بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات حکومت | |||
| نام = عمان | |||
| نام رسمی = سلطنت عمان | |||
| نام بومی = | |||
| نام انگلیسی = | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
| تصویر نشان ملی = | |||
| زیرنویس نشان ملی = | |||
| تصویر سرود = | |||
| پایتخت = [[مسقط]] | |||
| بزرگترین شهر = [[مسقط]] | |||
| زبان رسمی = [[زبان عربی|عربی]] | |||
| دین = [[اسلام]] | |||
| نوع حکومت = پادشاهی موروثی | |||
| حاکم = سلطان هیثم بن طارق | |||
| مساحت = ۳۰۹٬۵۰۰ کیلومتر مربع | |||
| جمعیت = ۵٬۴ میلیون نفر | |||
| واحد پول = ریال عمان | |||
| منطقه زمانی = +۴ | |||
| وبگاه رسمی = | |||
}} | |||
{{درشت|'''عمان؛'''}} سومین کشور بزرگ شبهجزیره عربستان و حاکمیت بر بخش جنوبی تنگه هرمز. | {{درشت|'''عمان؛'''}} سومین کشور بزرگ شبهجزیره عربستان و حاکمیت بر بخش جنوبی تنگه هرمز. | ||
عمان در جنوبغرب آسیا و جنوبشرقی شبهجزیره عربستان قرار دارد و بر [[تنگه هرمز]] مشرف است. این کشور که قدیمیترین دولت مستقل عربی بهشمار میرود، از زمان حکومت هخامنشی و ساسانی تا دورهٔ نادرشاه افشار تحت حاکمیت [[ایران]] قرار داشت و اشغال توسط پرتغال و عثمانی را نیز پشت سر گذاشته است. این کشور در سال ۱۸۹۱م به تحتالحمایه بریتانیا درآمد و در سال ۱۹۵۱م استقلال خود را بازیافت. با به تخت نشستن سلطان قابوس در سال ۱۹۷۰م و تدوین [[قانون اساسی]] در ۱۹۹۶م، عمان به کشوری مدرن و مرفه تبدیل شد. نظام سیاسی عمان بر پایه سلطنت موروثی استوار است که در آن سلطان، محور اصلی قوا و انتصابات محسوب میشود و شوراها نقشی مشورتی ایفا میکنند. سیاست خارجی عمان نیز با تکیه بر راهبرد بیطرفی و میانجیگری، ضمن حفظ روابط متوازن با ایران و همسایگان، همکاریهای دفاعی خود را با آمریکا و انگلیس نیز تداوم بخشیده است. هویت فرهنگی عمان ریشه در سنتهای اسلامی دارد و در قالب آیینهایی مانند مهماننوازی، مجلسهای خانوادگی و حفظ پوشش سنتی متجلی میشود. واحد خانواده گسترده و احترام به بزرگان، سنگبنای این جامعه است. اقتصاد عمان حدود ۷۰ تا ۸۵درصد وابسته به نفت است، اما دولت با سیاستهای تنوعبخشی در پی توسعه بخشهای غیرنفتی مانند صنعت، خدمات، گردشگری و کشاورزی است. نیروی کار در عمان بیشتر متکی به کارگران خارجی است؛ اما قوانینی نیز برای افزایش اشتغال شهروندان عمانی در بخش خصوصی وضع شده است. | عمان در جنوبغرب آسیا و جنوبشرقی شبهجزیره عربستان قرار دارد و بر [[تنگه هرمز]] مشرف است. این کشور که قدیمیترین دولت مستقل عربی بهشمار میرود، از زمان حکومت [[هخامنشیان|هخامنشی]] و [[ساسانیان|ساسانی]] تا دورهٔ نادرشاه افشار تحت حاکمیت [[ایران]] قرار داشت و اشغال توسط پرتغال و عثمانی را نیز پشت سر گذاشته است. این کشور در سال ۱۸۹۱م به تحتالحمایه بریتانیا درآمد و در سال ۱۹۵۱م استقلال خود را بازیافت. با به تخت نشستن سلطان قابوس در سال ۱۹۷۰م و تدوین [[قانون اساسی]] در ۱۹۹۶م، عمان به کشوری مدرن و مرفه تبدیل شد. نظام سیاسی عمان بر پایه سلطنت موروثی استوار است که در آن سلطان، محور اصلی قوا و انتصابات محسوب میشود و شوراها نقشی مشورتی ایفا میکنند. سیاست خارجی عمان نیز با تکیه بر راهبرد بیطرفی و میانجیگری، ضمن حفظ روابط متوازن با ایران و همسایگان، همکاریهای دفاعی خود را با آمریکا و انگلیس نیز تداوم بخشیده است. هویت فرهنگی عمان ریشه در سنتهای اسلامی دارد و در قالب آیینهایی مانند مهماننوازی، مجلسهای خانوادگی و حفظ پوشش سنتی متجلی میشود. واحد [[خانواده]] گسترده و احترام به بزرگان، سنگبنای این جامعه است. اقتصاد عمان حدود ۷۰ تا ۸۵درصد وابسته به نفت است، اما دولت با سیاستهای تنوعبخشی در پی توسعه بخشهای غیرنفتی مانند صنعت، خدمات، [[گردشگری]] و [[کشاورزی]] است. نیروی کار در عمان بیشتر متکی به کارگران خارجی است؛ اما قوانینی نیز برای افزایش اشتغال شهروندان عمانی در بخش خصوصی وضع شده است. | ||
== نامگذاری == | == نامگذاری == | ||
