| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
== '''ویژگیهای اعتراضات دیماه ۱۴۰۴''' == | == '''ویژگیهای اعتراضات دیماه ۱۴۰۴''' == | ||
تحلیلگران شاخصۀ قابل توجه این رخداد را همزمانی و درهمتنیدگی اعتراضات مسالمتآمیز معیشتی با خشونت و اقدامات اغتشاشگرانه میدانند. در حالی که تجمعات ابتدایی در شهرهای بزرگ عمدتاً حول محور اقتصادی و با شعارهای سیاسی بود، بهتدریج و بهویژه پس از حوادث ایلام، رسانهها از گسترش درگیریهای فیزیکی، تخریب اموال عمومی، سنگپرانی به نیروهای انتظامی و حتی از حمله به مراکز حکومتی در برخی شهرها خبر | تحلیلگران شاخصۀ قابل توجه این رخداد را همزمانی و درهمتنیدگی اعتراضات مسالمتآمیز معیشتی با خشونت و اقدامات اغتشاشگرانه میدانند. در حالی که تجمعات ابتدایی در شهرهای بزرگ عمدتاً حول محور اقتصادی و با شعارهای سیاسی بود، بهتدریج و بهویژه پس از حوادث ایلام، رسانهها از گسترش درگیریهای فیزیکی، تخریب اموال عمومی، سنگپرانی به نیروهای انتظامی و حتی از حمله به مراکز حکومتی در برخی شهرها خبر میدادند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86049168/%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%B4%DB%8C%D8%A8-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%B5%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C «روند اعتراضات دیماه ۱۴۰۴؛ شیب نزول و صعود و پراکندگی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> این تقارن، هم فضای عمومی را پیچیدهتر کرد و هم بر سختی تمایز قائل شدن بین معترضان و آشوبگران افزود. یکی دیگر از ویژگیهای برجستۀ این دور از اعتراضات، تغییر در ترکیب جمعیتی معترضان بود. به گفتۀ پژوهشگران، نسلهای جوان دهههای ۷۰ و ۸۰ش که با چالشهایی چون بیکاری، ناامنی شغلی و احساس سقوط طبقاتی مواجهند، هستۀ اصلی را تشکیل دادند. حضور پررنگتر زنان و حتی خانوادهها نیز محسوس بود. این تغییر نشان میداد مسأله فراتر از معیشت، با بحرانهای هویتی، مطالبات اجتماعی و احساس ناامیدی از آینده نیز پیوند خورده است. برخی تحلیلها از احتمال مداخله و سوءاستفاده گروههای مسلح قومی یا سیاسی با اهداف جداگانه در بستر این ناآرامیها خبر دادند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/943700/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%81%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B4%D8%AA «ناگفتههایی از پشتپرده حوادث دیماه؛ فقدان عدالت یا بحران معیشت؟»، وبسایت فرارو.]</ref> | ||
بر | بر پایۀ گزارشهای تحلیلی و اسناد منتشر شده از سوی برخی مراکز پژوهشی و نهادهای نظارتی، در مراحل تشدید درگیریها، نشانههایی از سازماندهی و تحریک برای تبدیل ناآرامیهای اجتماعی به خشونت ساختاریافته مشاهده شده است. این گزارشها به حضور و فعالیت شبکههای برانداز، از جمله گروههای مسلح مخالف نظام و دریافتکنندگان حمایت مالی و رسانهای از خارج از کشور اشاره دارند که با هدف بیثباتسازی، در جهت تشدید خشونت و ایجاد ناامنی گسترده عمل کردند. همچنین، برخی از این تحلیلها به بهرهبرداری بازیگران خارجی خاص از جمله رژیم صهیونیستی و برخی محافل سیاسی آمریکا، برای بهرهبرداری از نارضایتیهای داخلی به منظور تضعیف امنیت ملی ایران اشاره کردهاند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6726466/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%AF%D9%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C «تحلیل بحران اخیر ایران؛ ردپای تروریسم و مداخله خارجی»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
== '''واکنش مسئولان''' == | == '''واکنش مسئولان''' == | ||
