پاک‌دامنی: تفاوت میان نسخه‌ها

پاک‌دامنی در زبان فارسی کنایه از [[نجابت]]، پارسایی<ref>[https://vajehyab.com/amid/پاک-دامن?q=پاکدامن عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه پاکدامن.]<meta /></ref> و [[عفاف]] است.<ref>[https://vajehyab.com/amid/پاک-دامنی?q=پاکدامنی عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه پاکدامنی.]<meta /></ref> در لغت‌نامهٔ دهخدا، پاکدامن و عفیف‌الازار مترادف دانسته شده‌اند.<ref>[https://vajehyab.com/motaradef/عفاف?q=عفاف دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه عفاف.]<meta /></ref> ازار در این تعبیر به جامه‌ای گفته می‌شود که بخش پایین [[بدن]] را می‌پوشاند.<ref><meta /> [https://noorlib.ir/book/view/53064?volumeNumber=2&pageNumber=1970&viewType=pdf دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه آزار.<meta />]</ref> معادل انگلیسی پاک‌دامنی، ''Chastity''، نیز به معنای پرهیز از [[تنظیم روابط‌‌ جنسی|روابط جنسی]] خارج از ازدواج است.<ref>«chastity»، وب‌سایت مجموعه آموزشی بیامور».</ref> در کاربرد عمومی، پاک‌دامنی مفهومی اخلاقی است که به خودداری از رفتارهای جنسی نامشروع یا ناپسند و حفظ عفت اشاره دارد.

در قرآن، پاک‌دامنی با مفاهیمی مانند حفظ عورت<ref>[https://lib.eshia.ir/41732/3/177 زمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل ، 1407ق، ج3، ص177.]<meta /></ref><ref>[https://lib.eshia.ir/12016/16/314 طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1390ق، ج16، ص314.]<meta /></ref> و خودداری از [[رابطه نامشروع|روابط جنسی حرام]] بیان شده و از ویژگی‌های مؤمنان دانسته شده است.<ref>[https://books.rafed.net/view/3281/page/135 فضل‌الله، من وحی القرآن، 1419ق، ج16، ص135.]<meta /></ref><ref>[https://books.rafed.net/view/3283/page/308 فضل‌الله، من وحی القرآن، 1419ق، ج 18، ص308.]<meta /></ref> در آیات ۳۰ و ۳۱ سورهٔ نور، در کنار دستور به [[غض بصر|غضّ بصر]]، بر حفظ عورت تأکید شده است؛ [[سید محمدحسین طباطبایی]] این تعبیر را ناظر به پوشاندن عورت از نگاه نامحرمان دانسته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/12016/15/111 طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 13190ق، ج15، ص111.]<meta /></ref> [[مرتضی مطهری]] معتقد است آن را می‌تواند به معنای حفظ دامن از اعمالی مانند زنا و [[فحشا]] نیز دانست.<ref>[https://lms.motahari.ir/book-page/80/مسئله%20حجاب?page=128 مطهری، مسئله حجاب، ص129، بنیاد علمی و فرهنگی استاد شهید مطهری.]<meta /></ref> در سورهٔ مؤمنون<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_5_سوره_مؤمنون سوره مومنون، آیه 5]<meta />.</ref> و سورهٔ معارج<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_29_سوره_معارج سوره معارج، آیه 29].<meta /></ref> نیز حفظ پاک‌دامنی از ویژگی‌های مؤمنان بیان شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/50082/14/197 مکارم شیرازی و جمعی از نویسندگان،‏ تفسیر نمونه، 1371ش‏، ج14، ص197.]<meta /></ref> همچنین آیهٔ ۳۳ سورهٔ نور بر تلاش برای حفظ عفاف تأکید دارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/41732/3/237 زمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل‏، 1407ق‏، ج3، ص237.]<meta /></ref>

در شعر و ادب فارسی، پاک‌دامنی از فضایل اخلاقی و در بسیاری از متون، از ویژگی‌های مطلوب زنان دانسته شده است.<ref>[https://humanities.cfu.ac.ir/article_685.html یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوه‌گاه شعر پارسی»، 1396ش، ص46.]<meta /></ref> علاوه‌بر این، زندگی خانوادگی ایرانیان همیشه به‌گونه‌ای بوده که زنان با مردان بیگانه در ارتباط نباشند؛ ازاین‌روی خانه‌ها به‌صورت بیرونی و اندرونی ساخته می‌شد.<ref>[https://humanities.cfu.ac.ir/article_685.html یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوه‌گاه شعر پارسی»، 1396ش، ص46].<meta /></ref>زن شایسته در ''شاهنامه'' فردوسی نیز با ویژگی‌هایی مانند عفت، حیا، پوشیدگی و پاک‌دامنی توصیف شده است.<ref>[https://humanities.cfu.ac.ir/article_685.html یعقوبی، «پاکدامنی و پوشیدگی زن در جلوه‌گاه شعر پارسی»، 1396ش،ص48.]<meta /></ref> بااین‌حال، پاک‌دامنی در برخی متون فارسی فضیلتی عمومی و شایستهٔ همهٔ افراد تلقی شده است.<ref>[https://ganjoor.net/jamal/divan/tarkib/sh2 عبدالرزاق اصفهانی، «دیوان اشعار»، ترکیبات، شماره 2، وب‌سایت گنجور.]<meta /></ref> برخی معتقدند، ذکر نکردن نام زنان در غزل‌های عاشقانهٔ فارسی برای حفظ اخلاق عمومی و پاسداری از پاک‌دامنی تلقی شده و هرگونه تصویرپردازی از عشق میان زن و مرد، ضد اجتماعی و توهین به [[غیرت]] مردان خانواده محسوب می‌شده است. از این‌رو توصیف [[شراب|مِی]] نوشی و مستی به‌عنوان یکی از درون‌مایه‌های برجستهٔ شعر غنایی فارسی به‌کار رفته اما چنین امتیازی به توصیف زنان یا ابراز عشق به آنان تعلق نگرفته است.<ref><meta />[https://www.iranicaonline.org/articles/gazal-2/ Yarshater, &#x22;ḠAZAL ii. Characteristics And Conventions&#x22;, 2006].</ref>