تا اوایل قرن نوزدهم نام عمان بر سراسر نواحی شرقی شبه جزیره عربستان در حد فاصل ربع الخالی و دریای عمان اطلاق میشد. این سرزمین بعدها بهتدریج به دو بخش عمان متصالح تقسیم شد؛ شبه جزیره مسندم و شیخنشینهای هفتگانه امارات متحده و سرزمین اصلی عمان.<ref>{{پک|دامنپاک جامی|1392|ک=تاریخ روابط خارجی|ف=تاثیر ارتباطات تاریخی و فرهنگی بر روابط ایران و عمان (با تأکید بر دلایل تاریخی مداخله ایران در ظفار)|ص=144}}</ref> | تا اوایل قرن نوزدهم نام عمان بر سراسر نواحی شرقی شبه جزیره عربستان در حد فاصل ربع الخالی و دریای عمان اطلاق میشد. این سرزمین بعدها بهتدریج به دو بخش عمان متصالح تقسیم شد؛ شبه جزیره مسندم و شیخنشینهای هفتگانه [[امارات متحده عربی|امارات متحده]] و سرزمین اصلی عمان.<ref>{{پک|دامنپاک جامی|1392|ک=تاریخ روابط خارجی|ف=تاثیر ارتباطات تاریخی و فرهنگی بر روابط ایران و عمان (با تأکید بر دلایل تاریخی مداخله ایران در ظفار)|ص=144}}</ref> | ||
در خصوص ریشهشناسی نام عمان، دیدگاههای متفاوتی وجود دارد. برخی این نام را به قبیلهٔ قحطانی، نسبت میدهند. برخی دیگر، آن را با مفاهیم سکونت و ماندگاری مرتبط میدانند. الزُجاجی نام عمان را برگرفته از «عمان»، فرزند حضرت ابراهیم میداند و ابنکلبی آن را منسوب به عمان بن سبأ بن یعطان بن ابراهیم خلیل معرفی میکند که گفته میشود شهر عمان را بنا نهاده است. پلینی نیز از شهری به نام اومانا یاد کرده که به نظر گروهمن منظور از آن شهر صحار بوده است. سلطنت عمان در طول تاریخ با نامهای دیگری نیز شناخته شده است؛ سومریها و تمدنهای بینالنهرینی از آن با نام «مَجان» یاد میکردند. ایرانیان آن را «مَزون» مینامیدند.<ref>{{پک/بن|15|ک=omaninfo|ف=History and Geography|زبان=en}}</ref> | در خصوص ریشهشناسی نام عمان، دیدگاههای متفاوتی وجود دارد. برخی این نام را به قبیلهٔ قحطانی، نسبت میدهند. برخی دیگر، آن را با مفاهیم سکونت و ماندگاری مرتبط میدانند. الزُجاجی نام عمان را برگرفته از «عمان»، فرزند حضرت ابراهیم میداند و ابنکلبی آن را منسوب به عمان بن سبأ بن یعطان بن ابراهیم خلیل معرفی میکند که گفته میشود شهر عمان را بنا نهاده است. پلینی نیز از شهری به نام اومانا یاد کرده که به نظر گروهمن منظور از آن شهر صحار بوده است. سلطنت عمان در طول تاریخ با نامهای دیگری نیز شناخته شده است؛ سومریها و تمدنهای بینالنهرینی از آن با نام «مَجان» یاد میکردند. ایرانیان آن را «مَزون» مینامیدند.<ref>{{پک/بن|15|ک=omaninfo|ف=History and Geography|زبان=en}}</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
عمان قدیمیترین دولت مستقل در جهان عرب است.<ref>{{پک/بن|14|ک=rafmuseum|ف=A History of Oman|زبان=en}}</ref> تمدن باستانی عمان معروف به مجان شریک تجاری سومریها، اکدیها و بابلیها در زمینه صادرات مس بوده است.<ref>{{پک|دامنپاک جامی|1392|ک=تاریخ روابط خارجی|ف=تاثیر ارتباطات تاریخی و فرهنگی بر روابط ایران و عمان (با تأکید بر دلایل تاریخی مداخله ایران در ظفار)|ص=۱۴۵–۱۴۶}}</ref> بخشهای گستردهای از قلمروی عمان در دوران امپراتوریهای [[هخامنشیان | عمان قدیمیترین دولت مستقل در جهان عرب است.<ref>{{پک/بن|14|ک=rafmuseum|ف=A History of Oman|زبان=en}}</ref> تمدن باستانی عمان معروف به مجان شریک تجاری سومریها، اکدیها و بابلیها در زمینه صادرات مس بوده است.<ref>{{پک|دامنپاک جامی|1392|ک=تاریخ روابط خارجی|ف=تاثیر ارتباطات تاریخی و فرهنگی بر روابط ایران و عمان (با تأکید بر دلایل تاریخی مداخله ایران در ظفار)|ص=۱۴۵–۱۴۶}}</ref> بخشهای گستردهای از قلمروی عمان در دوران امپراتوریهای [[هخامنشیان]] و [[ساسانیان]]، تحت حاکمیت یا نفوذ سیاسی ایران قرار داشتند.<ref>{{پک|دامنپاک جامی|1392|ک=تاریخ روابط خارجی|ف=تاثیر ارتباطات تاریخی و فرهنگی بر روابط ایران و عمان (با تأکید بر دلایل تاریخی مداخله ایران در ظفار)|ص=144}}</ref> | ||
بین سالهای ۱۵۰۷ تا ۱۶۵۰م پرتغال بهدلیل موقعیت استراتژیک عمان در مسیرهای تجاری شرق، بر منطقهٔ اطراف مسقط تسلط داشت. امپراتوری عثمانی نیز بین سالهای ۱۵۸۱م تا ۱۸۸۸م مسقط را اشغال کرد؛ اما پرتغالیها و عثمانیها، کنترل تمام عمان را در دست نداشتند.<ref>{{پک/بن|14|ک=rafmuseum|ف=A History of Oman|زبان=en}}</ref> با به قدرت رسیدن شاهعباس صفوی، نفوذ پرتغالیها در سواحل خلیج فارس بهتدریج کاهش یافت. پادشاه صفوی در گام نخست با پشتیبانی حاکمان محلی و سپس با بهرهگیری از رقابت میان انگلستان و پرتغال، موفق شد بخشهایی از عمان را از سلطهٔ آنها خارج کند. با آغاز افول سلسلهٔ صفویه در دوره شاهسلطان حسین، حاکمان عرب از زیر سلطهٔ دولت مرکزی ایران خارج شدند و در بسیاری از موارد، کنترل تجارت و حملونقل منطقه خلیج فارس را به دست گرفتند. در دوران فرمانروایی نادرشاه، شیخنشین عمان از ایران درخواست کمک برای سرکوب شورش خوارج در خورفکان کرد. نادرشاه با ارسال نیرو، زمینه را برای سرکوب آن شورش فراهم آورد. پس از این رویداد، عمان تا حدی در مسیر همسویی با سیاستهای ایران حرکت کرد. این روند تا زمان قتل نادرشاه ادامه داشت و پس از آن، عمان بهتدریج مسیر مستقلی را در پیش گرفت. همزمان در داخل عمان، با تضعیف رقبای سیاسی، خاندان آلبوسعید قدرت را به دست گرفته و موفق شدند حاکمیت خود را تثبیت و پایدار سازند.