واکنش مسئولان نظام در سطوح مختلف، ترکیبی از به رسمیتشناختن حق اعتراض و هشدار نسبت به اغتشاش بود. برای مثال رییسجمهور اعتراضات را به رسمت شناخت و به وزارت کشور دستور ایجاد سازوکار گفتوگو با معترضان را داد<ref>[https://www.asriran.com/fa/amp/news/1128419 «مهاجرانی: دولت اعتراضات را به رسمیت میشناسد (فیلم)»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> و نیز جلسهای با اصناف و بازاریان برگزار کرد.<ref>[https://president.ir/fa/163154 «اتخاذ 4 تصمیم مهم دولت و مجلس برای حمایت از بازار و فعالان اقتصادی»، وبسایت ریاستجمهوری.]</ref> محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، بر حق اعتراض مردم، لزوم شنیدن اعتراض و تفکیک میان معترض و افراد مخل امنیت کرد.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-6/1080289-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%81-%D8%A8%D8%B1-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF «تاکید قالیباف بر لزوم گفتوگو با معترضان: صدای معترض را باید شنید»، وبسایت مشرق.]</ref> آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، نیز در سخنانی تفکیک بین «معترض» و «اغتشاشگر» را مطرح و بر لزوم گفتوگو با گروه اول و برخورد با گروه دوم تأکید کرد.<ref>[https://jahanesanat.ir/%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%B1/ «ما با معترض حرف میزنیم اما اغتشاشگر را باید سر جایش نشاند»، وبسایت روزنامۀ جهان صنعت؛][https://www.khabaronline.ir/news/2165006/%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%85%DB%8C-%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1 «ببینید | رهبر انقلاب: ما با معترض حرف میزنیم اما با اغتشاشگر حرفزدن فایده ندارد؛ اغتشاشگر را باید سرجایش نشاند»، خبر آنلاین.]</ref> احزاب مختلف نیز بر حق اعتراض مردم تأکید و به دولت توصیه کردند که صدای معترضان شنیده شود.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/10/17/3490635/%D8%B2%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4-%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF «زینیوند: احزاب بر تفکیک اعتراض از اغتشاش تأکید دارند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | واکنش مسئولان نظام در سطوح مختلف، ترکیبی از به رسمیتشناختن حق اعتراض و هشدار نسبت به اغتشاش بود. برای مثال رییسجمهور اعتراضات را به رسمت شناخت و به وزارت کشور دستور ایجاد سازوکار گفتوگو با معترضان را داد<ref>[https://www.asriran.com/fa/amp/news/1128419 «مهاجرانی: دولت اعتراضات را به رسمیت میشناسد (فیلم)»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> و نیز جلسهای با اصناف و بازاریان برگزار کرد.<ref>[https://president.ir/fa/163154 «اتخاذ 4 تصمیم مهم دولت و مجلس برای حمایت از بازار و فعالان اقتصادی»، وبسایت ریاستجمهوری.]</ref> محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، بر حق اعتراض مردم، لزوم شنیدن اعتراض و تفکیک میان معترض و افراد مخل امنیت کرد.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-6/1080289-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%81-%D8%A8%D8%B1-%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF «تاکید قالیباف بر لزوم گفتوگو با معترضان: صدای معترض را باید شنید»، وبسایت مشرق.]</ref> | ||
آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، نیز در سخنانی تفکیک بین «معترض» و «اغتشاشگر» را مطرح و بر لزوم گفتوگو با گروه اول و برخورد با گروه دوم تأکید کرد.<ref>[https://jahanesanat.ir/%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%B1/ «ما با معترض حرف میزنیم اما اغتشاشگر را باید سر جایش نشاند»، وبسایت روزنامۀ جهان صنعت؛][https://www.khabaronline.ir/news/2165006/%D8%A8%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6-%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%85%DB%8C-%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1 «ببینید | رهبر انقلاب: ما با معترض حرف میزنیم اما با اغتشاشگر حرفزدن فایده ندارد؛ اغتشاشگر را باید سرجایش نشاند»، خبر آنلاین.]</ref> علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ضمن تأیید حق اعتراضات اقتصادی بازار و کسبه و تأکید بر «لزوم گوش شنوا» و «نیاز کشور به اصلاحات اساسی»، هشدار داد که دشمن با تغییر تاکتیک به دنبال سوءاستفاده از این بستر برای ایجاد بحران اجتماعی و هدف قراردادن همبستگی ملی است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-64/4244176-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85 «به اصلاحات اساسی نیاز داریم»، وبسایت روزنامه دنیای اقتصاد.]</ref> احزاب مختلف نیز بر حق اعتراض مردم تأکید و به دولت توصیه کردند که صدای معترضان شنیده شود.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/10/17/3490635/%D8%B2%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4-%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF «زینیوند: احزاب بر تفکیک اعتراض از اغتشاش تأکید دارند»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | |||
