بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''{{درشت| | '''{{درشت|محمد تقی؛}}''' محمد بنعلی بنموسی و امام نهم شیعیان دوازدهامامی. | ||
محمد بن علی بن موسی (۱۹۵–۲۲۰ قمری)، نهمین امام شیعیان، با القاب مشهوری همچون جواد و تقی و کنیه ابوجعفر ثانی شناخته میشود. او در سن هفت سالگی پس از پدرش، [[امام رضا|علی بن موسی الرضا]]، عهدهدار [[امامت]] شد. آغاز امامت در خردسالی، پرسشهایی را در بستر جریانهای فکری آن زمان به وجود آورد. رویکرد وی در این دوره، که با خلفای عباسی مأمون و معتصم همزمان بود، بر حُسن خُلق، دوری از تنش سیاسی مستقیم، تصحیح باورهای کلامی مستند به [[قرآن]] و [[سنت]] و دوری از افراطگرایی استوار بود. امام جواد از طریق مناظره با عالمان، به تبیین مبانی عقیدتی پرداخت. محمد بنعلی در سال ۲۲۰ق در [[بغداد]] به [[شهادت]] رسید و در کنار [[امام موسی کاظم]] در قبرستان قریش | محمد بن علی بن موسی (۱۹۵–۲۲۰ قمری)، نهمین امام شیعیان، با القاب مشهوری همچون جواد و تقی و کنیه ابوجعفر ثانی شناخته میشود. او در سن هفت سالگی پس از پدرش، [[امام رضا|علی بن موسی الرضا]]، عهدهدار [[امامت]] شد. آغاز امامت در خردسالی، پرسشهایی را در بستر جریانهای فکری آن زمان به وجود آورد. رویکرد وی در این دوره، که با خلفای عباسی مأمون و معتصم همزمان بود، بر حُسن خُلق، دوری از تنش سیاسی مستقیم، تصحیح باورهای کلامی مستند به [[قرآن]] و [[سنت]] و دوری از افراطگرایی استوار بود. امام جواد از طریق مناظره با عالمان، به تبیین مبانی عقیدتی پرداخت. محمد بنعلی در سال ۲۲۰ق در [[بغداد]] به [[شهادت]] رسید و در کنار [[امام موسی کاظم]] در قبرستان قریش[[کاظمین|(کاظمین]]) مدفون شد. | ||
== تولد و خانواده == | == تولد و خانواده == | ||
امام جواد در سال ۱۹۵ق در شهر [[مدینه]] به دنیا آمد.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳.</ref> اطلاعات مربوط به زندگی او، بهدلیل شرایط سیاسی حکومت عباسی، سیاست [[تقیه]] و روشهای پنهانی مبارزه و همچنین طول عمر کوتاه وی، در منابع تاریخی محدود است.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۴۷۶–۴۷۷.</ref> دربارهٔ روز و ماه تولد محمد بنعلی اختلاف نظر وجود دارد؛<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> بر اساس نظر مشهور، ۱۰ [[رجب]] است،<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۸۰۵–۸۰۴؛ نعیبی، مطالب السؤول فی مناقب آلالرسول، ۱۴۲۰ق، ج۲، ص۱۴۰.</ref> اما برخی منابع آن را در ۱۹ [[رمضان]] ذکر میکنند.<ref>اشعری، المقالات و الفرق، ۱۳۶۰ش، ج۱، ص۹۹.</ref> پدر امام جواد، [[علی بن موسی]]، ملقب به امام رضا<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۷۶؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۱.</ref> و مادرش، سَبیکه نوبیه، از اهالی نَوْبه (واقع در حبشه آفریقا) است<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۲۱۶؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۲.</ref> که از کنیزان پدرش بهشمار میرفت.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۹۱.</ref> در منابع مختلف، از وی با نامهای گوناگونی از جمله دُرّه، ریحانه و مرّیسه نام برده شده است.