بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۳: خط ۲۳:


=== مبانی قرآنی و دینی<ref group="دیدگاه">اگر قرار باشد که وارد مباحث اسلامی شوید بهتر است که جستجوی بیشتری در این زمینه شود و فرمایش امام علی در نهج البلاغه بررسی شود. او نامه یا خطبه معروف</ref> ===
=== مبانی قرآنی و دینی<ref group="دیدگاه">اگر قرار باشد که وارد مباحث اسلامی شوید بهتر است که جستجوی بیشتری در این زمینه شود و فرمایش امام علی در نهج البلاغه بررسی شود. او نامه یا خطبه معروف</ref> ===
در متون اسلامی، حق اعتراض ذیل عناوین امر به معروف و نهی از منکر و نصیحت<ref group="دیدگاه">دقت شود نصیحت غیر از اعتراض است. خصوصا در ادبیات دینی ما. در این قسمت به نظرم بحث به دقت لازم نیاز دارد. آیا مردم حق دارند که در برابر حاکم معصوم اعتراض کنند؟ آیا دایره حق اعتراض مردم در برابر تصامیم ولی جامعه تا کجاست؟ </ref> به ائمه مسلمین به رسمیت شناخته شده است.[۸] قرآن کریم در آیات متعددی، کنش‌های اعتراضی را در برابر انحرافات سیاسی تأیید کرده است. دو الگوی شاخص در این زمینه عبارتند از:
در متون اسلامی، حق اعتراض ذیل عناوین امر به معروف و نهی از منکر و نصیحت<ref group="دیدگاه">دقت شود نصیحت غیر از اعتراض است. خصوصا در ادبیات دینی ما. در این قسمت به نظرم بحث به دقت لازم نیاز دارد. آیا مردم حق دارند که در برابر حاکم معصوم اعتراض کنند؟ آیا دایره حق اعتراض مردم در برابر تصامیم ولی جامعه تا کجاست؟ </ref> به ائمه مسلمین به رسمیت شناخته شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1145687/fa واحدی گشنیانی، «تحلیل جایگاه حق اعتراض در جایگاه تحلیل قانون و رویه قضایی جمهوری اسلامی ایران»، کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت، ۱۴۰۲، ص ۴.]</ref> قرآن کریم در آیات متعددی، کنش‌های اعتراضی را در برابر انحرافات سیاسی تأیید کرده است. دو الگوی شاخص در این زمینه عبارتند از:
# '''اعتراض به استبداد:''' حضرت موسی (ع) با منطق و استدلال، و بدون خشونت فیزیکی، مستقیماً به دربار فرعون رفت و نسبت به ظلم و طغیان او اعتراض کرد. این الگو نشان‌دهنده مشروعیت مطالبه‌گری مستقیم از حاکم جائر است.[۹]
# '''اعتراض به استبداد:''' حضرت موسی (ع) با منطق و استدلال، و بدون خشونت فیزیکی، مستقیماً به دربار فرعون رفت و نسبت به ظلم و طغیان او اعتراض کرد. این الگو نشان‌دهنده مشروعیت مطالبه‌گری مستقیم از حاکم جائر است.<ref>[https://ilr.isu.ac.ir/article_77532_fb145f826c4a16536eb3926ef039bcf2.pdf ربیع‌زاده و همکاران، «چارچوب و مؤلفه‌های حق اعتراض سیاسی در مضامین قرآن»، پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، ۱۴۰۴، ص ۷۹۳-۷۹۵.]</ref>
# '''اعتراض به انتصابات:''' در ماجرای انتصاب طالوت به فرماندهی، بزرگان بنی‌اسرائیل نسبت به این انتخاب اعتراض کردند<ref group="دیدگاه">سعی شود که بین انکار، اعتراض و سوال تفکیک شود. به نظرم قضیه داستان طالوت و بنی اسرائیل نمی تواند شاهد بر مدعای ما باشد. چون اینجا اولا بحث ایمان به نبی و تبعیت از نبی مطرح است. ثانیا گزاره قرآن گزاره توصیفی است نه هنجاری. از این آیات شاید نتوان حق اعتراض را استنباط کرد. اگر مجموع آیات بررسی شود اعتراضات انها پذیرفته نمی شود و این حق برای بنی پذیرفته ناشده است و به همین خاطر در آیات دیگر ملامت و سرزنش میشود. این مباحث دقت بیشتر نیاز دارد. ادم را بیاد صحبت های برخی اصطلاح طلبان در دوران خاتمی می اندازد که می گفتند مردم حق دارند که به خدا هم اعتراض کنند. </ref> (بقره: ۲۴۷). نکته قابل‌توجه این است که پیامبر آن زمان، معترضان را سرکوب یا تکفیر نکرد<ref group="دیدگاه">این عبارت می تواند ضد شناختی هم باشد.</ref>، بلکه با استدلال و گفت‌وگو به اقناع آنان پرداخت.[۱۰]
# '''اعتراض به انتصابات:''' در ماجرای انتصاب طالوت به فرماندهی، بزرگان بنی‌اسرائیل نسبت به این انتخاب اعتراض کردند<ref group="دیدگاه">سعی شود که بین انکار، اعتراض و سوال تفکیک شود. به نظرم قضیه داستان طالوت و بنی اسرائیل نمی تواند شاهد بر مدعای ما باشد. چون اینجا اولا بحث ایمان به نبی و تبعیت از نبی مطرح است. ثانیا گزاره قرآن گزاره توصیفی است نه هنجاری. از این آیات شاید نتوان حق اعتراض را استنباط کرد. اگر مجموع آیات بررسی شود اعتراضات انها پذیرفته نمی شود و این حق برای بنی پذیرفته ناشده است و به همین خاطر در آیات دیگر ملامت و سرزنش میشود. این مباحث دقت بیشتر نیاز دارد. ادم را بیاد صحبت های برخی اصطلاح طلبان در دوران خاتمی می اندازد که می گفتند مردم حق دارند که به خدا هم اعتراض کنند. </ref>.<ref>(بقره: ۲۴۷)</ref> نکته قابل‌توجه این است که پیامبر آن زمان، معترضان را سرکوب یا تکفیر نکرد<ref group="دیدگاه">این عبارت می تواند ضد شناختی هم باشد.</ref>، بلکه با استدلال و گفت‌وگو به اقناع آنان پرداخت.<ref>[https://ilr.isu.ac.ir/article_77532_fb145f826c4a16536eb3926ef039bcf2.pdf ربیع‌زاده و همکاران، «چارچوب و مؤلفه‌های حق اعتراض سیاسی در مضامین قرآن»، پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، ۱۴۰۴، ص ۷۹۱-۷۹۳.]</ref>


== جایگاه قانونی در حقوق ایران و بین‌الملل ==
== جایگاه قانونی در حقوق ایران و بین‌الملل ==