بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
آمنه ودود، بهعنوان یک زن سیاهپوست در جامعهٔ آمریکا، دورهٔ کودکی خود را در شرایط دشواری سپری کرد و به گفتهٔ خود، ناچار به تطبیق با الگوهای رفتاری مورد انتظار از سوی هنجارهای اجتماعی بود. علاوهبر این، وی در دوران تحصیل در ایالات متحده بهدلیل تعلقات نژادی و جنسیتی با محدودیتهای زیادی روبهرو شد. با ورود به کالج، درک عینیتری از معنای «زن و سیاهپوست بودن» در آن جامعه پیدا کرد. نویسندگان، تجربه این نابرابریها در زندگی شخصی او را یکی از عوامل مؤثر در گرایش وی به مطالعات قرآنی با محوریت مسئلهٔ برابری جنسیتی پس از گرویدن به اسلام میدانند.<ref>بارلاس، «بازخوانی متن مدس از منظر زنان، تفسیر آمنه ودود از قرآن»، 1392ش، ص22.</ref> ودود نتیجه پژوهشهای خود در این حوزه را تأییدی بر دیدگاه برابریخواهانه در قرآن میدانست. این رویکرد، به شکلگیری فعالیت فکری و اجتماعی او تحت عنوان «جهاد جنسیتی» انجامید که هدف آن بازخوانی مفاهیم قرآنی برای به چالش کشیدن و اصلاح قرائتهای سنتی از جایگاه زنان در جوامع مسلمان عنوان شده است.<ref>Wadud, Qur'an and Woman: Rereading the interpretation Sacred، 1999م، x.</ref> | آمنه ودود، بهعنوان یک زن سیاهپوست در جامعهٔ آمریکا، دورهٔ کودکی خود را در شرایط دشواری سپری کرد و به گفتهٔ خود، ناچار به تطبیق با الگوهای رفتاری مورد انتظار از سوی هنجارهای اجتماعی بود. علاوهبر این، وی در دوران تحصیل در ایالات متحده بهدلیل تعلقات نژادی و جنسیتی با محدودیتهای زیادی روبهرو شد. با ورود به کالج، درک عینیتری از معنای «زن و سیاهپوست بودن» در آن جامعه پیدا کرد. نویسندگان، تجربه این نابرابریها در زندگی شخصی او را یکی از عوامل مؤثر در گرایش وی به مطالعات قرآنی با محوریت مسئلهٔ برابری جنسیتی پس از گرویدن به اسلام میدانند.<ref>بارلاس، «بازخوانی متن مدس از منظر زنان، تفسیر آمنه ودود از قرآن»، 1392ش، ص22.</ref> ودود نتیجه پژوهشهای خود در این حوزه را تأییدی بر دیدگاه برابریخواهانه در قرآن میدانست. این رویکرد، به شکلگیری فعالیت فکری و اجتماعی او تحت عنوان «جهاد جنسیتی» انجامید که هدف آن بازخوانی مفاهیم قرآنی برای به چالش کشیدن و اصلاح قرائتهای سنتی از جایگاه زنان در جوامع مسلمان عنوان شده است.<ref>Wadud, Qur'an and Woman: Rereading the interpretation Sacred، 1999م، x.</ref> | ||
== | == دیدگاههای آمنه ودود == | ||
آمنه ودود، اسلام را نظامی جامع میداند که باید تجارب و ادراکات زنان را به اندازهٔ مردان به رسمیت بشناسد. از دید او، گرچه اصول قرآن بر برابری تأکید دارد، اما در عمل، تفسیر و اجرای تاریخی آن به نفع مردان انحراف یافته است. وی این نابرابری را نه ناشی از ذات اسلام، بلکه محصول قرائت مردانهای میداند که بر سنت تفسیری حاکم شده است. بههمین دلیل، ودود با رویکردی هرمنوتیکی و با نگاهی زنانه به بازخوانی قرآن پرداخته و در کتاب «قرآن و زن» میکوشد برابری کامل زنان و مردان را در تمام مراحل هستی از منظر قرآن اثبات نماید.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، 1394ش، ص144.