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۲۱۶؛ حسینی شیرازی، امهات المؤمنین، ۱۴۲۵ق، ص۲۸۵.</ref> امام رضا نیز او را خیزران نامیده است.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹؛ ک لینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۲.</ref> برخی منابع نسب مادر او را به خاندان ماریه قبطیه، همسر [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]]، نسبت دادهاند.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> | |||
== نسب، کنیه و القاب == | == نسب، کنیه و القاب == | ||
امام | امام محمد تقی از نوادگان پیامبر اسلام، با شش واسطه از نسل [[علی بن ابیطالب]] امام اول شیعیان و از قبیله بنیهاشم بود. نام، محمد و کنیههای وی نیز ابوعبدالله،<ref>ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۱۸ق، ص۳۲۱.</ref> ابوعلی<ref>عطاردی، مسند الإمام الجواد (ع)، ۱۴۱۰ق، ص۱۶.</ref> و اباجعفر ثانی<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹؛ ابنطولون، الائمه الاثناعشر، ۱۴۲۶ق، ص۱۰۳.</ref> است. در کتابهای روایی برای جلوگیری از اشتباه با [[محمد باقر]] پنجمین امام شعیان که ابوجعفر اول نامیده میشود، از امام جواد با عنوان اباجعفر ثانی یاد میکنند.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۸۵۷.</ref> القاب مشهور وی، جواد، تقی و ابنالرضا است.<ref>مجلسی، جلاء العیون، ۱۳۸۲ش، ص۹۵۹؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۱.</ref> در [[دعای توسل]] نیز، با لقب جواد مورد خطاب قرار گرفته است.<ref>قمی، مفاتیح الجنان، ۱۴۱۵ق، ۱۸۵.</ref> در برخی منابع لقب جوادالائمه<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۰۳–۱۰۲.</ref> بهعنوان صفت ممتاز وی به کار رفته است.<ref>خنجی اصفهانی، وسیلة الخادم، ۱۳۷۵ش، ص۲۵۳.</ref> القاب دیگری از جمله مُتّقی، قانع،<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۳–۱۲ و ص۱۶.</ref> مرتضی،<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.</ref> متوکل،<ref>قرشی، حیاه الإمام محمد الجواد (ع)، ۱۴۱۸ق، ص۲۴.</ref> صابر، صادق،<ref>صدوق، عیون أخبار الرضا (ع)، ۱۳۷۸ق، ج۲، ص۲۵۰.</ref> قانع، نجیب و هادی<ref>خزعلی، موسوعه الإمام الجواد (ع)، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۲۷–۲۵.</ref> نیز برای محمد تقی ذکر شده است.<ref>تقیزاده داوری، تصویر امامان شیعه در دائرهالمعارف اسلام، ۱۳۸۵ش، ص۳۸۰.</ref> | ||
== همسر و فرزندان == | == همسر و فرزندان == | ||
امام جواد با امّفضل، دختر مأمون عباسی، در سال ۲۰۲ق<ref>ابنکثیر، البدایه و النهایه، ۱۴۰۸ق، ج۱۰، ص۲۹۵.</ref> یا ۲۱۵ق<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۳.</ref> به درخواست مأمون [[ازدواج]] کرد.<ref>جعفریان، حیات فکری و سیاسی امامان شیعه، ۱۳۸۱ش، ص۴۷۸.</ref> مواردی چون کنترل محمد تقی، جلب رضایت فرزندان امام علی، آگاهی به فضایل علمی و اخلاقی محمد تقی، علت و دلیل این ازدواج ذکر شده است.<ref>پیشوایی، سیره پیشوایان، ۱۳۷۹ش، ص۵۵۸.</ref> برخی درباریان عباسی با این ازدواج مخالفت کردند؛ زیرا احتمال انتقال خلافت عباسیان به فرزندان امام علی وجود داشت.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۱.