برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
یافتههای باستانشناسی از بقایای مرو و ساختمانهای مجلل آن نشان میدهد که معماری در این شهر در دورههای گوناگون تاریخی، به کمال رسیده بود.<ref>سجادی، مرو، 1383ش، ص329-332.</ref> بهصورت تاریخی در مرو، چندین شهر به فراز و فرود رسیده و جایگزین یکدیگر شدهاند. فضای شهر بهطور کامل تحت تأثیر قدرت سیاسی حاکم و ایدئولوژی هر دوره قرار داشته است.<ref>[https://civilica.com/doc/2030426/ آنامرادنژاد، «ماهیت دگرگونی شهری در شهر تاریخی مرو»، 1399ش، ص78-85.]</ref> شهر مرو دارای دژهای محکم نظامی، دیوارهای دفاعی، ادارات دولتی، عبادتگاه، کوشکها (قصر)، خانههای مسکونی، پارکها، میدانهای وسیع، حمامهای همگانی، کاروانسراها، کانال آب، آسیابهای آبی، اماکن صنعتی و تجارتی بوده که هریک برای مدت طولانی پابرجا بوده و توسط حاکمان بعدی توسعه پیدا کرده است. در دورۀ اسلامی، شهر مرو با برپایی مساجد، مصلی، مدارس، کتابخانهها و ایجاد راههای ارتباطی با مراکز جدید قدرت مانند دمشق و بغداد، ویژگیهای یک شهر اسلامی را در خود نهادینه کرد.<ref>سجادی، مرو، 1383ش، ص191-216.</ref> | یافتههای باستانشناسی از بقایای مرو و ساختمانهای مجلل آن نشان میدهد که معماری در این شهر در دورههای گوناگون تاریخی، به کمال رسیده بود.<ref>سجادی، مرو، 1383ش، ص329-332.</ref> بهصورت تاریخی در مرو، چندین شهر به فراز و فرود رسیده و جایگزین یکدیگر شدهاند. فضای شهر بهطور کامل تحت تأثیر قدرت سیاسی حاکم و ایدئولوژی هر دوره قرار داشته است.<ref>[https://civilica.com/doc/2030426/ آنامرادنژاد، «ماهیت دگرگونی شهری در شهر تاریخی مرو»، 1399ش، ص78-85.]</ref> شهر مرو دارای دژهای محکم نظامی، دیوارهای دفاعی، ادارات دولتی، عبادتگاه، کوشکها (قصر)، خانههای مسکونی، پارکها، میدانهای وسیع، حمامهای همگانی، کاروانسراها، کانال آب، آسیابهای آبی، اماکن صنعتی و تجارتی بوده که هریک برای مدت طولانی پابرجا بوده و توسط حاکمان بعدی توسعه پیدا کرده است. در دورۀ اسلامی، شهر مرو با برپایی مساجد، مصلی، مدارس، کتابخانهها و ایجاد راههای ارتباطی با مراکز جدید قدرت مانند دمشق و بغداد، ویژگیهای یک شهر اسلامی را در خود نهادینه کرد.<ref>سجادی، مرو، 1383ش، ص191-216.</ref> | ||
===ج) شهرهای تاریخی=== | ===ج) شهرهای تاریخی=== | ||
[[پرونده:مرو.jpg|thumb|آرامگاه سلطان سنجر در مرو|جایگزین=آرامگاه سلطان سنجر در مرو]] | [[پرونده:مرو.jpg|thumb|آرامگاه سلطان سنجر در مرو|جایگزین=آرامگاه [[سلطان سنجر]] در مرو]] | ||
یازتپه، شهر دورۀ آهن است.<ref>سجادی، مرو، 1383ش، ص13-14 و 192-210.</ref> ارگقلعه، شهر دورۀ هخامنشیان با مساحت | یازتپه، شهر دورۀ آهن است.<ref>سجادی، مرو، 1383ش، ص13-14 و 192-210.</ref> ارگقلعه، شهر دورۀ [[هخامنشیان]] با مساحت ۲۰ هکتار و با دیوار بلندی بوده که در دورههای بعدی، از آن بهعنوان قلعۀ نظامی استفاده شده است. گیاورقلعه/ گبریقلعه شهری بزرگی در جنوب ارگقلعه توسط یکی از سرداران سلوکیه به نام «آنتیوکوس» در 280-261ق.م، ساخته شد. این شهر با شکل مربعی دارای 2 کیلومتر طول و 2 کیلومتر عرض بوده و 1500 سال دوام پیدا کرد و با دیوارهای تودرتو محافظت میشد. هریک از این دیوارها مربوط به یک دورۀ تاریخی است که آخرین دیوار بلندتر، قویتر و با فاصلۀ بیشتر بوده است. این دیوارها بهطول ۸ کیلومتر در اطراف شهر بهشکل دایرهای کشید شده و دارای پیادهرو، سنگر و شکافهای تیراندازی بوده است. بعضی از این دیوارها تا ۲۵ متر ارتفاع داشته است.<ref>[https://civilica.com/doc/2030426/ آنامرادنژاد، «ماهیت دگرگونی شهری در شهر تاریخی مرو»، 1399ش، ص78-85.]