پرش به محتوا

شرم: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
شریف عظیمی (بحث | مشارکت‌ها)
۳۶۲ ویرایش‌ها
جزبدون خلاصۀ ویرایش
شریف عظیمی (بحث | مشارکت‌ها)
۳۶۲ ویرایش‌ها
جزبدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:
شرم در عربی به‌معنای بریدن<ref>[https://lib.eshia.ir/86578/7/332/%D8%B4%D8%B1%D9%85 صاحب بن عباد، المحیط فی اللغه، 1414ق، ج7، ص332.]</ref> و در فارسی به جای حیا به‌کار می‌رود<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4173/25743/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%8C-%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وب سایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> و به‌معنای خجالت، آزرم، انفعال و آن حیرت و وحشتی است که از ترس ملامت، مجازات و آگاهی دیگری برعیب و نقص در سبک زندگی آدمی پدیدار می‌شود.<ref>دهخدا، لغت نامۀ دهخدا، 1377ش، ج9، ص14237؛ معین، فرهنگ فارسی یک جلدی، 1380ش، ص617؛ [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4173/25743/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%8C-%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وب سایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> گفته شده است که شرم، یک‌واژه فارسی است و در منابع اسلامی با حیا هم‌معنا بوده در عرف جامعه نیز مترادف با آن به‌کار می‌رود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64aa70e9b01b8-10694-1400-60.pdf سمیعیان و دیگران، «بررسی تأثیر دین داری بر تجریۀ احساس شرم و حیای شهروندان»،  1396ش، ش11، ص76.] </ref> کلمۀ شرم به‌ احساس گناه، غمگینی و خشم یک فرد برخویشتن یا ملامت خود به دلیل مغایرت رفتارهای او با هنجارهای اخلاقی جامعه نیز تعریف شده است.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126.]</ref>
شرم در عربی به‌معنای بریدن<ref>[https://lib.eshia.ir/86578/7/332/%D8%B4%D8%B1%D9%85 صاحب بن عباد، المحیط فی اللغه، 1414ق، ج7، ص332.]</ref> و در فارسی به جای حیا به‌کار می‌رود<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4173/25743/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%8C-%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وب سایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> و به‌معنای خجالت، آزرم، انفعال و آن حیرت و وحشتی است که از ترس ملامت، مجازات و آگاهی دیگری برعیب و نقص در سبک زندگی آدمی پدیدار می‌شود.<ref>دهخدا، لغت نامۀ دهخدا، 1377ش، ج9، ص14237؛ معین، فرهنگ فارسی یک جلدی، 1380ش، ص617؛ [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4173/25743/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%8C-%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وب سایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> گفته شده است که شرم، یک‌واژه فارسی است و در منابع اسلامی با حیا هم‌معنا بوده در عرف جامعه نیز مترادف با آن به‌کار می‌رود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64aa70e9b01b8-10694-1400-60.pdf سمیعیان و دیگران، «بررسی تأثیر دین داری بر تجریۀ احساس شرم و حیای شهروندان»،  1396ش، ش11، ص76.] </ref> کلمۀ شرم به‌ احساس گناه، غمگینی و خشم یک فرد برخویشتن یا ملامت خود به دلیل مغایرت رفتارهای او با هنجارهای اخلاقی جامعه نیز تعریف شده است.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126.]</ref>