</ref> محمدتقی [[مهریه]] را ۵۰۰ درهم معادل مهریه [[فاطمه زهرا]]، تعیین کرد و از این ازدواج فرزندی نداشت.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ش، ج۴، ص۳۸۰.</ref> نام همسر دیگر محمد تقی، سمانه مغربیه است.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۹۷.</ref> علی و [[موسی مُبَرقَع]]،<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۹۱؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.</ref> فاطمه، امامه،<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۸.</ref> حکیمه، خدیجه و امّکلثوم در منابع تاریخی بهعنوان فرزندان محمد تقی از سمانه مغربیه ثبت شده است.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۸۰.</ref> | |||
== امامت == | == امامت == | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
== نقش سیاسی امام جواد == | == نقش سیاسی امام جواد == | ||
در دوران امام | در دوران امام محمد تقی، اوضاع سیاسی در خلافت عباسی با چالشهای متعددی همراه بود. خلفای عباسی بهویژه مأمون برای کنترل گروههای مختلف، از جمله فرزندان امام علی و پیروان ائمه، سیاستهای سختگیرانهای را اتخاذ کردند.<ref>مقدسی، البدأ و التاریخ (آفرینش و تاریخ)، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۹۷۳.</ref> این سیاستها شامل نظارت دقیق، دستگیری، زندانی شدن و شهادت برخی امامان بود.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۲۷.</ref> | ||
مأمون عباسی از طریق دخترش، تلاش کرد تا بر امام جواد نظارت کند. در سال ۲۱۵ق، پس از لشکرکشی مأمون به سرزمین روم، امام جواد از مدینه به بغداد سفر کرد. در موسم حج همراه امّفضل ابتدا به [[مکه]] و سپس به مدینه بازگشتند.<ref>ابناثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج۶، ص۴۱۷.</ref> در ۲۸ محرم سال ۲۲۰ق<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۶۱ش، ص۱۳۳.</ref> والی مدینه به دستور معتصم عباسی امام جواد را مجدداً به بغداد برگرداند.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۸۴.</ref> معتصم که در تخریب شخصیت امام جواد از طریق برگزاری مناظرات، ترویج شایعات و تحریک افکار عمومی، موفق نشد؛ در نهایت تصمیم گرفت که وی را به قتل برساند.<ref>مسعودی، مروجالذهب و معادنالجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۵۲.</ref> | مأمون عباسی از طریق دخترش، تلاش کرد تا بر امام جواد نظارت کند. در سال ۲۱۵ق، پس از لشکرکشی مأمون به سرزمین روم، امام جواد از مدینه به بغداد سفر کرد. در موسم حج همراه امّفضل ابتدا به [[مکه]] و سپس به مدینه بازگشتند.<ref>ابناثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج۶، ص۴۱۷.</ref> در ۲۸ محرم سال ۲۲۰ق<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۶۱ش، ص۱۳۳.</ref> والی مدینه به دستور معتصم عباسی امام جواد را مجدداً به بغداد برگرداند.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۸۴.</ref> معتصم که در تخریب شخصیت امام جواد از طریق برگزاری مناظرات، ترویج شایعات و تحریک افکار عمومی، موفق نشد؛ در نهایت تصمیم گرفت که وی را به قتل برساند.<ref>مسعودی، مروجالذهب و معادنالجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۵۲.</ref> | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۹: | ||