<ref>{{پک/بن|۴۴|ک=وبسایت پژوهشکده تاریخ معاصر|ف=عمان چگونه عمان شد؟}}</ref> از اوایل قرن هجدهم با ورود انگلیس به عمان و با بهرهگیری از اختلافات داخلی نفوذ خود را در ساختار قدرت عمان گسترش دادند. در نتیجهٔ این نفوذ، بهتدریج مفهوم سیاسی سلطان/سلطنت برجسته شد و در خاندان آلبوسعید جایگاه حاکم از امام به سلطان تغییر کرد. روندی که از اواخر قرن نوزدهم تا ۱۹۷۰م به درگیری میان هواداران امامت و نیروهای سلطان انجامید. این تنشها در دورهٔ سلطان سعید به جنگ جبلالاخضر و شورش ظفار منتهی شد.<ref>{{پک|حجتی|۱۴۰۴|ک=وبسایت روزنامه ایران|ف=راهبرد عمان اتحاد با ایران است}}</ref> | بین سالهای ۱۵۰۷ تا ۱۶۵۰م پرتغال بهدلیل موقعیت استراتژیک عمان در مسیرهای تجاری شرق، بر منطقهٔ اطراف [[مسقط]] تسلط داشت. امپراتوری عثمانی نیز بین سالهای ۱۵۸۱م تا ۱۸۸۸م مسقط را اشغال کرد؛ اما پرتغالیها و عثمانیها، کنترل تمام عمان را در دست نداشتند.<ref>{{پک/بن|14|ک=rafmuseum|ف=A History of Oman|زبان=en}}</ref> با به قدرت رسیدن شاهعباس صفوی، نفوذ پرتغالیها در سواحل [[خلیج فارس]] بهتدریج کاهش یافت. پادشاه صفوی در گام نخست با پشتیبانی حاکمان محلی و سپس با بهرهگیری از رقابت میان انگلستان و پرتغال، موفق شد بخشهایی از عمان را از سلطهٔ آنها خارج کند. با آغاز افول سلسلهٔ صفویه در دوره شاهسلطان حسین، حاکمان عرب از زیر سلطهٔ دولت مرکزی ایران خارج شدند و در بسیاری از موارد، کنترل تجارت و حملونقل منطقه خلیج فارس را به دست گرفتند. در دوران فرمانروایی نادرشاه، شیخنشین عمان از ایران درخواست کمک برای سرکوب شورش خوارج در خورفکان کرد. نادرشاه با ارسال نیرو، زمینه را برای سرکوب آن شورش فراهم آورد. پس از این رویداد، عمان تا حدی در مسیر همسویی با سیاستهای ایران حرکت کرد. این روند تا زمان قتل نادرشاه ادامه داشت و پس از آن، عمان بهتدریج مسیر مستقلی را در پیش گرفت. همزمان در داخل عمان، با تضعیف رقبای سیاسی، خاندان آلبوسعید قدرت را به دست گرفته و موفق شدند حاکمیت خود را تثبیت و پایدار سازند.<ref>{{پک/بن|۴۴|ک=وبسایت پژوهشکده تاریخ معاصر|ف=عمان چگونه عمان شد؟}}</ref> از اوایل قرن هجدهم با ورود انگلیس به عمان و با بهرهگیری از اختلافات داخلی نفوذ خود را در ساختار قدرت عمان گسترش دادند. در نتیجهٔ این نفوذ، بهتدریج مفهوم سیاسی سلطان/سلطنت برجسته شد و در خاندان آلبوسعید جایگاه حاکم از امام به سلطان تغییر کرد. روندی که از اواخر قرن نوزدهم تا ۱۹۷۰م به درگیری میان هواداران امامت و نیروهای سلطان انجامید. این تنشها در دورهٔ سلطان سعید به جنگ جبلالاخضر و شورش ظفار منتهی شد.<ref>{{پک|حجتی|۱۴۰۴|ک=وبسایت روزنامه ایران|ف=راهبرد عمان اتحاد با ایران است}}</ref> | ||
در سال ۱۷۹۸م، عمان و بریتانیا یک معاهدهٔ دوستی امضا کردند. بر اساس این معاهده، بریتانیا حکومت سلطان را تضمین کرد. در سال ۱۸۹۱م، عمان و مسقط به تحتالحمایه بریتانیا تبدیل شدند. در نهایت، تحت معاهده دوستی، تجارت و کشتیرانی در سال ۱۹۵۱م، عمان استقلال خود را از بریتانیا بازیافت. | در سال ۱۷۹۸م، عمان و بریتانیا یک معاهدهٔ دوستی امضا کردند. بر اساس این معاهده، بریتانیا حکومت سلطان را تضمین کرد. در سال ۱۸۹۱م، عمان و مسقط به تحتالحمایه بریتانیا تبدیل شدند. در نهایت، تحت معاهده دوستی، تجارت و کشتیرانی در سال ۱۹۵۱م، عمان استقلال خود را از بریتانیا بازیافت. | ||
| خط ۱۸: | خط ۴۰: | ||
== جغرافیا == | == جغرافیا == | ||
عمان در بخش جنوبغربی قارهٔ آسیا و در ربع جنوبشرقی شبهجزیره عربستان واقع شده است. سواحل آن به طول ۳۱۶۵ کیلومتر از | عمان در بخش جنوبغربی قارهٔ آسیا و در ربع جنوبشرقی شبهجزیره عربستان واقع شده است. سواحل آن به طول ۳۱۶۵ کیلومتر از تنگه هرمز تا مرزهای یمن امتداد دارد. این کشور از سمت غرب با [[امارات متحده عربی]] و [[عربستان سعودی]]، از جنوب با جمهوری یمن، از شمال با تنگه هرمز و از شرق با [[دریای عرب]] هممرز است. عمان با مساحت ۳۰۹٬۵۰۰ کیلومتر مربع، سومین کشور بزرگ شبهجزیره عربستان است و پایتخت آن مسقط نام دارد.<ref>{{پک/بن|۵|ک=وزارة الاقتصاد|ف=نبذة عن عُمان|زبان=ar}}</ref><ref>{{پک/بن|2|ک=bbc|ف=Oman country profile|زبان=en}}</ref> | ||