در سطح عملیاتی، اقداماتی مانند تغییر رییس بانک مرکزی و آغاز طرح حذف ارز ترجیحی و واریز مستقیم یارانه صورت گرفت که البته اثرات متفاوتی داشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86049168/%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%B4%DB%8C%D8%A8-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%B5%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C «روند اعتراضات دیماه ۱۴۰۴؛ شیب نزول و صعود و پراکندگی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نیروهای انتظامی و امنیتی ضمن تـأکید بر حق اعتراض مردم،<ref>[https://www.irna.ir/news/86047115/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AD%D9%82-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF «سردار رادان: اعتراض حق مردم است/ اغتشاشگران منتظر برخوردی قاطع و بیامان باشند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> با اتکا به اشراف اطلاعاتی، رصد میدانی و تعامل مستقیم با تجمعکنندگان، تلاش کرد از بروز آسیب و تنش جلوگیری کند تا فضای تجمعها امن باقی بماند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86043034/%D8%B3%D8%AE%D9%86%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%B3%D9%88%D8%A1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87 «سخنگوی پلیس: اعتراضات اخیر ماهیت اقتصادی و مدنی داشت/ اجازه سوءاستفاده و ناامنی داده نشد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در اوج حوادث، محدودیتهای گستردهای بر دسترسی به اینترنت و شبکههای اجتماعی اعمال شد.<ref>[https://www.jamaran.news/fa/amp/news-1694814 «نگاهی به ۴ بار قطع گسترده اینترنت ایران؛ از آبان ۹۸ تا دی ۱۴۰۴؛ روزهایی که ارتباط مردم و دنیا قطع شد»، پایگاه خبری جماران.]</ref> | در سطح عملیاتی، اقداماتی مانند تغییر رییس بانک مرکزی و آغاز طرح حذف ارز ترجیحی و واریز مستقیم یارانه صورت گرفت که البته اثرات متفاوتی داشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86049168/%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%B4%DB%8C%D8%A8-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%B5%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C «روند اعتراضات دیماه ۱۴۰۴؛ شیب نزول و صعود و پراکندگی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نیروهای انتظامی و امنیتی ضمن تـأکید بر حق اعتراض مردم،<ref>[https://www.irna.ir/news/86047115/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AD%D9%82-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF «سردار رادان: اعتراض حق مردم است/ اغتشاشگران منتظر برخوردی قاطع و بیامان باشند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> با اتکا به اشراف اطلاعاتی، رصد میدانی و تعامل مستقیم با تجمعکنندگان، تلاش کرد از بروز آسیب و تنش جلوگیری کند تا فضای تجمعها امن باقی بماند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86043034/%D8%B3%D8%AE%D9%86%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%B3%D9%88%D8%A1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87 «سخنگوی پلیس: اعتراضات اخیر ماهیت اقتصادی و مدنی داشت/ اجازه سوءاستفاده و ناامنی داده نشد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در اوج حوادث، محدودیتهای گستردهای بر دسترسی به اینترنت و شبکههای اجتماعی اعمال شد.<ref>[https://www.jamaran.news/fa/amp/news-1694814 «نگاهی به ۴ بار قطع گسترده اینترنت ایران؛ از آبان ۹۸ تا دی ۱۴۰۴؛ روزهایی که ارتباط مردم و دنیا قطع شد»، پایگاه خبری جماران.]</ref> | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۴: | ||