=== مناظرات === | === مناظرات === | ||
محمد تقی مناظرات زیادی با بزرگان اهلسنت در موضوعاتی مانند توحید، [[نبوت]]، [[امامت]]، قرآن و احکام فقهی انجام داد.<ref>حرانی، تحفالعقول عن آلالرسول، ۱۳۸۵ش، ص۸۱۷.</ref> وی در این مناظرات، از آیات قرآن، سیره پیامبر اسلام، منابع روایی، استدلالهای عقلی و گاهی از عقاید و باورهای مخالفان خود و گاه از روشهای ترکیبی استفاده میکرد.<ref name=":0">مطهری، «روششناسی مناظرههای امام جواد»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳۵.</ref> برخی از این مناظرات عبارتند از: | امام محمد تقی مناظرات زیادی با بزرگان اهلسنت در موضوعاتی مانند توحید، [[نبوت]]، [[امامت]]، قرآن و احکام فقهی انجام داد.<ref>حرانی، تحفالعقول عن آلالرسول، ۱۳۸۵ش، ص۸۱۷.</ref> وی در این مناظرات، از آیات قرآن، سیره پیامبر اسلام، منابع روایی، استدلالهای عقلی و گاهی از عقاید و باورهای مخالفان خود و گاه از روشهای ترکیبی استفاده میکرد.<ref name=":0">مطهری، «روششناسی مناظرههای امام جواد»، ۱۳۹۵ش، ص۴۳۵.</ref> برخی از این مناظرات عبارتند از: | ||
* مناظره با یحیی بن اکثم، قاضیالقضات بغداد در موضوعات چهارگانه: احکام صید در حرم، مسائل پیچیده طلاق و حلالشدن زن، مباحث توحید و نقد فضایل غلوآمیز نسبت به خلفا. | * مناظره با یحیی بن اکثم، قاضیالقضات بغداد در موضوعات چهارگانه: احکام صید در حرم، مسائل پیچیده طلاق و حلالشدن زن، مباحث توحید و نقد فضایل غلوآمیز نسبت به خلفا. | ||
* مناظره با ابوهاشم جعفری دربارهٔ تفسیر واژههای «احد» و «لایدرکه الأبصار» و صفات و نامهای الهی. | * مناظره با ابوهاشم جعفری دربارهٔ تفسیر واژههای «احد» و «لایدرکه الأبصار» و صفات و نامهای الهی. | ||
| خط ۸۲: | خط ۸۲: | ||
== توسل و زیارت == | == توسل و زیارت == | ||
در کتابهای روایی علاوه بر روایاتی که فضایل | در کتابهای روایی علاوه بر روایاتی که فضایل زیارت امامان را بیان کرده در خصوص [[زیارت]] امام جواد روایات خاص نیز وجود دارد.<ref>شریفی، «زیارت امام کاظم و امام جواد»، ۱۳۹۰ش، ص۱۰–۹.</ref> طبق روایت امام هادی، زیارت قبر امام جواد پاداش بسیاری دارد<ref>کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۵۸۴–۵۸۳؛ مفید، المزار، ۱۴۱۳ق، ص۲۰۷.</ref> و حرم او یکی از زیارتگاههای مهم نزد شیعیان بهحساب میآید.<ref>[https://tafarojgasht.com/blog/visiting-the-Shrine-of-Imam-Javad «سفر معنوی و زیارت حرم امام جواد (ع) در کاظمین»، وبسایت تفرجگشت.]</ref> علاوه بر این، در میان شیعیان، توسل به امام جواد، با توجه به توصیههای بعضی عالمان شیعی در درخواستهای مختلفی مانند حاجتهای مادی، رفع گرفتاری،<ref>قطب راوندی، دعوات الراوندی، ۱۴۰۷ق، ص۱۹۱، ح۵۳۰.</ref> [[رزق]] و دفع بلا، مورد توجه قرار دارد<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1218308/معجزه-کودکی-در-مسند-امامت-نگاهی-به-زندگی-امام-جواد-ع رباط میلی، «معجزه کودکی در مسند امامت/ نگاهی به زندگی امام جواد»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref> و [[آداب|آدابی]] بین آنها رواج یافته است از جمله: [[نماز امام جواد]]، ذکر «یا جواد الائمه ادرکنی»، ذکر «یا وهاب» بهتعداد ابجد اسم جواد (۱۴ مرتبه) و [[حرز امام جواد]] شهرت یافته است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1334561/حرز-امام-جواد-ع-آثار-و-برکات-زیادی-دارد حسینی، «حرز امام جواد آثار و برکات زیادی دارد»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref> در برخی منابع، دعاهای مجربی برای توسل به امام جواد و برآورده شدن حوائج، بهویژه در فروش ملک و امور ازدواج و پرداخت قرض آمده است.