عمان میان عرضهای جغرافیایی ۱۶ درجه و ۳۹ دقیقه تا ۲۶ درجه و ۳۰ دقیقه شمالی و طولهای جغرافیایی ۵۲ درجه و ۰۰ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۵۰ دقیقه شرقی واقع شده است.<ref>{{پک/بن|15|ک=omaninfo|ف=History and Geography|زبان=en}}</ref> بخشی از قلمرو عمان، شبهجزیره مسندم است که بهواسطهٔ امارتهای فجیره و شارجه از بخش اصلی و پهناور مرکزی و جنوبی این کشور جدا افتاده است. جزیره مصیره یکی از بزرگترین جزایر عمان بهشمار میآید.<ref name=":0"/> | عمان میان عرضهای جغرافیایی ۱۶ درجه و ۳۹ دقیقه تا ۲۶ درجه و ۳۰ دقیقه شمالی و طولهای جغرافیایی ۵۲ درجه و ۰۰ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۵۰ دقیقه شرقی واقع شده است.<ref>{{پک/بن|15|ک=omaninfo|ف=History and Geography|زبان=en}}</ref> بخشی از قلمرو عمان، شبهجزیره مسندم است که بهواسطهٔ امارتهای فجیره و شارجه از بخش اصلی و پهناور مرکزی و جنوبی این کشور جدا افتاده است. جزیره مصیره یکی از بزرگترین جزایر عمان بهشمار میآید.<ref name=":0"/> | ||
| خط ۳۵: | خط ۵۷: | ||
=== ساختار سیاسی و تحولات حکومتی در عمان === | === ساختار سیاسی و تحولات حکومتی در عمان === | ||
عمان یک پادشاهی موروثی است. سلطان قابوس بن سعید آل سعید از سال ۱۹۷۰م تا سال ۲۰۲۰م بر سلطنت عمان حکمرانی کرد و پس از او، پسرعموی وی، سلطان هیثم بن طارق به تخت سلطنت نشست.<ref>{{ | عمان یک پادشاهی موروثی است. سلطان قابوس بن سعید آل سعید از سال ۱۹۷۰م تا سال ۲۰۲۰م بر سلطنت عمان حکمرانی کرد و پس از او، پسرعموی وی، سلطان هیثم بن طارق به تخت سلطنت نشست.<ref>{{pk|Wigley|2020|ک=nyulawglobal|ف=The Legal System and Research in the Sultanate of Oman|کد=en}}</ref> سلطنت عمان تا سال ۱۹۷۰م فاقد قانون اساسی، قوه مقننه و حق رأی بود. در سال ۱۹۷۰م، سلطان قابوس کابینهای از وزرا را منصوب کرد که مسئولیت بخشها و وظایف مختلف دولتی را بر عهده داشتند.<ref>{{پک/بن|24|ک=omanembassy|ف=Government of Oman|زبان=en}}</ref> | ||
در سال ۱۹۸۱م، شورای مشورتی دولت تأسیس شد. در سال ۱۹۹۶م، نخستین قانون اساسی عمان صادر شد که حقوق اولیه شهروندان را بهصورت مکتوب تعیین کرد و نهادی موسوم به مجلس عمان را بنیان نهاد. در ۲۰۰۲م، سلطان عمان حق رأی را به تمامی شهروندان بالای ۲۱ سال، به استثنای اعضای نیروهای نظامی و امنیتی، تعمیم داد. پیش از این، رایدهندگان در عمان از میان رهبران قبایل، روشنفکران و تجار انتخاب میشدند.<ref>{{پک/بن|24|ک=omanembassy|ف=Government of Oman|زبان=en}}</ref> | در سال ۱۹۸۱م، شورای مشورتی دولت تأسیس شد. در سال ۱۹۹۶م، نخستین قانون اساسی عمان صادر شد که حقوق اولیه شهروندان را بهصورت مکتوب تعیین کرد و نهادی موسوم به مجلس عمان را بنیان نهاد. در ۲۰۰۲م، سلطان عمان حق رأی را به تمامی شهروندان بالای ۲۱ سال، به استثنای اعضای نیروهای نظامی و امنیتی، تعمیم داد. پیش از این، رایدهندگان در عمان از میان رهبران قبایل، روشنفکران و تجار انتخاب میشدند.<ref>{{پک/بن|24|ک=omanembassy|ف=Government of Oman|زبان=en}}</ref> | ||
| خط ۴۵: | خط ۶۷: | ||
=== شاخصهای اقتصادی عمان === | === شاخصهای اقتصادی عمان === | ||
امروزه سهم شیلات در تولید ناخالص داخلی عمان ۲٫۳درصد بوده و ۶٫۱درصد از نیروی کار را به خود اختصاص داده است.<ref>{{پک/بن|۲۵|ک=international|ف=ECONOMIC AND POLITICAL OVERVIEW|زبان=en}}</ref> صادرات ماهی و صدف درآمد ثابتی در حدود ۴۰ میلیون دلار ایجاد میکند.