علمای حوزههای علمیه کشور به اقصی نقاط ایران، نقشی مشابه ولی متمرکز بر تکثیر و تعمیق دارد. محققان این حرکت را نوعی توزیع آگاهانۀ سرمایۀ معنوی میدانند که از یک کانون مهم دینی به سراسر پیکره جامعه صورت میگیرد. مبلغان که از مراکز آموزش علوم دینی به مناطق مختلف، حتی دورافتادهترین روستاها عزیمت میکنند، نه تنها به تبلیغ احکام میپردازند، که حاملان یک فرهنگ یکپارچۀ شیعی هستند که حضور آنان در ماههای محرم و صفر، در مراسم اعیاد و در حلقههای درس، سبب استانداردسازی نسبی مناسک، تقویت هویت مذهبی مشترک و ایجاد شبکههای همبستگی اجتماعی حول معارف اهلبیت میشود.<ref>[https://www.hozehkh.com/OneEntry?id=62682 «طرح هجرت با تکیه بر ارتباط مردمی، فرهنگ دینی را در بستر جامعه نهادینه میکند»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه علمیه خراسان.]</ref> | ||
=== هجرت امامخمینی === | === هجرت امامخمینی === | ||
| خط ۷۸: | خط ۷۸: | ||
== کارکردهای امروزی هجرت == | == کارکردهای امروزی هجرت == | ||
هجرت در عصر حاضر تنها با انگیزههای اقتصادی یا امنیتی صورت نمیگیرد، بلکه عوامل پیچیدهای همچون جستجوی فرصتهای آموزشی، پیوندهای خانوادگی و دستیابی به زندگی باکیفیتتر نیز در آن دخیل هستند. برای جوامع مسلمان، مهاجرت علاوهبر حفظ هویت دینی، به ایجاد شبکههای فراملی، تبادل فرهنگی و تقریب مذاهب کمک کرده است. امروزه مهاجرت بهعنوان پدیدهای چندبعدی، هم چالشهایی مانند ادغام در جامعه میزبان و هم فرصتهایی مانند نقشآفرینی در دیپلماسی عمومی را ایجاد میکند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5483/5488/51980/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86_%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%DB%8C_%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C «جوامع مسلمانان مهاجر و سیاست خارجی در اروپای غربی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | هجرت در عصر حاضر تنها با انگیزههای اقتصادی یا امنیتی صورت نمیگیرد، بلکه عوامل پیچیدهای همچون جستجوی فرصتهای آموزشی، پیوندهای خانوادگی و دستیابی به زندگی باکیفیتتر نیز در آن دخیل هستند.<ref> حسینی و دیگران، «رویکردی نظری به سیاستهای مهاجرتی دولت های مهاجرپذیر»، 1403ش، ص162.</ref> برای جوامع مسلمان، مهاجرت علاوهبر حفظ هویت دینی، به ایجاد شبکههای فراملی، تبادل فرهنگی و تقریب مذاهب کمک کرده است. امروزه مهاجرت بهعنوان پدیدهای چندبعدی، هم چالشهایی مانند ادغام در جامعه میزبان و هم فرصتهایی مانند نقشآفرینی در دیپلماسی عمومی را ایجاد میکند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5483/5488/51980/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86_%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%DB%8C_%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C «جوامع مسلمانان مهاجر و سیاست خارجی در اروپای غربی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
=== هجرت به کشورهای غیراسلامی === | === هجرت به کشورهای غیراسلامی === | ||
محققان مهاجرت به کشورهای غیراسلامی در دنیای امروز را دارای تصویری دوگانه میدانند: از یک طرف، فرصتی برای تعامل فرهنگی، توسعۀ علمی و اقتصادی، و نقشآفرینی بهعنوان سفیران اسلام محسوب میشود. از طرف دیگر، مواجهه با گفتمانهای اسلامهراسانه، چالشهای هویتی برای نسل دوم و سوم و محدودیتهای اعمال سیاستهای یکپارچهسازی از جمله موانع پیشروی مهاجران است. با این حال، حضور فعال مسلمانان در این جوامع میتواند به تقویت درک متقابل و کاهش کلیشهها بین جهان اسلام و غرب بینجامد. | محققان مهاجرت به کشورهای غیراسلامی در دنیای امروز را دارای تصویری دوگانه میدانند: از یک طرف، فرصتی برای تعامل فرهنگی، توسعۀ علمی و اقتصادی، و نقشآفرینی بهعنوان سفیران اسلام محسوب میشود. از طرف دیگر، مواجهه با گفتمانهای اسلامهراسانه، چالشهای هویتی برای نسل دوم و سوم و محدودیتهای اعمال سیاستهای یکپارچهسازی از جمله موانع پیشروی مهاجران است. با این حال، حضور فعال مسلمانان در این جوامع میتواند به تقویت درک متقابل و کاهش کلیشهها بین جهان اسلام و غرب بینجامد.<ref>رعد جباره، هادی، الاقلیات المسلمة فیالعالم، تهران، الهدی، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۲۴۵-۲۴۸.</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۹۵: | خط ۹۲: | ||
* «جوامع مسلمانان مهاجر و سیاست خارجی در اروپای غربی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش. | * «جوامع مسلمانان مهاجر و سیاست خارجی در اروپای غربی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 آبان 1390ش. | ||
* حسینی، سیدجواد، «جایگاه هجرت در مکتب اسلام»، مجلۀ مبلغان، شمارۀ 53، 1383ش. | * حسینی، سیدجواد، «جایگاه هجرت در مکتب اسلام»، مجلۀ مبلغان، شمارۀ 53، 1383ش. | ||
* حسینی، غلامعباس و دیگران، «رویکردی نظری به سیاستهای مهاجرتی دولت های مهاجرپذیر»، مجلۀ پژوهش سیاست نظری، شمارۀ 35، 1403ش. | |||
* رعد جباره، هادی، الاقلیات المسلمة فیالعالم، تهران، الهدی، ۱۳۷۸ش، | |||
* «سامانههاارتباط با مدیرثبت نام پذیرش»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه علمیه خراسان، تاریخ درج مطلب: 19 آبان 1404ش. | * «سامانههاارتباط با مدیرثبت نام پذیرش»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه علمیه خراسان، تاریخ درج مطلب: 19 آبان 1404ش. | ||
* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش. | * طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش. | ||