<ref>رضوی، التحفة الرضویة فی مجربات الإمامیة، ۱۴۲۱ق، ص۲۱۶.</ref> به نظر برخی کارشناسان دینی، شهرت امام محمدتقی به لقب بابالحوائج و باب المراد به همین جهت است.<ref>[https://khabarfarsi.com/u/236168701 «چرا به امام محمد تقی (ع)، جواد الائمه میگویند؟»، خبرگزاری برنا.]</ref> | ||
== ارتباط امام جواد با ایرانیان == | == ارتباط امام جواد با ایرانیان == | ||
ارتباط | ارتباط امام محمد تقی با شیعیان ساکن در منطقهٔ جبال ایران، با وجود محدودیتهای سیاسی دورهٔ عباسی، از طریق سازمان وکالت و در مراکز مهم شیعی مانند قم، همدان، ری، [[قزوین]]، اصفهان، [[کاشان]]، آوه و دینور ادامه یافت. این ارتباط شامل دریافت و ارسال وجوه شرعی مانند [[خمس]]، مکاتبات مرتبط با مسائل دینی و اجتماعی و ارتباط با جوامع محلی بود و به حفظ و ساماندهی پیوند میان امام جواد و شیعیان در مناطق مختلف ایران در آن دوره کمک میکرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95493/مناسبات_امام_جواد__ع__با_شیعیان_ساکن_منطقه_جبال_ایران «مناسبات امام جواد(ع) با شیعیان ساکن منطقه جبال ایران»، وبسایت اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
== جایگاه امام جواد در فرهنگ ایرانیان == | == جایگاه امام جواد در فرهنگ ایرانیان == | ||
| خط ۹۱: | خط ۹۱: | ||
سالروز ولادت امام جواد در ایران با برگزاری آیینهای مذهبی و فرهنگی مانند [[آذینبندی]] و چراغانی مساجد، [[تکیه|تکایا]]، [[حسینیه|حسینیهها]]، [[بقاع متبرکه]] و حرمها و نیز برگزاری مراسمی شامل [[شعرخوانی]]، [[مولودیخوانی]] و توزیع شیرینی، شربت و [[نذر|نذورات]] مردمی اشاره کرد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6868892/آیینهای-جشن-میلاد-امام-جواد-ع-برپا-میشود «آیینهای جشن میلاد امام جواد(ع) برپا میشود»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> همچنین بنا بر گزارشها، نهاد امور مساجد از طریق اطلاعرسانی به امامان جماعت، در مساجدی که به نام امام جواد نامگذاری شدهاند، مراسمی با شعار «یا جواد بنالرضا» برگزار میکند. [[آستان قدس رضوی]] نیز در این روز، برنامهای با حضور گروهی از پسران در حرم امام رضا یا اماکن وابسته به این نهاد و برخی مدارس برگزار میکند که شامل اجرای برنامههای جمعی است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404100704485/آزادی-زندانیان-و-اجرای-برنامه-های-مردمی-در-سالروز-ولادت-امام «آزادی زندانیان و اجرای برنامههای مردمی در سالروز ولادت امام جواد(ع) در مشهد»، وبسایت ایسنا.]