<ref name=":1">{{پک/بن|۳۷|ک=everyculture|ف=Culture Name|زبان=en}}</ref> تولیدات کشاورزی اغلب شامل خرما، لیمو و موز است. در سال ۲۰۲۲/۲۰۲۳م، تولید گندم با جهشی معادل ۲۲۹درصد، مواجه شد. بخش صنعت ۵۴٫۳درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد و ۴۰٫۲درصد از نیروی کار را در استخدام دارد. عمان به منابع نفت و گاز وابسته است که بهطور میانگین بین ۷۰ تا ۸۵درصد درآمدهای دولت را تأمین میکند. بخش خدمات ۴۶٫۴درصد از تولید ناخالص و ۵۳٫۷درصد از نیروی کار را به خود اختصاص داده است. حجم تجارت خارجی تقریباً معادل ۱۰۱درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل میدهد. در سال ۲۰۲۳م، صادرات نفت ۵۷٫۶درصد از کل صادرات را شامل میشد؛ در حالی که گاز طبیعی مایع سهمی ۱۱٫۶درصدی را ثبت کرد. سایر صادرات شامل سنگهای آهن ۲٫۹درصد و کودهای شیمیایی ۲درصد بود. در سال ۲۰۲۳م، امارات متحده عربی اصلیترین شریک تجاری در بخش صادرات، ۶٫۴درصد از کل صادرات بود و پس از آن عربستان سعودی ۵درصد، هند ۳٫۸درصد، آفریقای جنوبی ۲٫۴درصد، ایالات متحده ۲٫۳درصد و مصر ۱٫۷درصد قرار داشتند. گردشگری یکی از بخشهایی است که در حال توسعه است؛ تعداد گردشگران در یازده ماه نخست سال ۲۰۲۴م بیش از ۳٫۵ میلیون نفر بوده است. فعالیتهای بانکی در این منطقه اغلب توسط شش بانک داخلی و دو بانک اسلامی کنترل میشود. همچنین ۹ بانک خارجی در عمان فعالیت دارند.<ref>{{پک/بن|۲۵|ک=international|ف=ECONOMIC AND POLITICAL OVERVIEW|زبان=en}}</ref> | امروزه سهم شیلات در تولید ناخالص داخلی عمان ۲٫۳درصد بوده و ۶٫۱درصد از نیروی کار را به خود اختصاص داده است.<ref>{{پک/بن|۲۵|ک=international|ف=ECONOMIC AND POLITICAL OVERVIEW|زبان=en}}</ref> صادرات ماهی و صدف درآمد ثابتی در حدود ۴۰ میلیون دلار ایجاد میکند.<ref name=":1">{{پک/بن|۳۷|ک=everyculture|ف=Culture Name|زبان=en}}</ref> تولیدات کشاورزی اغلب شامل خرما، لیمو و موز است. در سال ۲۰۲۲/۲۰۲۳م، تولید گندم با جهشی معادل ۲۲۹درصد، مواجه شد. بخش صنعت ۵۴٫۳درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد و ۴۰٫۲درصد از نیروی کار را در استخدام دارد. عمان به منابع نفت و گاز وابسته است که بهطور میانگین بین ۷۰ تا ۸۵درصد درآمدهای دولت را تأمین میکند. بخش خدمات ۴۶٫۴درصد از تولید ناخالص و ۵۳٫۷درصد از نیروی کار را به خود اختصاص داده است. حجم تجارت خارجی تقریباً معادل ۱۰۱درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل میدهد. در سال ۲۰۲۳م، صادرات نفت ۵۷٫۶درصد از کل صادرات را شامل میشد؛ در حالی که گاز طبیعی مایع سهمی ۱۱٫۶درصدی را ثبت کرد. سایر صادرات شامل سنگهای آهن ۲٫۹درصد و کودهای شیمیایی ۲درصد بود. در سال ۲۰۲۳م، [[امارات متحده عربی]] اصلیترین شریک تجاری در بخش صادرات، ۶٫۴درصد از کل صادرات بود و پس از آن [[عربستان سعودی]] ۵درصد، هند ۳٫۸درصد، آفریقای جنوبی ۲٫۴درصد، ایالات متحده ۲٫۳درصد و مصر ۱٫۷درصد قرار داشتند. گردشگری یکی از بخشهایی است که در حال توسعه است؛ تعداد گردشگران در یازده ماه نخست سال ۲۰۲۴م بیش از ۳٫۵ میلیون نفر بوده است. فعالیتهای بانکی در این منطقه اغلب توسط شش بانک داخلی و دو بانک اسلامی کنترل میشود. همچنین ۹ بانک خارجی در عمان فعالیت دارند.<ref>{{پک/بن|۲۵|ک=international|ف=ECONOMIC AND POLITICAL OVERVIEW|زبان=en}}</ref> | ||
افراد مقیم خارجی حدود ۶۸درصد از کل نیروی کار و نزدیک به ۸۶درصد از نیروی کار بخش خصوصی را تشکیل میدهند. در برخی حوزههای فنی، عمان بهدلیل ناکافی بودن تعداد یا آموزش نیروی محلی، به کارگران خارجی متکی است.<ref>{{پک/بن|۲۵|ک=international|ف=ECONOMIC AND POLITICAL OVERVIEW|زبان=en}}</ref> حدود ۵۰درصد از عمانیها زیر ۲۵ سال سن دارند و بخش اشتغال دولتی نمیتواند همه آنها را جذب کند. بخش خصوصی باید این خلأ را پر کند.<ref>{{ | افراد مقیم خارجی حدود ۶۸درصد از کل نیروی کار و نزدیک به ۸۶درصد از نیروی کار بخش خصوصی را تشکیل میدهند. در برخی حوزههای فنی، عمان بهدلیل ناکافی بودن تعداد یا آموزش نیروی محلی، به کارگران خارجی متکی است.<ref>{{پک/بن|۲۵|ک=international|ف=ECONOMIC AND POLITICAL OVERVIEW|زبان=en}}</ref> حدود ۵۰درصد از عمانیها زیر ۲۵ سال سن دارند و بخش اشتغال دولتی نمیتواند همه آنها را جذب کند. بخش خصوصی باید این خلأ را پر کند.<ref>{{پk|Adithyan RK|2026|ک=hyring|ف=Omanization (Oman)|کد=en}}</ref> از این رو، یک سیاست فعالانه برای اولویت دادن به اشتغال شهروندان بومی اتخاذ شده است. از سال ۲۰۲۴م، هر شرکت با مالکیت خارجی که در عمان فعالیت میکند، موظف است ظرف یک سال از زمان تأسیس، حداقل یک شهروند عمانی را استخدام کند. عدم رعایت این قانون، شرکت را در معرض مجازات قرار میدهد.<ref>{{پک/بن|۴۰|ک=jarniascyril|ف=Oman’s Job Market: What Real Opportunities for Expats?|زبان=en}}</ref> | ||
