خط ۷: خط ۷:
رفعت حسن در لاهور پاکستان، در یک [[خانواده|خانوادۀ]] رده‌بالای سید مسلمان، متولد شد. پدربزرگ مادری حسن، حکیم احمد شجاع، شاعر، نویسنده و نمایشنامه‌ نویس پاکستانی بود. او کودکی راحتی را در اثر درگیری بین دیدگاه‌های سنتی پدر و مادرش تجربه نکرده بود. او بیشتر عمرش  را به‌دلیل نظراتش دربارۀ نقش‌های جنسیتی ازپدرش متنفر بود، اما بعدها به سبب مهربانی و دلسوزی پدر، از او قدردانی کرد. او درمدرسۀ عالی کلیسای جامع، یک مدرسه مذهبی انگلیکان، و بعد از آن کالج سنت مری در دانشگاه دوره‌ای انگلستان تحصیل کرد و در آنجا به تحصیل انگلیسی و فلسفه پرداخت. رفعت حسن  مدرک دکترای خود را از دانشگاه دورهم درسال 1968م برای پایان‌نامه خود در مورد محمداقبال دریافت کرد.<ref>[https://archive.org/details/wisewomenovertwo00cahi Cahill, Susan N. (1996). ''Wise Women: Over Two Thousand Years of Spiritual Writing by Women''. W.W. Norton and Company. p. 329. I]</ref>
رفعت حسن در لاهور پاکستان، در یک [[خانواده|خانوادۀ]] رده‌بالای سید مسلمان، متولد شد. پدربزرگ مادری حسن، حکیم احمد شجاع، شاعر، نویسنده و نمایشنامه‌ نویس پاکستانی بود. او کودکی راحتی را در اثر درگیری بین دیدگاه‌های سنتی پدر و مادرش تجربه نکرده بود. او بیشتر عمرش  را به‌دلیل نظراتش دربارۀ نقش‌های جنسیتی ازپدرش متنفر بود، اما بعدها به سبب مهربانی و دلسوزی پدر، از او قدردانی کرد. او درمدرسۀ عالی کلیسای جامع، یک مدرسه مذهبی انگلیکان، و بعد از آن کالج سنت مری در دانشگاه دوره‌ای انگلستان تحصیل کرد و در آنجا به تحصیل انگلیسی و فلسفه پرداخت. رفعت حسن  مدرک دکترای خود را از دانشگاه دورهم درسال 1968م برای پایان‌نامه خود در مورد محمداقبال دریافت کرد.<ref>[https://archive.org/details/wisewomenovertwo00cahi Cahill, Susan N. (1996). ''Wise Women: Over Two Thousand Years of Spiritual Writing by Women''. W.W. Norton and Company. p. 329. I]</ref>


رفعت حسن از 1966م تا 1967م در دانشگاه پنجاب لاهور تدریس کرد. در وزارت اطلاع رسانی و صداو سیمای پاکستان از 1969م تا 1972م فعالیت کرد. در 1972م با دخترش به ایالات متحده مهاجرت کرد.<ref>[https://web.archive.org/web/20110719061105/http://stderr.org/pipermail/tariqas/2001-May/000583.html "Tariqas - Dr. Riffat Hassan". 16 May 2001. Archived from the original] </ref> در دانشگاه‌هایی چون اوکلاهاما و هاروارد تدریس کرده است، اخیرا مطالعات مذهبی را در دانشگاه لوییزویل تدریس می‌کند. خانم حسن جزء اولین کسانی بود که برچسب «فمینیست اسلامی» را پذیرفت و در حال‌حاضر وی استاد مطالعات دینی در دانشگاه لوئیزویل، کنتاکیا است.<ref>[https://louisville.edu/artsandsciences/about/hallofhonor/inductees/riffat-hassan "Riffat Hassan — The College of Arts and Sciences". ''louisville.edu''.] </ref>
رفعت حسن از 1966م تا 1967م در دانشگاه پنجاب لاهور تدریس کرد. در وزارت اطلاع‌رسانی و صدا و سیمای پاکستان از 1969م تا 1972م فعالیت کرد. وی در 1972م با دخترش به ایالات متحدۀ آمریکا مهاجرت<ref>[https://web.archive.org/web/20110719061105/http://stderr.org/pipermail/tariqas/2001-May/000583.html "Tariqas - Dr. Riffat Hassan". 16 May 2001. Archived from the original] </ref> و در دانشگاه‌هایی چون اوکلاهاما و هاروارد تدریس کرد و در سال‌اخیر مطالعات مذهبی را در دانشگاه لوییزویل تدریس می‌کند. حسن جزء اولین کسانی بود که برچسب «فمینیست اسلامی» را پذیرفت و در حال‌حاضر وی استاد مطالعات دینی در دانشگاه لوئیزویل، کنتاکیا است.<ref>[https://louisville.edu/artsandsciences/about/hallofhonor/inductees/riffat-hassan "Riffat Hassan — The College of Arts and Sciences". ''louisville.edu''.] </ref>