</ref> | سالروز ولادت امام جواد در ایران با برگزاری آیینهای مذهبی و فرهنگی مانند [[آذینبندی]] و چراغانی مساجد، [[تکیه|تکایا]]، [[حسینیه|حسینیهها]]، [[بقاع متبرکه]] و حرمها و نیز برگزاری مراسمی شامل [[شعرخوانی]]، [[مولودیخوانی]] و توزیع شیرینی، شربت و [[نذر|نذورات]] مردمی اشاره کرد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6868892/آیینهای-جشن-میلاد-امام-جواد-ع-برپا-میشود «آیینهای جشن میلاد امام جواد(ع) برپا میشود»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> همچنین بنا بر گزارشها، نهاد امور مساجد از طریق اطلاعرسانی به امامان جماعت، در مساجدی که به نام امام جواد نامگذاری شدهاند، مراسمی با شعار «یا جواد بنالرضا» برگزار میکند. [[آستان قدس رضوی]] نیز در این روز، برنامهای با حضور گروهی از پسران در حرم امام رضا یا اماکن وابسته به این نهاد و برخی مدارس برگزار میکند که شامل اجرای برنامههای جمعی است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404100704485/آزادی-زندانیان-و-اجرای-برنامه-های-مردمی-در-سالروز-ولادت-امام «آزادی زندانیان و اجرای برنامههای مردمی در سالروز ولادت امام جواد(ع) در مشهد»، وبسایت ایسنا.]</ref> | ||
سالروز شهادت | سالروز شهادت او نیز با برگزاری مراسم [[سوگواری]] در اماکن مذهبی؛ از جمله [[حرم امام رضا]]، [[حرم فاطمه معصومه]]، [[حرم موسی مبرقع]] و دیگر بقاع، مساجد و حسینیهها همراه است. این مراسم معمولاً شامل سخنرانی مذهبی، [[مرثیهخوانی]]، [[سینهزنی]] و توزیع نذورات میشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401040603919/برپایی-دسته-عزای-خادمان-حرم-حضرت-معصومه-س-در-سالروز-شهادت-امام «برپایی دسته عزای خادمان حرم حضرت معصومه در سالروز شهادت امام جواد»، وبسایت ایسنا.]</ref> | ||
==== پویش و فعالیتهای مردمی ==== | ==== پویش و فعالیتهای مردمی ==== | ||
| خط ۱۰۲: | خط ۱۰۲: | ||
=== نامگذاری فضاهای شهری === | === نامگذاری فضاهای شهری === | ||
نامگذاری فضاهای شهری به نام امامان شیعه از شیوههای رایج بازتاب هویت مذهبی در ساختار فرهنگی شهرهای ایران بهشمار میرود. از جمله نمونههای مرتبط با امام جواد میتوان به خیابان امام جواد در مشهد،<ref>[https://www.isna.ir/news/1402101107624/تغییر-نام-بخشی-از-بولوار-طبرسی-مشهد-به-نام-امام-جواد-ع «تغییر نام بخشی از بولوار طبرسی مشهد به نام امام جواد(ع)»، وبسایت ایسنا.]</ref> بابُالجواد یکی از ورودیهای حرم امام رضا در مشهد،<ref>[https://www.irna.ir/news/84260029/صحن-جامع-رضوی-حرم-مطهر-امام-رضا-ع-به-نام-پیامبر-ص-تغییر-نام «صحن جامع رضوی حرم مطهر امام رضا(ع) به نام پیامبر(ص) تغییر نام یافت»، وبسایت خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> بازارچه و خیابان جوادالائمه در منطقه تاریخی ری تهران،<ref>[https://neshan.org/maps/municipal/37ea2b6e64d14c13ac432edd7f45619a «خیابان جوادالائمه تهران»، نقشه و مسیریاب نشان.]</ref> بوستان جوادالائمه در محله ابنبابویه تهران<ref>[https://balad.ir/p/بوستان-جواد-الائمه-tehran-nei-ebn-babevayh_park-11tIqtWMJ1mnrC#15/35.6049/51.44445 «بوستان جواد الائمه»، مسیریاب بلد.]</ref> و نیز چندین مسجد در استان تهران با نام یا لقب امام جواد اشاره کرد.