=== سرمایهگذاری خارجی === | === سرمایهگذاری خارجی === | ||
| خط ۵۵: | خط ۷۷: | ||
جمعیت عمان در سال ۲۰۲۵م حدود ۵٫۴ میلیون نفر تخمین زده شد که نزدیک به ۶۰درصد آنها عمانی و مابقی مهاجرانی از هندیها، پاکستانیها، بنگالیها، اعراب و آفریقاییها هستند. افراد زیر ۳۰ سال بیش از نیمی از جمعیت را تشکیل میدهند.<ref>{{پک/بن|۶|ک=المدار للمعلومات|ف=کل ما ترید معرفته عن سلطنة عُمان التاریخ، الاقتصاد، السیاحة، ونمط الحیاة|زبان=ar}}</ref> | جمعیت عمان در سال ۲۰۲۵م حدود ۵٫۴ میلیون نفر تخمین زده شد که نزدیک به ۶۰درصد آنها عمانی و مابقی مهاجرانی از هندیها، پاکستانیها، بنگالیها، اعراب و آفریقاییها هستند. افراد زیر ۳۰ سال بیش از نیمی از جمعیت را تشکیل میدهند.<ref>{{پک/بن|۶|ک=المدار للمعلومات|ف=کل ما ترید معرفته عن سلطنة عُمان التاریخ، الاقتصاد، السیاحة، ونمط الحیاة|زبان=ar}}</ref> | ||
اکثر جمعیت در مناطق شهری ساکن هستند؛ اگرچه تعدادی همچنان در مناطق روستایی زندگی میکنند.<ref>{{پک|الافضل|۱۴۴۴|ک=العربیه|ف=ویکیپدیا مسالة|کد=ar}}</ref> منطقه ساحلی باطنه حدود یکچهارم جمعیت عمان را در خود جای داده است که دلیل آن وجود فرصتهای مناسب برای صیادی و کشاورزی است.<ref>{{پک|الافضل|۱۴۴۴|ک=العربیه|ف=ویکیپدیا مسالة|کد=ar}}</ref> | اکثر جمعیت در مناطق شهری ساکن هستند؛ اگرچه تعدادی همچنان در مناطق روستایی زندگی میکنند.<ref>{{پک|الافضل|۱۴۴۴|ک=العربیه|ف=ویکیپدیا مسالة|کد=ar}}</ref> منطقه ساحلی باطنه حدود یکچهارم جمعیت عمان را در خود جای داده است که دلیل آن وجود فرصتهای مناسب برای صیادی و [[کشاورزی]] است.<ref>{{پک|الافضل|۱۴۴۴|ک=العربیه|ف=ویکیپدیا مسالة|کد=ar}}</ref> | ||
=== زبان و دین رسمی === | === زبان و دین رسمی === | ||
با گسترش اسلام در قرن هفتم، مردم عمان به این دین ایمان آوردند.<ref>{{پک/بن|14|ک=rafmuseum|ف=A History of Oman|زبان=en}}</ref> اسلام دین رسمی و منبع قانونگذاری دولتی است.<ref>{{پک/بن|۵|ک=وزارة الاقتصاد|ف=نبذة عن عُمان|زبان=ar}}</ref> حدود ۴۵ تا ۵۰درصد از شهروندان اباضی، ۴۵ تا ۵۰درصد سنی و کمتر از ۵درصد شیعه<ref>{{پک/بن|13|ک=bti-project|ف=Oman Country Report 2026|زبان=en}}</ref> و طبق برآوردهای غیررسمی اقلیتهایی هم مسیحی و هندو هستند. زبان عربی زبان رسمی کشور عمان است.<ref>{{پک/بن|۵|ک=وزارة الاقتصاد|ف=نبذة عن عُمان|زبان=ar}}</ref> | با گسترش [[اسلام]] در قرن هفتم، مردم عمان به این دین ایمان آوردند.<ref>{{پک/بن|14|ک=rafmuseum|ف=A History of Oman|زبان=en}}</ref> اسلام دین رسمی و منبع قانونگذاری دولتی است.<ref>{{پک/بن|۵|ک=وزارة الاقتصاد|ف=نبذة عن عُمان|زبان=ar}}</ref> حدود ۴۵ تا ۵۰درصد از شهروندان اباضی، ۴۵ تا ۵۰درصد سنی و کمتر از ۵درصد [[شیعه]]<ref>{{پک/بن|13|ک=bti-project|ف=Oman Country Report 2026|زبان=en}}</ref> و طبق برآوردهای غیررسمی اقلیتهایی هم مسیحی و هندو هستند. [[زبان عربی]] زبان رسمی کشور عمان است.<ref>{{پک/بن|۵|ک=وزارة الاقتصاد|ف=نبذة عن عُمان|زبان=ar}}</ref> | ||
اسلام در تمامی ارکان فرهنگ عمان نفوذ دارد. شالودهٔ مذهبی جامعه، تعیینکننده ریتم زندگی روزانه، از جمله اوقات [[نماز]]، عادات غذایی و ضوابط پوشش است.<ref>{{پک/بن|3|ک=countryreports|ف=Oman: Country profile {{!}} News|زبان=en}}</ref> باورهای مذهبی تأثیر شدیدی بر قانون مجازات دارند که طبق آن توهین به مقدسات، ارتداد و اعمالی که توهین به اسلام تلقی میشوند، مجازات زندان بین سه تا ده سال دارند. به همین ترتیب، افرادی که انجمنی را تأسیس یا سازماندهی کنند که با اسلام مخالفت داشته باشد یا اقدام آنها بهعنوان آسیب رساندن به پایههای دین اسلام یا تبلیغ برای دینی دیگر تعبیر شود، به سه تا هفت سال زندان محکوم میشوند.<ref name=":2">{{پک/بن|13|ک=bti-project|ف=Oman Country Report 2026|زبان=en}}</ref> | اسلام در تمامی ارکان فرهنگ عمان نفوذ دارد. شالودهٔ مذهبی جامعه، تعیینکننده ریتم زندگی روزانه، از جمله اوقات [[نماز]]، عادات غذایی و ضوابط پوشش است.<ref>{{پک/بن|3|ک=countryreports|ف=Oman: Country profile {{!}} News|زبان=en}}</ref> باورهای مذهبی تأثیر شدیدی بر قانون مجازات دارند که طبق آن توهین به مقدسات، ارتداد و اعمالی که توهین به اسلام تلقی میشوند، مجازات زندان بین سه تا ده سال دارند. به همین ترتیب، افرادی که انجمنی را تأسیس یا سازماندهی کنند که با اسلام مخالفت داشته باشد یا اقدام آنها بهعنوان آسیب رساندن به پایههای دین اسلام یا تبلیغ برای دینی دیگر تعبیر شود، به سه تا هفت سال زندان محکوم میشوند.<ref name=":2">{{پک/بن|13|ک=bti-project|ف=Oman Country Report 2026|زبان=en}}</ref> | ||