</ref> | آمنه ودود، اسلام را نظامی جامع میداند که باید تجارب و ادراکات زنان را به اندازهٔ مردان به رسمیت بشناسد. از دید او، گرچه اصول قرآن بر برابری تأکید دارد، اما در عمل، تفسیر و اجرای تاریخی آن به نفع مردان انحراف یافته است. وی این نابرابری را نه ناشی از ذات اسلام، بلکه محصول قرائت مردانهای میداند که بر سنت تفسیری حاکم شده است. بههمین دلیل، ودود با رویکردی هرمنوتیکی و با نگاهی زنانه به بازخوانی قرآن پرداخته و در کتاب «قرآن و زن» میکوشد برابری کامل زنان و مردان را در تمام مراحل هستی از منظر قرآن اثبات نماید.<ref>عباسی و موسوی، «قرائتی نو از قرآن با رهیافتی زنمحور بررسی دیدگاههای آمنه ودود در کتاب قرآن و زن»، 1394ش، ص144.</ref> | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
ودود در اثر بعدی خود با عنوان «جهاد جنسیت»، رویکرد پیشین خویش را بازنگری کرده و بیشتر به نقش زمینه تاریخی و اجتماعی در شکلگیری متن مقدس توجه نشان میدهد. این تحول فکری، وجوه اشتراکی میان دیدگاه او و برخی فمینیستهای سکولار ایجاد کرده است.<ref>خندقآبادی، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، 1394ش، ص69.</ref> | ودود در اثر بعدی خود با عنوان «جهاد جنسیت»، رویکرد پیشین خویش را بازنگری کرده و بیشتر به نقش زمینه تاریخی و اجتماعی در شکلگیری متن مقدس توجه نشان میدهد. این تحول فکری، وجوه اشتراکی میان دیدگاه او و برخی فمینیستهای سکولار ایجاد کرده است.<ref>خندقآبادی، «متنگرایی تاریخی؛ نگاهی به روش تفسیری آمنه ودود با تمرکز بر تفسیر آیة 34 سورة النّساء»، 1394ش، ص69.</ref> | ||
== نقد | == نقد دیدگاههای آمنه ودود == | ||
مهمترین نقدی که بر روش تفسیری اولیهٔ آمنه ودود و برخی جریانهای فمینیستی مرتبط وارد شده، این است که تأکید بر روح کلی حاکم بر قرآن نمیتواند بهطور مطلق در مورد تمامی احکام آن اعمال شود.<ref>کلانتری و گوهریان، قرآن چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان، 1386ش، ص35.</ref> در حوزهٔ احکام عبادی و نیز بخشی از احکام اجتماعی مانند ازدواج، طلاق، خمس و زکات، از آنجا که عقل بشر بهطور مستقل قادر به درک جزئیات و حکمتهای کامل آنها نیست، این احکام بهصورت تفصیلی و با بیان مناطات کلی تشریح شدهاند و وظیفهٔ مکلف، تبعیت از همان جزئیات است. برای سازگاری قرآن با شرایط متغیر زمانی، گاه نیاز به استنباط معنای عمیقتر آیات وجود دارد و صرف توجه به روح کلی، بدون در نظر گرفتن ظاهر آیات و تناسب با دیگر مفاهیم قرآنی، نمیتواند به کشف این معانی بینجامد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press. ص 140</ref> | مهمترین نقدی که بر روش تفسیری اولیهٔ آمنه ودود و برخی جریانهای فمینیستی مرتبط وارد شده، این است که تأکید بر روح کلی حاکم بر قرآن نمیتواند بهطور مطلق در مورد تمامی احکام آن اعمال شود.<ref>کلانتری و گوهریان، قرآن چگونگی پاسخگویی به نیازهای زمان، 1386ش، ص35.</ref> در حوزهٔ احکام عبادی و نیز بخشی از احکام اجتماعی مانند ازدواج، طلاق، خمس و زکات، از آنجا که عقل بشر بهطور مستقل قادر به درک جزئیات و حکمتهای کامل آنها نیست، این احکام بهصورت تفصیلی و با بیان مناطات کلی تشریح شدهاند و وظیفهٔ مکلف، تبعیت از همان جزئیات است. برای سازگاری قرآن با شرایط متغیر زمانی، گاه نیاز به استنباط معنای عمیقتر آیات وجود دارد و صرف توجه به روح کلی، بدون در نظر گرفتن ظاهر آیات و تناسب با دیگر مفاهیم قرآنی، نمیتواند به کشف این معانی بینجامد.<ref>Hidayatulah, Aysha (2014). Feminist Edges of the Quran. Newyork: Oxford university press. ص 140</ref> | ||