2. پیامدهای اقتصادی: تشدید بیثباتی در بازارهای مالی، افزایش نگرانیها دربارۀ آینده اقتصادی، و احتمالاً تأخیر در برنامههای توسعهای بهدلیل تمرکز بر مسائل امنیتی. | 2. پیامدهای اقتصادی: تشدید بیثباتی در بازارهای مالی، افزایش نگرانیها دربارۀ آینده اقتصادی، و احتمالاً تأخیر در برنامههای توسعهای بهدلیل تمرکز بر مسائل امنیتی. | ||
3. پیامدهای سیاسی و مدیریتی: آشکارشدن عمق نارضایتیهای اقتصادی و لزوم بازنگری در سیاستهای کلان. اذعان برخی مقامات ارشد امنیتی و اجرایی کشور به ضرورت اصلاحات اساسی و عدم کفایت روشهای پیشین برای مدیریت بحران، از جمله این پیامدها بود.<ref>[https://www.irna.ir/news/86049168/%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%B4%DB%8C%D8%A8-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%B5%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C «روند اعتراضات دیماه ۱۴۰۴؛ شیب نزول و صعود و پراکندگی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | 3. پیامدهای سیاسی و مدیریتی: آشکارشدن عمق نارضایتیهای اقتصادی و لزوم بازنگری در سیاستهای کلان. اذعان برخی مقامات ارشد امنیتی و اجرایی کشور به ضرورت اصلاحات اساسی و عدم کفایت روشهای پیشین برای مدیریت بحران، از جمله این پیامدها بود. | ||
=== پیامدهای امنیتی و اجتماعی === | |||
اعتراضات دیماه موجب تعمیق شکاف بین بخشهای وسیعی از جامعه و نهادهای حاکمیتی شد و به فرسایش جدیتر سرمایه اجتماعی و گسترش فضای بیاعتمادی دامن زد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86049168/%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%B4%DB%8C%D8%A8-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%B5%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C «روند اعتراضات دیماه ۱۴۰۴؛ شیب نزول و صعود و پراکندگی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> بر اساس تحلیلهای جامعهشناسان، این روند نتیجه سالها تخریب ساختارهای اجتماعی و نوسازی آمرانه بوده که به ویژه نهاد خانواده و انسجام جمعی را تضعیف کرده است. وقایع تلخ در مناطقی مانند ایلام، نه تنها زخمهای اجتماعی عمیقی برجا گذاشت، بلکه نشاندهندۀ ظهور نسل دهه هشتادی بود که در فضایی فاقد اعتماد رشد کرده و با انگیزههای رادیکالتر وارد عرصۀ کنشگری شده است. این شرایط، جامعه را وارد فاز سکوت سنگین پسااعتراضی کرده که نه نشانۀ رضایت بلکه محصول انسداد سیاسی و افزایش هزینههای کنشگری است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/943700/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%81%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B4%D8%AA «ناگفتههایی از پشتپرده حوادث دیماه؛ فقدان عدالت یا بحران معیشت؟»، وبسایت فرارو.]</ref> | |||
=== پیامدهای اقتصادی === | |||
ناآرامیها بیثباتی بازارهای مالی، به ویژه ارز و سکه را تشدید کرد و نگرانیها نسبت به آینده اقتصادی را عمق بخشید. تمرکز منابع و توجه حکومت بر مدیریت بحران امنیتی، به احتمال قوی، اجرای برنامههای توسعهای را با تأخیر مواجه خواهد کرد. تحلیلگران تاکید میکنند که نارضایتی اقتصادی اکنون دیگر محدود به اقشار خاص نیست، بلکه بخشهای وسیعی از طبقه متوسط شهری، کسبوکارهای کوچک و حتی متخصصان را دربرگرفته و به یک همگرایی مطالبات سراسری تبدیل شده است. این وضعیت، فشار بر معیشت را در یک چرخه معیوب تشدید کرده و پدیدههایی مانند مهاجرت نخبگان را تسریع میبخشد که پیامدهای بلندمدت اقتصادی و فکری در پی دارد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/943700/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%81%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B4%D8%AA «ناگفتههایی از پشتپرده حوادث دیماه؛ فقدان عدالت یا بحران معیشت؟»، وبسایت فرارو.] | |||
</ref> | |||
=== پیامدهای سیاسی و مدیریتی === | |||