== دیدگاه‌های رفعت حسن ==
== دیدگاه‌های رفعت حسن ==
رفعت حسن، با تأثیرپذیری از جریان الهیات فمینیستی در مسیحیت، رویکردی موسوم به «الهیات فمینیستی در قرآن» را ارائه می‌دهد. هستۀ مرکزی دیدگاه او این ادعاست که قرآن ذاتاً با اصول فمینیستی در تعارض نیست، بلکه متنی است که در پی رهایی انسان از قیود ناعادلانه از جمله تبعیض جنسیتی است. او قرآن را «منشور کبیر حقوق بشر» می‌خواند که حقوقی چون زندگی، احترام، عدالت، آزادی و دانش را برای همه انسان‌ها، فارغ از جنسیت، تضمین می‌کند.<ref>حسن‌نیا و دیگران، «نقد نظریه الهیات فمینیستی در قرآن از دیدگاه قرآن و روایات»، 1398ش، ص1.</ref>
رفعت حسن، با تأثیرپذیری از جریان الهیات فمینیستی در مسیحیت، رویکردی موسوم به «الهیات فمینیستی در قرآن» را ارائه می‌دهد. هستۀ مرکزی دیدگاه او این ادعاست که قرآن ذاتاً با اصول فمینیستی در تعارض نیست، بلکه متنی است که در پی رهایی انسان از قیود ناعادلانه از جمله تبعیض جنسیتی است. او قرآن را «منشور کبیر حقوق بشر» می‌خواند که حقوقی چون زندگی، احترام، عدالت، آزادی و دانش را برای همه انسان‌ها، فارغ از جنسیت، تضمین می‌کند.<ref>حسن‌نیا و دیگران، «نقد نظریه الهیات فمینیستی در قرآن از دیدگاه قرآن و روایات»، 1398ش، ص1.</ref>


حسن باورمند است که نابرابری‌های کنونی علیه زنان در جوامع مسلمان، ریشه در فرهنگ‌ها و تفاسیر مردسالارانه دارد، نه در متن اصیل قرآن. به عقیده او، غیبت تاریخی زنان از فرآیند تفسیر و علوم دینی، منجر به حاکمیت خوانش‌های یک‌سویه و تبعیض‌آمیز شده است. راه حل او، توانمندسازی زنان از طریق آموزش، مشارکت اجتماعی و ورود به عرصه تفسیر قرآن است تا بتوانند با آگاهی از حقوق خویش، در برابر تفاسیر جانب‌دارانه بایستند و قرائت‌های اصیل مساوات‌طلبانه قرآن را احیا کنند.<ref>حسن‌نیا و دیگران، «نقد نظریه الهیات فمینیستی در قرآن از دیدگاه قرآن و روایات»، 1398ش، ص5-15.</ref>
حسن باورمند است که نابرابری‌های کنونی علیه زنان در جوامع مسلمان، ریشه در فرهنگ‌ها و تفاسیر مردسالارانه دارد، نه در متن اصیل قرآن. به عقیدۀ او، غیبت تاریخی زنان از فرآیند تفسیر و علوم دینی، منجر به حاکمیت خوانش‌های یک‌سویه و تبعیض‌آمیز شده است. راه حل او، توانمندسازی زنان از طریق آموزش، مشارکت اجتماعی و ورود به عرصه تفسیر قرآن است تا بتوانند با آگاهی از حقوق خویش، در برابر تفاسیر جانب‌دارانه بایستند و قرائت‌های اصیل مساوات‌طلبانه قرآن را احیا کنند.<ref>حسن‌نیا و دیگران، «نقد نظریه الهیات فمینیستی در قرآن از دیدگاه قرآن و روایات»، 1398ش، ص5-15.</ref>


او سه انگاره الهیاتی را که به باور وی مبنای نگرش فرودست‌انگاری زنان شده، به چالش می‌کشد: تابعیت زن در آفرینش، مسئولیت حوا در هبوط آدم، و آفرینش زن برای مرد. حسن با نقد این انگاره‌ها، استدلال می‌کند که قرآن هیچ برتری ذاتی برای مردان قائل نیست.<ref>حسن‌نیا و دیگران، «نقد نظریه الهیات فمینیستی در قرآن از دیدگاه قرآن و روایات»، 1398ش، ص1.</ref>
او سه انگاره الهیاتی را که به باور وی مبنای نگرش فرودست‌انگاری زنان شده، به چالش می‌کشد: تابعیت زن در آفرینش، مسئولیت حوا در هبوط آدم، و آفرینش زن برای مرد. حسن با نقد این انگاره‌ها، استدلال می‌کند که قرآن هیچ برتری ذاتی برای مردان قائل نیست.<ref>حسن‌نیا و دیگران، «نقد نظریه الهیات فمینیستی در قرآن از دیدگاه قرآن و روایات»، 1398ش، ص1.</ref>