| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
=== مواضع و اقدامات بحثبرانگیز === | === مواضع و اقدامات بحثبرانگیز === | ||
از اقدامات بحثبرانگیز ودود که بازتابهای گستردهای در پیداشت، اقامۀ نماز جماعت مختلط (با حضور مردان و زنان) در ۲۰۰۵م بود. وی در سخنرانی خود در مصلای مرکزی مسلمانان، با استناد به برداشت شخصی از قرآن، مدعی شد که هیچ منع صریحی برای امامت زنان در نماز جماعت وجود ندارد. این اقدام با واکنشهای تندی از سوی برخی گروههای مسلمان مواجه شد و حتی به تهدید جانی علیه وی منجر شد. ودود در سه دهۀ اخیر، تمرکز پژوهشی خود را بر بازخوانی قرآن از منظر فمینیستی قرار داده و با مرور انتقادی سنت تفسیری گذشته، کوشیده است قرائتی زنانه از متن مقدس ارائه دهد. محققان کتاب «قرآن و زن» را نمونۀ شاخص این تلاشها و عصارۀ دیدگاههای تفسیری او در این زمینه ارزیابی میکنند.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، 1394ش، ص13،</ref> | از اقدامات بحثبرانگیز ودود که بازتابهای گستردهای در پیداشت، اقامۀ نماز جماعت مختلط (با حضور مردان و زنان) در ۲۰۰۵م بود. وی در سخنرانی خود در مصلای مرکزی مسلمانان، با استناد به برداشت شخصی از قرآن، مدعی شد که هیچ منع صریحی برای امامت زنان در نماز جماعت وجود ندارد. این اقدام با واکنشهای تندی از سوی برخی گروههای مسلمان مواجه شد و حتی به تهدید جانی علیه وی منجر شد. ودود در سه دهۀ اخیر، تمرکز پژوهشی خود را بر بازخوانی قرآن از منظر فمینیستی قرار داده و با مرور انتقادی سنت تفسیری گذشته، کوشیده است قرائتی زنانه از متن مقدس ارائه دهد. محققان کتاب «قرآن و زن» را نمونۀ شاخص این تلاشها و عصارۀ دیدگاههای تفسیری او در این زمینه ارزیابی میکنند.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، 1394ش، ص13،</ref> | ||
== زمینههای تربیتی و اجتماعی == | |||
آمنه ودود، بهعنوان یک زن سیاهپوست در جامعۀ آمریکا، دورۀ کودکی خود را در شرایط دشواری سپری کرد و به گفتۀ خود، ناچار به تطبیق با الگوهای رفتاری مورد انتظار از سوی هنجارهای اجتماعی بود. علاوهبر این، وی در دوران تحصیل در ایالات متحده بهدلیل تعلقات نژادی و جنسیتی با محدودیتهای چشمگیری روبهرو شد. با ورود به کالج، درک عینیتری از معنای «زن و سیاهپوست بودن» در آن جامعه پیدا کرد. نویسندگان تجربه این نابرابریها در زندگی شخصی او را یکی از عوامل مؤثر در گرایش وی به مطالعات قرآنی با محوریت مسئلۀ برابری جنسیتی پس از گرویدن به اسلام میدانند.<ref>بارلاس، «بازخوانی متن مدس از منظر زنان، تفسیر آمنه ودود از قرآن»، 1392ش، ص22.</ref> ودود نتیجه پژوهشهای خود در این حوزه را تأییدی بر دیدگاه برابریخواهانه در قرآن میدانست. این رویکرد، به شکلگیری فعالیت فکری و اجتماعی او تحت عنوان «جهاد جنسیتی» انجامید که هدف آن بازخوانی مفاهیم قرآنی برای به چالش کشیدن و اصلاح قرائتهای سنتی از جایگاه زنان در جوامع مسلمان عنوان شده است.<ref>Wadud, Qur'an and Woman: Rereading the interpretation Sacred، 1999م، x.</ref> | |||
==دیدگاه== | ==دیدگاه== | ||
| خط ۱۷: | خط ۲۰: | ||
وی تفسیرهای سنتی از آیات مرتبط با زنان را ناشی از فهم ناقص و تحمیل پیشفرضهای مردانه بر قرآن میداند و بر این باور است که بسیاری از تفاسیر، راهحلهای خاص تاریخی قرآن را به عنوان اصولی جهانشمول تلقی کردهاند. ودود با تأکید بر انعطافپذیری قرآن، معتقد است که روح حاکم بر قرآن، عدالت، اخلاق و معنویت است، نه تقلید صرف از ساختارهای اجتماعی صدر اسلام.<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> | وی تفسیرهای سنتی از آیات مرتبط با زنان را ناشی از فهم ناقص و تحمیل پیشفرضهای مردانه بر قرآن میداند و بر این باور است که بسیاری از تفاسیر، راهحلهای خاص تاریخی قرآن را به عنوان اصولی جهانشمول تلقی کردهاند. ودود با تأکید بر انعطافپذیری قرآن، معتقد است که روح حاکم بر قرآن، عدالت، اخلاق و معنویت است، نه تقلید صرف از ساختارهای اجتماعی صدر اسلام.<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> | ||
ودود در تحلیل آیاتی مانند شهادت، ارث، تعدد زوجات و حضانت، بر نقش بافت تاریخی در شکلگیری این احکام تأکید میکند و معتقد است قرآن در جهت بهبود وضعیت زنان در جامعه آن زمان گام برداشته است.<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> به باور او، حتی در مواردی که ظاهر آیات به تفاوت حقوقی زن و مرد اشاره دارد، میتوان با توجه به مقاصد عدالتخواهانه قرآن، قرائتی مبتنی بر برابری ارائه داد.<ref> بارلاس، «بازخوانی متن مدس از منظر زنان، تفسیر آمنه ودود از قرآن»، | ودود در تحلیل آیاتی مانند شهادت، ارث، تعدد زوجات و حضانت، بر نقش بافت تاریخی در شکلگیری این احکام تأکید میکند و معتقد است قرآن در جهت بهبود وضعیت زنان در جامعه آن زمان گام برداشته است.<ref>[https://www.dinonline.com/19327 طالبی، «تفسیر قرآن بر پایه حقوق زنان»، دینآنلاین.]</ref> به باور او، حتی در مواردی که ظاهر آیات به تفاوت حقوقی زن و مرد اشاره دارد، میتوان با توجه به مقاصد عدالتخواهانه قرآن، قرائتی مبتنی بر برابری ارائه داد.<ref> بارلاس، «بازخوانی متن مدس از منظر زنان، تفسیر آمنه ودود از قرآن»، 1392ش، ص24. </ref> | ||
در اثر بعدی خود با عنوان «جهاد جنسیت»، ودود رویکرد پیشین خویش را بازنگری کرده و بیشتر به نقش زمینه تاریخی و اجتماعی در شکلگیری متن مقدس توجه نشان میدهد. این تحول فکری، وجوه اشتراکی میان دیدگاه او و برخی فمینیستهای سکولار ایجاد کرده است.<ref>خندقآبادی، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، 1394ش، ص69.</ref> | در اثر بعدی خود با عنوان «جهاد جنسیت»، ودود رویکرد پیشین خویش را بازنگری کرده و بیشتر به نقش زمینه تاریخی و اجتماعی در شکلگیری متن مقدس توجه نشان میدهد. این تحول فکری، وجوه اشتراکی میان دیدگاه او و برخی فمینیستهای سکولار ایجاد کرده است.<ref>خندقآبادی، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، 1394ش، ص69.</ref> | ||