</ref> در خلال حکومت پارتیان معبدها و خانههای زیادی در خارج از دیوار قلعه ساخته شد.<ref> سجادی، مرو، 1383ش، ص13-14.</ref> سلطانقلعه بزرگترین شهر در واحۀ مرو (۱۰۰۰ هکتار) در سمت غربی گیاورقلعه قرار داشته است. پس از رونق گرفتن این شهر، گیاورقلعه تبدیل به بازار صنعتی شد. سلطان ملکشاه سلجوقی اطراف این شهر را دیوار کشید. دیوار این شهر از الگوی خاصی پیروی نمیکرد. طول این دیوارها در دورۀ سلجوقی ۱۳ کیلومتر ذکر شده که ۳۱۶ برج با فاصلۀ ۲۰ الی ۳۰ متر داشته است. مرحلۀ دوم دیوارکشی این شهر مربوط به دورۀ [[سلطان سنجر]] میشود که در دو ردیف با ارتفاع ۲ ۵ متر بوده است. ردیف اول بهنام دیوارهای توخالی و دومی خاکی بود که بعدها اولی نیز به دیوار خاکی تبدیل شد. قلعۀ عبدالله خان؛ حدود ۲۰۰ سال بعد از حملۀ ویرانگر مغول در جنوب سلطان قلعه توسط شاهرخ تیموری در ۱۴۰۹م، با وسعت یک کیلومتر مربع ساخته شد. کارشناسان کوچکی شهر را نشان افول شهر مرو و رونق شهرهای دیگر خراسان زمین میدانند. بایرامعلی خان قلعه، در قرن هجدهم میلادی بهدلیل افزایش جمعیت با محدودۀ حدود ۵۰۰ متر عرض و ۱۰۰۰ متر طول در کنار قلعۀ عبدالله خان ساخته شدهاست.<ref> [https://civilica.com/doc/2030426/ آنامرادنژاد، «ماهیت دگرگونی شهری در شهر تاریخی مرو»، 1399ش، ص78-85.]</ref> | ||
===د) جمعیت=== | ===د) جمعیت=== | ||
بر اساس کتیبۀ بیستون، در تسخیر مرگیانا توسط سپاهیان داریوش، بیش از 55 هزار نفر کشته شدهاند که جمعیت انبوه این شهر در آن روزگار را نشان میدهد. جمعیت شهر مرو در قرون وسطی به حدی بوده است که غلات به دستآمده از آسیابهای آبی اطراف آن کفایت نمیکرده، بهناچار از بیرون غله وارد میکردهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/905583/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D9%88 شفایی، «تاریخچهی مرو»، 1376ش، ص32.]</ref> پژوهشگران در فاصلۀ 1145-1153م (دورۀ سلجوقیان) جمعیت شهر مرو را 200 هزار میدانند.<ref> [https://civilica.com/doc/2030426/ آنامرادنژاد، «ماهیت دگرگونی شهری در شهر تاریخی مرو»، 1399ش، ص83.]</ref> با حملۀ مغولها در 25 فوریۀ 1221م، در کنار ویرانی شهر، اکثریت جمعیت شهر کشته شدند. تاریخنویسان تعداد کشتههای قیام دوم بازماندگان اهالی مرو (در همان سال) علیه مغولها را نزدیک به صدهزار مینویسند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120614193653-7100-37.pdf همایون، «نگاهی به مرو از حمله مغول تا پایان دولت نادری»، 1371، ص2-7.]</ref> | بر اساس کتیبۀ بیستون، در تسخیر مرگیانا توسط سپاهیان داریوش، بیش از 55 هزار نفر کشته شدهاند که جمعیت انبوه این شهر در آن روزگار را نشان میدهد. جمعیت شهر مرو در قرون وسطی به حدی بوده است که غلات به دستآمده از آسیابهای آبی اطراف آن کفایت نمیکرده، بهناچار از بیرون غله وارد میکردهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/905583/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D9%88 شفایی، «تاریخچهی مرو»، 1376ش، ص32.]</ref> پژوهشگران در فاصلۀ 1145-1153م (دورۀ سلجوقیان) جمعیت شهر مرو را 200 هزار میدانند.<ref> [https://civilica.com/doc/2030426/ آنامرادنژاد، «ماهیت دگرگونی شهری در شهر تاریخی مرو»، 1399ش، ص83.]</ref> با حملۀ مغولها در 25 فوریۀ 1221م، در کنار ویرانی شهر، اکثریت جمعیت شهر کشته شدند. تاریخنویسان تعداد کشتههای قیام دوم بازماندگان اهالی مرو (در همان سال) علیه مغولها را نزدیک به صدهزار مینویسند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120614193653-7100-37.pdf همایون، «نگاهی به مرو از حمله مغول تا پایان دولت نادری»، 1371، ص2-7.]</ref> | ||