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1030032/۳۰-مسجد-استان-تهران-مزین-به-نام-امام-جواد-ع-نشانی «۳۰ مسجد استان تهران مزین به نام امام جواد(ع)»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> در مجموع در سطح کشور ۱۸۹ مسجد و ۱۳۰ کانون | نامگذاری فضاهای شهری به نام امامان شیعه از شیوههای رایج بازتاب هویت مذهبی در ساختار فرهنگی شهرهای ایران بهشمار میرود. از جمله نمونههای مرتبط با امام جواد میتوان به خیابان امام جواد در مشهد،<ref>[https://www.isna.ir/news/1402101107624/تغییر-نام-بخشی-از-بولوار-طبرسی-مشهد-به-نام-امام-جواد-ع «تغییر نام بخشی از بولوار طبرسی مشهد به نام امام جواد(ع)»، وبسایت ایسنا.]</ref> بابُالجواد یکی از ورودیهای حرم امام رضا در مشهد،<ref>[https://www.irna.ir/news/84260029/صحن-جامع-رضوی-حرم-مطهر-امام-رضا-ع-به-نام-پیامبر-ص-تغییر-نام «صحن جامع رضوی حرم مطهر امام رضا(ع) به نام پیامبر(ص) تغییر نام یافت»، وبسایت خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> بازارچه و خیابان جوادالائمه در منطقه تاریخی ری تهران،<ref>[https://neshan.org/maps/municipal/37ea2b6e64d14c13ac432edd7f45619a «خیابان جوادالائمه تهران»، نقشه و مسیریاب نشان.]</ref> بوستان جوادالائمه در محله ابنبابویه تهران<ref>[https://balad.ir/p/بوستان-جواد-الائمه-tehran-nei-ebn-babevayh_park-11tIqtWMJ1mnrC#15/35.6049/51.44445 «بوستان جواد الائمه»، مسیریاب بلد.]</ref> و نیز چندین مسجد در استان تهران با نام یا لقب امام جواد اشاره کرد.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1030032/۳۰-مسجد-استان-تهران-مزین-به-نام-امام-جواد-ع-نشانی «۳۰ مسجد استان تهران مزین به نام امام جواد(ع)»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> در مجموع در سطح کشور ۱۸۹ مسجد و ۱۳۰ کانون فرهنگی ـ هنری با نام یا القاب امام محمد تقی فعالیت دارند. از این تعداد، ۱۰۴ مورد بهصورت مشترک شامل مساجد یا کانونهایی است که این نام یا عناوین منتسب به او را دارند.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1147714/گزارش-آماری-از-مساجد-و-کانون-های-فرهنگی-هنری-منتسب-به-نام-و-القاب «گزارش آماری از مساجد و کانونهای فرهنگی هنری منتسب به نام و القاب امام جواد(ع)»، وبسایت خبرگزاری شیستان.]</ref> | ||
=== آثار هنری دربارهٔ امام جواد === | === آثار هنری دربارهٔ امام جواد === | ||
برخی شاعران شیعه و [[فارسیزبان]] در آثار خود به امام جواد پرداختهاند. در این سرودهها، ویژگیهایی که در منابع دینی به امام | برخی شاعران شیعه و [[فارسیزبان]] در آثار خود به امام جواد پرداختهاند. در این سرودهها، ویژگیهایی که در منابع دینی به امام محمد تقی نسبت داده شده، از جمله «جود»، بازتاب یافته است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/254036/سروده-هایی-تقدیم-به-ساحت-جواد-الائمه-ع «سرودههایی تقدیم به ساحت جوادالائمه(ع)»، وبسایت مشرق.]</ref> نمونههایی از این اشعار در منابع ادبی معاصر نقل شده است؛<ref>[https://hawzah.net/fa/goharenab/View/79648/مجموعه-اشعار-توسل-به-امام-جواد%22ع%22 «مجموعه اشعار توسل به امام جواد(ع)»، خبرگزاری حوزه.]</ref> از جمله:<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1218448/اشعار-آیت-الله-صافی-گلپایگانی-در-مدح-امام-جواد-علیه-السلام «اشعار آیتالله صافی گلپایگانی در مدح امام جواد»، وبسایت خبرگزاری حوزه.]</ref> | ||
{{شعر جدید | {{شعر جدید | ||