=== استانها === | === استانها === | ||
سلطنت عمان به یازده بخش اداری موسوم به استان تقسیم شده است. مسقط همزمان هم شهر پایتخت و هم یکی از این یازده استان است. یازده استان عبارتند از: الداخلیه، الظاهره، الباطنه شمالی، الباطنه جنوبی، البریمی، الوسطی، شرقیه شمالی، شرقیه جنوبی، ظفار، مسقط و مسندم. استانها نیز به ۶۰ منطقه موسوم به ولایت تقسیم میشوند.<ref>{{ | سلطنت عمان به یازده بخش اداری موسوم به استان تقسیم شده است. مسقط همزمان هم شهر پایتخت و هم یکی از این یازده استان است. یازده استان عبارتند از: الداخلیه، الظاهره، الباطنه شمالی، الباطنه جنوبی، البریمی، الوسطی، شرقیه شمالی، شرقیه جنوبی، ظفار، مسقط و مسندم. استانها نیز به ۶۰ منطقه موسوم به ولایت تقسیم میشوند.<ref>{{پk|Wigley|2020|ک=nyulawglobal|ف=The Legal System and Research in the Sultanate of Oman|کد=en}}</ref> | ||
== فرهنگ == | == فرهنگ == | ||
| خط ۱۵۶: | خط ۱۷۸: | ||
'''دوره دوم:''' این مقطع شامل پایههای ۵ تا ۱۰ است. دانشآموزان دختر و پسر در این مقطع در مدارس مجزا تحصیل میکنند و کادر شاغل در آنها متناسب با جنسیت دانشآموزان است.<ref>{{پک/بن|9|ک=educouncil|ف=نبذة عن التعلیم المدرسی فی سلطنة عمان|زبان=ar}}</ref> | '''دوره دوم:''' این مقطع شامل پایههای ۵ تا ۱۰ است. دانشآموزان دختر و پسر در این مقطع در مدارس مجزا تحصیل میکنند و کادر شاغل در آنها متناسب با جنسیت دانشآموزان است.<ref>{{پک/بن|9|ک=educouncil|ف=نبذة عن التعلیم المدرسی فی سلطنة عمان|زبان=ar}}</ref> | ||
مدت زمان آموزش پایه ده سال تحصیلی است و دانشآموزانی که آن را | مدت زمان آموزش پایه ده سال تحصیلی است و دانشآموزانی که آن را به اتمام برسانند، به مرحله «پس از پایه» که شامل دو سال تحصیلی یازدهم و دوازدهم است، منتقل میشوند.<ref>{{پک/بن|8|ک=وزارة التعلیم|ف=نظام التعلیم | ||
البوابة التعلیمیة قلب التعلیم النابض|زبان=ar}}</ref> | البوابة التعلیمیة قلب التعلیم النابض|زبان=ar}}</ref> | ||
| خط ۲۱۰: | خط ۲۳۲: | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=کل ما ترید معرفته عن سلطنة عُمان التاریخ، الاقتصاد، السیاحة، ونمط الحیاة|نشانی=https://www.techmadar.com/2025/06/Sultanate%20of%20Oman.html|تاریخ=۲۲ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۲ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۶}}|کد زبان=ar|وبگاه=المدار للمعلومات}} | * {{یادکرد وب|عنوان=کل ما ترید معرفته عن سلطنة عُمان التاریخ، الاقتصاد، السیاحة، ونمط الحیاة|نشانی=https://www.techmadar.com/2025/06/Sultanate%20of%20Oman.html|تاریخ=۲۲ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۲ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۶}}|کد زبان=ar|وبگاه=المدار للمعلومات}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=عمان و ترکیه؛ از نزدیکی روابط و همکاری مشترک تا جذب سرمایهگذاریها|نشانی=https://mdeast.news/2021/05/29/عمان-و-ترکیه؛-از-نزدیکی-روابط-و-همکاری-م/|تاریخ=29 می 2021|تاریخ بازبینی=5 مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۳۶}}|وبگاه=MDEAST NEWS}} | * {{یادکرد وب|عنوان=عمان و ترکیه؛ از نزدیکی روابط و همکاری مشترک تا جذب سرمایهگذاریها|نشانی=https://mdeast.news/2021/05/29/عمان-و-ترکیه؛-از-نزدیکی-روابط-و-همکاری-م/|تاریخ=29 می 2021|تاریخ بازبینی=5 مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۳۶}}|وبگاه=MDEAST NEWS}} | ||