== مفهوم شرم درقرآن ==
== مفهوم شرم در قرآن ==
یکی از معانی استحیا شرم است<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1274722 کوثری، «واژۀ استحیاء در قرآن»، و‌ب‌سایت راسخون.]</ref> و مفهوم شرم‌داشتن درقرآن، چهار مرتبه با الفاظی برگرفته از مصدر استحیا<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/6664 والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.]</ref> که دوبار به‌صورت فعل منفی در مورد خداوند،<ref>سوره بقره، آیۀ 26 ؛ سورۀ احزاب، آیۀ 53.</ref> یکبار به‌صورت فعل مثبت در مورد پیامبر<ref>سورۀ احزاب، آیۀ 53.</ref> و یک مرتبه هم در مورد حیا و عفت دختر شعیب به‌کار رفته است.<ref>سورۀ قصص، آیۀ 25. </ref>  
یکی از معانی استحیا شرم است<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1274722 کوثری، «واژۀ استحیاء در قرآن»، و‌ب‌سایت راسخون.]</ref> و مفهوم شرم‌داشتن درقرآن، چهار مرتبه با الفاظی برگرفته از مصدر استحیا<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/6664 والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.]</ref> که دوبار به‌صورت فعل منفی در مورد خداوند،<ref>سوره بقره، آیۀ 26 ؛ سورۀ احزاب، آیۀ 53.</ref> یکبار به‌صورت فعل مثبت در مورد پیامبر<ref>سورۀ احزاب، آیۀ 53.</ref> و یک مرتبه هم در مورد حیا و عفت دختر شعیب به‌کار رفته است.<ref>سورۀ قصص، آیۀ 25. </ref>  


نسخهٔ ۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۰۶

مفهوم شرم

شرم در عربی به‌معنای بریدن[۱] و در فارسی به جای حیا به‌کار می‌رود[۲] و به‌معنای خجالت، آزرم، انفعال و آن حیرت و وحشتی است که از ترس ملامت، مجازات و آگاهی دیگری برعیب و نقص در سبک زندگی آدمی پدیدار می‌شود.[۳] گفته شده است که شرم، یک‌واژه فارسی است و در منابع اسلامی با حیا هم‌معنا بوده در عرف جامعه نیز مترادف با آن به‌کار می‌رود.[۴] کلمۀ شرم به‌ احساس گناه، غمگینی و خشم یک فرد برخویشتن یا ملامت خود به دلیل مغایرت رفتارهای او با هنجارهای اخلاقی جامعه نیز تعریف شده است.[۵]

مفهوم شرم در قرآن

یکی از معانی استحیا شرم است[۶] و مفهوم شرم‌داشتن درقرآن، چهار مرتبه با الفاظی برگرفته از مصدر استحیا[۷] که دوبار به‌صورت فعل منفی در مورد خداوند،[۸] یکبار به‌صورت فعل مثبت در مورد پیامبر[۹] و یک مرتبه هم در مورد حیا و عفت دختر شعیب به‌کار رفته است.[۱۰]

کاربرد مفهوم شرم در مورد خداوند با کاربرد آن در سبک زندگی انسان فرق می‌کند؛ زیرا مبدأ شرم، یک‌احساس است که انتقال از آن مبدأ احساسی به منتهی، مستلزم ایجاد تغییرات جسمانی در وجود شرم‌کننده است، در حالی‌که خداوند جسم نیست. بدینسان، شرم‌نکردن خداوند به‌معنای ترک کردن، نترسیدن و منصرف نشدن وی از انجام هرکاری است که در ذات خود زشت نیست و انتساب شرم به خداوند، انتساب نتایج آن به ذات وی و به‌معنای منزه بودن او از انجام یک‌کار شرم‌آور است.[۱۱]

پانویس

  1. ↑ صاحب بن عباد، المحیط فی اللغه، 1414ق، ج7، ص332.
  2. ↑ نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وب سایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  3. ↑ دهخدا، لغت نامۀ دهخدا، 1377ش، ج9، ص14237؛ معین، فرهنگ فارسی یک جلدی، 1380ش، ص617؛ نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وب سایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  4. ↑ سمیعیان و دیگران، «بررسی تأثیر دین داری بر تجریۀ احساس شرم و حیای شهروندان»، 1396ش، ش11، ص76.
  5. ↑ حاجی ده آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126.
  6. ↑ کوثری، «واژۀ استحیاء در قرآن»، و‌ب‌سایت راسخون.
  7. ↑ والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.
  8. ↑ سوره بقره، آیۀ 26 ؛ سورۀ احزاب، آیۀ 53.
  9. ↑ سورۀ احزاب، آیۀ 53.
  10. ↑ سورۀ قصص، آیۀ 25.
  11. ↑ والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=شرم&oldid=8378»