تعدد زوجات در قوم بلوچ: تفاوت میان نسخه‌ها

{{جعبه اطلاعات مفهوم

| عنوان اصلی        = چندهمسری در قوم بلوچ

| معنای اصطلاحی      = سنت داشتن بیش از یک زن

| حوزه کاربرد      = [[ازدواج]] {{سخ}} [[خانواده]]

| گستره جغرافیایی  = [[استان سیستان و بلوچستان]]

| منشأ تاریخی      = [[فرهنگ]] سنتی [[قوم بلوچ]]

| مرتبط با          = [[تعدد زوجات]]

}}

{{درشت|'''چندهمسری در قوم بلوچ؛'''}} سنت داشتن بیش از یک زن در قوم بلوچ.

[[چندهمسری]] در [[قوم بلوچ]]، ریشه در [[فرهنگ]] سنتی این مردم دارد. تصمیم [[چندهمسری مرد|چندهمسری]] میان مردم بلوچ به‌طور معمول یک‌طرفه است و این تصمیم تحت تأثیر عوامل مختلف صورت می‌گیرد. چندهمسری یکی از مشترکات فرهنگی مردم بلوچ است که به‌صورت عموم آن را حفظ کرده‌اند.

بر اساس آمارهای اطلس وضعیت زنان و [[خانواده]] که مربوط به سال ۱۳۹۵ش است، بالاترین نرخ چندهمسری (شوهرانی با بیش از یک همسر) در [[ایران]] به [[استان سیستان و بلوچستان]] تعلق دارد. در این استان، ۱۴٫۹درصد زنان دارای شوهری با همسر دوم یا بیشتر هستند.<ref>[https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-95/519872-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%8_D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D2%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%8ـ%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%ه%D9%85%D9%87-%D8%AC%D8%A7-%D9%85%D2%A9%D9%88%D8%A8-%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%Bاست «آمار چندهمسری در استان‌های مختلف کشور/ چندهمسری در سیستان از همه جا محبوب‌تر است!»، وب‌سایت رکنا.]</ref>

ویژگی‌های فرهنگی که زمینه‌ساز پدیدهٔ چندهمسری در جامعهٔ بلوچ شده، عبارت است از:

# '''نداشتن حق انتخاب از سوی پسر در ازدواج اول'''؛ در فرهنگ بلوچ خیلی اتفاق می‌افتد که مادر پسر، نوزاد دختر را بر اساس سنت «ناف‌بر» برای فرزند خود برمی‌گزیند. همچنین در فرهنگ بلوچ، انتخاب همسر برای فرزند، حق [[پدر]] و مادر است.<ref>[http://chabahargasht.ir/post-107 «عروسی بلوچ»، وب‌سایت چابهارگشت.]</ref>

# '''رویکرد قیِّم‌مآبانه به زن'''؛ انگارهٔ «ناموس‌پرستی» در جامعهٔ بلوچ، سرپرستی از همسر و فرزندان متوفی را برای نزدیکان وی الزام‌آور می‌سازد. این سنت زمینه‌ساز [[ازدواج]] زن بیوه با مردی از نزدیکان شوهر قبلی او می‌شود.

# '''کاهش فساد اخلاقی'''؛ مردم بلوچ معتقدند که وفور زنان مجرد در جامعه، سبب طغیان گرایش‌های جنسی جوانان می‌شود؛ بنابراین پدیدهٔ چندهمسری برای کنترل تعداد زنان مجرد به کار گرفته می‌شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/522834/%D9%81%D9%8هم-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D1%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D9%87%D8%A7%DB علی‌نقیان و روستاخیز، «فهم پدیدارشناختی چندهمسری در میان بلوچ‌های ساکن در شهرستان چابهار»، 1397ش، ص102-108.]</ref>

شکل‌گیری چندهمسری، تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد که از آن جمله می‌توان به انگیزه‌های جمعیتی، جنسی، سیاسی، اقتصادی و دینی اشاره کرد:<ref>[https://fcp.uok.ac.ir/article_61448_f93aa5f2d5e1d0a690aa468b4172e737.pdf اسمعیلی و دیگران، «عوامل پیشگویی‌کننده برانگیختگی روانی اجتماعی مردان به زندگی چندهمسری»، 1398ش، ص237.]</ref>

# '''مذهب و پیروی از سنت پیامبر'''؛ مردان بلوچ، چندهمسری خود را با آیات [[قرآن]] و نیز چندهمسری [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]]، توجیه می‌کنند. مولوی‌ها نیز روی این موضوع در خطبه‌ها تأکید دارند و خود آنها نیز زنان متعدد دارند.<ref>[https://balochistan1.blogsky.com/1391/06/20/post-1697/ بلوچی، «چندهمسری در بلوچستان و مشکلات آن»، وبلاگ سرزمین بلوچستان.]</ref>

# '''افزایش قدرت و نفوذ سیاسی'''； در جامعهٔ بلوچ، کاهش اختلافات و اتحاد در برابر قبایل رقیب، همواره دارای اهمیت بوده است. امروزه نیز افزایش هواداران برای شرکت در [[مشارکت در انتخابات|انتخابات]]، اهمیت زیادی دارد. سران بلوچ با گرفتن چندهمسر از قبایل مختلف، این اتحاد را ایجاد می‌کند و در پی بازتولید این سنت در میان جوانان هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/522834/%D9%81%D9%87%D9%8هم-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A6-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D9%87%D8%A7%DB علی‌نقیان و روستاخیز، «فهم پدیدارشناختی چندهمسری در میان بلوچ‌های ساکن در شهرستان چابهار»، 1397ش، ص101-102.]</ref>

# '''حمایت از زنان بی‌سرپرست'''； بسیار از مردان بلوچ در ردهٔ سنی بالا، با زنان بیوه و بی‌سرپرست، به‌منظور حمایت از آنان، ازدواج می‌کنند.