بر اساس نظر کارشناسان، این اعتراضات عمق نارضایتیهای اقتصادی و اجتماعی را آشکار و لزوم بازنگری اساسی در سیاستهای کلان را به یک گفتمان رسمی تبدیل کرد. اذعان صریح مقامات ارشد امنیتی و اجرایی به ضرورت اصلاحات ساختاری و ناکارآمدی روشهای پیشین، خود پیامدی سیاسی محسوب میشود. به باور ناظران، خواسته نسل جدید معترض، حکومت را ناگزیر میسازد تا به سمتی حرکت کند که تخصصگرایی جایگزین اشرافیگری قانونی در ساختار تصمیمگیری شود. به نظر تحلیلگران آیندۀ سیاسی تا حد زیادی به توانایی نظام برای پاسخ به این مطالبات از طریق اصلاحات واقعی و بازسازی اعتماد عمومی گره خورده است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/943700/%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%81%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%B4%D8%AA «ناگفتههایی از پشتپرده حوادث دیماه؛ فقدان عدالت یا بحران معیشت؟»، وبسایت فرارو.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۶۶: | خط ۷۹: | ||
* «ایران یکپارچه به پا خاست؛ مام وطن خط قرمز است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 22 دی 1404ش. | * «ایران یکپارچه به پا خاست؛ مام وطن خط قرمز است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 22 دی 1404ش. | ||
* «ببینید | رهبر انقلاب: ما با معترض حرف میزنیم اما با اغتشاشگر حرفزدن فایده ندارد؛ اغتشاشگر را باید سرجایش نشاند»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 13 دی 1404ش. | * «ببینید | رهبر انقلاب: ما با معترض حرف میزنیم اما با اغتشاشگر حرفزدن فایده ندارد؛ اغتشاشگر را باید سرجایش نشاند»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 13 دی 1404ش. | ||
* «به اصلاحات اساسی نیاز داریم»، وبسایت روزنامه دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 21 دی 1404ش. | |||
* «پنج موج اعتراضات دی 1404 به روایت جلاییپور؛ موج اول بازار، موج دوم در شهرهای کوچک با نرخ بیکاری بالای چهل درصد و موج سوم با خشونت بی سابقه»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «پنج موج اعتراضات دی 1404 به روایت جلاییپور؛ موج اول بازار، موج دوم در شهرهای کوچک با نرخ بیکاری بالای چهل درصد و موج سوم با خشونت بی سابقه»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «تاکید قالیباف بر لزوم گفتوگو با معترضان: صدای معترض را باید شنید»، وبسایت مشرق، تاریخ درج مطلب: 15 دی 1404ش. | * «تاکید قالیباف بر لزوم گفتوگو با معترضان: صدای معترض را باید شنید»، وبسایت مشرق، تاریخ درج مطلب: 15 دی 1404ش. | ||
| خط ۸۲: | خط ۹۶: | ||
* «مهاجرانی: دولت اعتراضات را به رسمیت میشناسد (فیلم)»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 12دی 1404ش. | * «مهاجرانی: دولت اعتراضات را به رسمیت میشناسد (فیلم)»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 12دی 1404ش. | ||
* «موضعگیری مراجع تقلید درباره ناآرامیهای روزهای اخیر»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 20 دی 1404ش. | * «موضعگیری مراجع تقلید درباره ناآرامیهای روزهای اخیر»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 20 دی 1404ش. | ||
* «ناگفتههایی از پشتپرده حوادث دیماه؛ فقدان عدالت یا بحران معیشت؟»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | |||
* «نگاهی به ۴ بار قطع گسترده اینترنت ایران؛ از آبان ۹۸ تا دی ۱۴۰۴؛ روزهایی که ارتباط مردم و دنیا قطع شد»، پایگاه خبری جماران، تاریخ درج مطلب: 26 دی 1404ش. | * «نگاهی به ۴ بار قطع گسترده اینترنت ایران؛ از آبان ۹۸ تا دی ۱۴۰۴؛ روزهایی که ارتباط مردم و دنیا قطع شد»، پایگاه خبری جماران، تاریخ درج مطلب: 26 دی 1404ش. | ||
* «وقایع دی به علت نادیده انگاشتن اعتراضات گذشته بود/چرا از گروههای مرجع اعتبارزدایی شده است؟»، پایگاه خبری تحلیلی علم جنوب، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | * «وقایع دی به علت نادیده انگاشتن اعتراضات گذشته بود/چرا از گروههای مرجع اعتبارزدایی شده است؟»، پایگاه خبری تحلیلی علم جنوب، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | ||
