شرم: تفاوت میان نسخه‌ها

به دلیل بی‌اهمیت بودن نقش ایمان در فرهنگ مادی، برخی از متفکران غربی به‌دیدۀ منفی نسبت به‌شرم نگریسته و آن را حالت انفعالي و ناشي از ضعف انسان دانسته و با نکوهش آن، دیگران را به دوری از شرم سفارش می‌کنند.<ref>ميدلتون موز، ''روان‌شناسي شرم و گناه''، ترجمه شهلا ارژنگ، 1373ش، ص28.</ref> چنانچه مونتسکیو شرم را خجلتی ناشی از نقص و عدم کمال خود می‌داند.<ref>مونتسکیو، روح القوانین، ترجمه علی اکبر مهتدی، 1339ش، ص440.</ref> بدینسان، شرم نه تنها در فرهنگ مادی بی‌ارزرش به‌شمار می‌آید؛ بلکه بی‌شرمی در سبک زندگی مادی، نوعی کمال به‌حساب می‌آید.<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجادهای سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref>

شرم به‌رغم آنکه به‌معنای حیا به‌کار می‌رود؛ اما تمایزات مفهومی با کاربرد حیا دارد:  

#به‌لحاظ زمان‌بروز: گفته شده‌است که شرم از نظر زمان بروز، به‌حیا و خجالت تقسیم می‌شود؛ به‌این شرح که شرم به‌معنای حیا حالت پیشینی دارد و پیش از وقوع یک‌کار قبیح، مانع از انجام آن می‌شود؛ اما شرم به‌معنای خجالت حالت پسینی دارد و بعد از انجام یک‌کار قبیح در انسان پدیدار می‌شود.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص87.</ref>

#به‌لحاظ نحوۀبروز: شرم حالتی ناشی از اندوه قلبی است که آثار آن در‌چهرۀ افراد نمایان می‌شود؛ اما حیا نوعی خود داری است که از روح و ارادۀ انسان ناشی می‌شود.

#به‌لحاظ ارزشمندی: شرم متعلق به‌نفس، بدن و طبیعت انسان بوده و به‌دلیل غیر اختیاری بودن آن، عملی فاقد ارزش به شمار می‌رود؛ اما حیا به دلیل ارتباط با روح، اراده و ایمان انسان، یک‌صفت ارزشی شمرده می‌شود.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص14-15.</ref>

# به لحاظ منشأ: حیا به‌دو قسم نفسانی و ایمانی تقسیم شده است. حیای نفسانی آن شرم فطری است که در‌ نهاد تمام انسان ها وجود دارد؛ اما حیای ایمانی آن شرمی ناشی از ترس‌خداوند است که موجب بازداشتن انسان از ارتکاب معاصی می‌شود.<ref>دهخدا، لغت نامۀ دهخدا، 1377ش، ج18، ص843؛ . مصباح یزدی، «اخلاق وعرفان اسلامی؛ مفهوم حیاء و آثارمترتب برآن»، وب‌سایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 28/8/1388ش.

</ref>

----