# '''تنوع‌طلبی مردان'''； از نظر زنان بلوچ، [[فرزندآوری]] زیاد، تناسب میل و نیازهای جنسی زنان را کاهش می‌دهد و مردان را به ازدواج مجدد وامی‌دارد. البته مردان علت تنوع‌طلبی را پایین بودن امکانات بهداشتی، عدم رسیدگی به شوهر و گذراندن بیشتر وقت با فرزندان از سوی زنان، می‌دانند. مردان همچنین با وجود رضایت قلبی از همسر اول، ازدواج دوم را مایهٔ شادابی و طراوت می‌دانند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1608978241-10344-99-95.pdf اسمعیلی و دیگران، «کاوشی کیفی از علل و زمینه‌های شکل‌گیری چندهمسری مردان»، 1398ش، ص70-71.]</ref>

# '''علاقه به پسر و فرزندآوری بیشتر'''； از نظر مردان بلوچ فرزند بیشتر، یک ارزش حیثیت‌آفرین است و باعث قدرت طایفه و تیرهٔ آنها می‌شود؛ اما فررند دختر که در سنین کم ازدواج کرده از خانهٔ پدری می‌رود، ارزش فرزند پسر را ندارد. زنی که نتواند این خواستهٔ شوهر را برآورده کند، با ازدواج دوم شوهر، روبه‌رو می‌شود.<ref>[http://www.ensafnews.com/304037/%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%8الآ-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%8و-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%83%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%8C-%D9%8 «فرزندآوری بالا در سیستان و بلوچستان مسئلۀ فرهنگی یا مکانیسم دفاعی»، پایگاه خبری و تحلیلی انصاف.]</ref>

# '''ثروت‌مندی مردان'''； در فرهنگ بلوچ، تعدد زوجات در ارتقای اجتماعی مرد نقش دارد و مردان ثروت‌مند با آسودگی بیشتری از این فرصت بهره می‌گیریم.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/63346/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%8ه-%D8%AF%D8%A7%D9%8%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8 ناستی‌زایی، «عوامل مؤثر در تعدد زوجات از دیدگاه دانشجویان بلوچ»، 1385ش، ص69-70.]</ref>

از نظر مردم بلوچ، پدیدهٔ چندهمسری در صورت رعایت اصل عدالت، می‌تواند از فساد اخلاقی جلوگیری کرده و فرصت حمایت از بیوه‌زنان و فرزندان آنها را فراهم کند. در برخی موارد که زن اول نازا باشد، در کنار حفظ [[رابطه زناشویی|رابطهٔ زناشویی]] با همسر اول، به مرد فرصت می‌دهد تا از زن دیگری، صاحب فرزند شود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1608978241-10344-99-95.pdf اسمعیلی و دیگران، «کاوشی کیفی از علل و زمینه‌های شکل‌گیری چندهمسری مردان»، 1398ش، ص73-75.]</ref>

چندهمسری، پیامدهای منفی گسترده‌ای بر سلامت [[خانواده]] و جامعه به همراه دارد. مطالعات نشان می‌دهد که در خانواده‌های چندهمسری، بروز [[خشونت خانگی]]، گسستگی روابط خانوادگی، تنش‌های بین‌فردی، [[حسد|حسادت]]، رقابت میان همسران و فرزندان و غیبت عاطفی یا فیزیکی به‌مراتب بیشتر از خانواده‌های [[تک‌همسری]] است. همچنین، شیوع اختلالات روان‌پزشکی و تجربه سوءرفتارهای فیزیکی، کلامی و هیجانی در این خانواده‌ها به‌ویژه برای زنان، به‌طور چشمگیری بالاتر است.<ref>[https://balochistan1.blogsky.com/1391/06/20/post-1697/ بلوچی، «چندهمسری در بلوچستان و مشکلات آن (1)»، وبلاگ سرزمین بلوچستان.]</ref> پیامدهای چندهمسری برای این زنان، فراتر از مشکلات جسمانی و تنش‌های اولیه، به طرد اجتماعی، فقر،<ref>[https://shoaresal.ir/fa/news/257390/%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%8-بچه%E2%80% «چندهمسری در سیستان و بلوچستان از نگاه بچه‌های این خانواده‌ها»، وب‌سایت خبری تحلیلی شعار سال.]</ref> مشکلات روانی مانند [[افسردگی]]، ترک تحصیل و [[ازدواج]] زودهنگام فرزندان به‌ویژه دختران، گسترش ناهنجاری‌های اخلاقی و اجتماعی و سوءتربیت فرزندان می‌انجامد. شایان ذکر است که بسیاری از این ازدواج‌ها به‌صورت رسمی ثبت نمی‌شود و همین امر، موجب محرومیت فرزندان از حمایت‌های قانونی نظیر صدور شناسنامه می‌شود.<ref>[https://www.isna.ir/news/98110503049/%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%8و%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «رنج‌های چندهمسری در سیستان و بلوچستان»، خبرگزاری دانشجویان ایران ایسنا.]</ref>

{{پانویس}}

{{آغاز منابع}}

{{پایان منابع}}

<!--

== تغییر مسیرهای پیشنهادی ==

چندهمسری در قوم بلوچ{{سخ}}

-->

[[رده:ازدواج در قوم بلوچ]]

[[رده:اصلاح رباتیک]]