مدگرایی مردانه: تفاوت میان نسخه‌ها

مدگرایی مردانه از زیرمجموعه‌های مفهومی مد و مدگرایی است که به نقش مردان در مصرف، بازنمایی و معناپردازی مد می‌پردازد و با مدلینگ مردانه ارتباط نزدیک دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121212084749-9419-25.pdf کارپرور، «زنان و اصلاح الگوی مصرف»، 1390ش، ص137-136.]</ref> در این چارچوب، مدهای مردانه به‌عنوان کدهایی برای بیان هویت مردانه عمل کرده<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> و نگرش‌ها، باورها و روابط اجتماعی و جنسیتی مردان را بازتاب می‌دهند.<ref>[https://ideaschool.academy/جایگاه-مد-در-سیاست،-جامعه-و-جنسیت-چیست؟/ مقصودی‌پور، «جایگاه مد در سیاست، جامعه و جنسیت چیست؟»، وب‌سایت مدرسه هنری ایده.]</ref> این مفهوم دارای اشکال متعددی است که از جمله آن‌ها می‌توان به زنانه‌پوشی مردان اشاره کرد.<ref>[https://journals.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص22.]</ref> گسترش مدلینگ مردانه به‌عنوان پدیده‌ای نسبتاً نوظهور، بازنمایی مردانگی را در قالب سوژه‌ای مصرفی برجسته کرده<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref> و هم‌زمان منعکس‌کننده دگرگونی‌های اجتماعی، فرهنگی و فناورانه معاصر است.<ref>[https://jamehsara.ir/مد-و-هویت-مردانه/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref>

== تاریخچه مدگرایی مردانه ==

بر مبنای پژوهش‌ها؛ در گذشته، لباس‌های مردانه عمدتاً کاربردی و برای محافظت از بدن طراحی می‌شدند. به‌تدریج؛ لباس به یک نشانگر مهمی برای موقعیت اجتماعی تبدیل شد.<ref>[https://jamehsara.ir/مد-و-هویت-مردانه/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref> برخی محققین با اشاره به نسبت مد و جنسیت معتقد است؛ در گذشته برخی از مدها برای مردان عیب شمرده شده، بازنمایی بدن اعتبار خود را از ارزش‌های جنسیتی و اجتماعی می‌گرفت. در سبک‌زندگی ایرانی اسلامی نیز؛ داش‌ها و مشهدی‌ها (مشتی‌ها)، بعضاً آیه قرآن و مدعیان پهلوانی، تصاویری از حیوانات تنومند مانند پلنگ و شیر را بر بدن خود خال‌کوبی می‌کردند؛<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،226.]</ref> اما امروزه با کمرنگ شدن مرزهای جنسیتی، مردان به استفاده از مدهای زنانه تشویق می‌شوند<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، 208.]</ref> و مد مردانه با طیف وسیعی از سبک‌های متناسب با سلایق مختلف رشد یافته است.<ref>[https://jamehsara.ir/مد-و-هویت-مردانه/ خراسانی، «مد و هویت مردانه»، وب‌سایت جامعه‌سرا.]</ref> برخی؛ ورود مردان در حوزه مد را نقطه عطفی در نزدیکی دنیای مردانه و زنانه دانسته و معتقدند؛ بازتولید و بازنمایی مردان با جذابیت‌های ظاهری که محصولات مراقبت از پوست و مو مصرف کرده و در حوزه مدلینگ نیز فعالیت می‌کنند، مفهوم زنانه شدن مردانگی را برساخته است.<ref>ع[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf بداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص86.]</ref>

== مدگرایی مردانه در ایران ==

بر مبنای پژوهش‌ها؛ در گذشته برای مردان ایرانی «نحوه بودن» موضوعیت جدی نداشت و «نحوه عملکرد» بازتابنده مردانگی به‌شمار می‌آمد؛ اما با ورود فرهنگ مدرن، برای مردان نیز نحوه بودن اهمیت یافته است؛ برخی مردان، مردانگی خود را نه در عملکرد که در صدد بازتعریف آن از طریق استایل و زیبایی اندام بوده<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/مردانگی-و-کرم-ضدآفتاب-نگاه-یک-جامعه-شناس-ب٠علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران.]</ref> و تمایل به مصرف مدهای غربی دارند. کارشناسان؛ توجه فزاینده به اندام مردانه، لباس‌های کوتاه، تنگ<ref>گ[https://journal.alzahra.ac.ir/article_4238_fa8c61679daf6f1841cc9c710bccff49.pdf نجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‌کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش،229- 228.]</ref> و تی‌شرت‌هایی با نوشته‌های خاص، چیدن ابروها و لاک زدن پسران را از نمادهای این گرایش می‌دانند.<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> طبق آمارها؛ ۶۰ درصد مردان ایرانی به انجام عمل زیبایی بینی تمایل دارند.<ref>[https://jas.ui.ac.ir/article_22919_0a80ef0952bc6aacefb3db44ab8d55b0.pdf نقدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف‌گرایانه مورد مطالعه: زنان متولد دهه‌های50، 60 و 70 شهر اصفهان»، 1397ش، ص185.]</ref> در برخی منابع از شصت مدل موی مردانه برای ارضای سلیقه‌های مردان به‌عنوال ترندهای سال ۲۰۲۵م تبلیغ می‌شوند.<ref>«60 [https://www.shixon.com/blog/articles/2858/60-مدل-موی-جدید-پسرانه-مدل-موی-مردانه-ترند-20 مدل موی جدید پسرانه»،  وب‌سایت فروشگاه شیکسون.]</ref> از منظر کارشناسان فرهنگی؛ رسانه‌های ایران هرچند الگویی مردسالاری را نقد می‌کنند؛ اما در تصویرسازی الگوی مردانگی متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی موفق نبوده‌اند.<ref>[https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_4938_ec16c57ed363c5ca91a3e5e5b88fe502.pdf عبداللهیان و دیگران، «بازنمایی مردانگی در آگهی‌های تبلیغاتی مجلات خانوادگی»، 1398ش، ص78.]</ref>

بر پایهٔ پژوهش‌ها، مدگرایی مردانه عمدتاً از الگوهای سبک‌زندگی غربی تأثیر گرفته<ref>[https://rahyaftt.ir/تحولات-جنسیتی-نوجوانان-پسر-در-حوزه-مد-و/ «تحولات جنسیتی نوجوانان پسر در حوزه مد و لباس»، وب‌سایت اندیشکده رهیافت.]</ref> و با گسترش فردگرایی در جوامع معاصر ارتباط دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1106463/مردانگی-و-کرم-ضدآفتاب-نگاه-یک-جامعه-شناس-ب٠علیخواه، «مردانگی و کرم ضدآفتاب»، وب‌سایت خبری تحلیلی عصر ایران]</ref> مردان در این روند برای دیده‌شدن و تمایز اجتماعی، به مدهایی گرایش می‌یابند که بازتاب‌دهندهٔ هویت فردی آنان باشد.<ref>[https://jpf.dte.ir/article_76988_e1454f32cfee3ea1576a58f069cbc1ac.pdf موسوی، «مدگرایی زنان در مردانه‌پوشی»، 1403ش، ص25.]</ref> برخی پژوهشگران نیز توجه روزافزون به بدن مردانه و گسترش مدگرایی مردان را پیامد سودگرایی، تبلیغات تجاری و الزامات اجتماعی جدید تفسیر کرده‌اند.