* {{یادکرد | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=قدس|نام۱=سید حمید|تاریخ=۱۳۹۹|عنوان=مروری بر روابط ایران و عمان در دهههای اخیر|پیوند=https://psri.ir/?id=pkym612y}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=قوانین حجاب زنان در عمان|نشانی=https://omaninvest.ir/قوانین-حجاب-زنان-در-عمان/|تاریخ=۱۴ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۶ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۳۷}}|وبگاه=وبسایت عمان اینوست}} | * {{یادکرد وب|عنوان=قوانین حجاب زنان در عمان|نشانی=https://omaninvest.ir/قوانین-حجاب-زنان-در-عمان/|تاریخ=۱۴ اسفند ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۶ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۳۷}}|وبگاه=وبسایت عمان اینوست}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=نبذة عن التعلیم المدرسی فی سلطنة عمان|نشانی=https://www.educouncil.gov.om/page.php?scrollto=start&id=15|تاریخ=23 تیر 1405|تاریخ بازبینی=23 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|9}}|کد زبان=ar|وبگاه=educouncil}} | * {{یادکرد وب|عنوان=نبذة عن التعلیم المدرسی فی سلطنة عمان|نشانی=https://www.educouncil.gov.om/page.php?scrollto=start&id=15|تاریخ=23 تیر 1405|تاریخ بازبینی=23 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|9}}|کد زبان=ar|وبگاه=educouncil}} | ||
| خط ۲۲۰: | خط ۲۴۲: | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به تأثیرات منطقهای روابط پنهان و آشکار عمان با رژیم اسراییل|نشانی=https://www.cmess.ir/Page/View/2020-06-20/4561|تاریخ=31 خرداد 1399|تاریخ بازبینی=27 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|21}}|وبگاه=مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه}} | * {{یادکرد وب|عنوان=نگاهی به تأثیرات منطقهای روابط پنهان و آشکار عمان با رژیم اسراییل|نشانی=https://www.cmess.ir/Page/View/2020-06-20/4561|تاریخ=31 خرداد 1399|تاریخ بازبینی=27 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|21}}|وبگاه=مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=وضعیت، جایگاه و قدرت نظامی عمان {{!}} حسین مینایی / کارشناس مسائل استراتژیک|نشانی=https://iiwfs.com/وضعیت،-جایگاه-و-قدرت-نظامی-عمان-حسین-می/|تاریخ=۲۵ آبان ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۴ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۳۵}}|وبگاه=وبسایت مؤسسه آیندهپژوهی جهان اسلام}} | * {{یادکرد وب|عنوان=وضعیت، جایگاه و قدرت نظامی عمان {{!}} حسین مینایی / کارشناس مسائل استراتژیک|نشانی=https://iiwfs.com/وضعیت،-جایگاه-و-قدرت-نظامی-عمان-حسین-می/|تاریخ=۲۵ آبان ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۴ مرداد ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|۳۵}}|وبگاه=وبسایت مؤسسه آیندهپژوهی جهان اسلام}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=همکاری ایران و عمان در هرمز؛ عامل اصلی خشم و تهدید رئیسجمهور آمریکا|نشانی=https://www.irna.ir/news/86167665/همکاری-ایران-و | * {{یادکرد وب|عنوان=همکاری ایران و عمان در هرمز؛ عامل اصلی خشم و تهدید رئیسجمهور آمریکا|نشانی=https://www.irna.ir/news/86167665/همکاری-ایران-و-هرمز-عامل-اصلی-خشم-و-تهدید-رئیس-جمهور|تاریخ=9 خرداد 1405|تاریخ بازبینی=27 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|19}}|وبگاه=خبرگزاری ایرنا}} | ||
{{چپچین}} | {{آغاز چپچین}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=Oman media guide|نشانی=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14654265|تاریخ=1 مارس 2023|تاریخ بازبینی=12 ژوئیه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|1}}|کد زبان=en|وبگاه=bbc}} | * {{یادکرد وب|عنوان=Oman media guide|نشانی=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14654265|تاریخ=1 مارس 2023|تاریخ بازبینی=12 ژوئیه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|1}}|کد زبان=en|وبگاه=bbc}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=Oman country profile|نشانی=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14654150|تاریخ=7 سپتامبر 2023|تاریخ بازبینی=12 ژوئیه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|2}}|کد زبان=en|وبگاه=bbc}} | * {{یادکرد وب|عنوان=Oman country profile|نشانی=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14654150|تاریخ=7 سپتامبر 2023|تاریخ بازبینی=12 ژوئیه ۲۰۲۶|شناسه={{شناسه یادکرد|2}}|کد زبان=en|وبگاه=bbc}} | ||
| خط ۲۴۸: | خط ۲۷۰: | ||
{{پایان چپچین}} | {{پایان چپچین}} | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
[[رده:اصلاح رباتیک]] | |||
[[رده:عمان]] | |||
[[رده:کشورهای آسیا]] | |||
