شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
# به لحاظ تمرکز: در شرم، تمرکز بر خود فرد به صفت شخص نالایق؛ اما در گناه، تمرکز بر کوتاهی فرد و رفتار ناشایست او است، به گونۀ که انسان شرمسار، نظر به شخصیت خود، احساس شرم می کند؛ اما انسان گناهکار با توجه به رفتار معصیت آمیز خود، احساس گناه می کند. | # به لحاظ تمرکز: در شرم، تمرکز بر خود فرد به صفت شخص نالایق؛ اما در گناه، تمرکز بر کوتاهی فرد و رفتار ناشایست او است، به گونۀ که انسان شرمسار، نظر به شخصیت خود، احساس شرم می کند؛ اما انسان گناهکار با توجه به رفتار معصیت آمیز خود، احساس گناه می کند. | ||
# به لحاظ عامل: در شرم، نوعی احساس شکست برای فرد به وجود می آید که از حس حضور یک ناظر واقعی یا خیالی به ناشی می شود؛ اما عامل احساس گناه، آن عمل | # به لحاظ عامل: در شرم، نوعی احساس شکست برای فرد به وجود می آید که از حس حضور یک ناظر واقعی یا خیالی به ناشی می شود؛ اما عامل احساس گناه، آن عمل خطا است. | ||
# به لحاظ نتیجه: در شرم، فرد میان خود واقعی و معیارهای اخلاقی خود برای مطلوب بودن، تناقض می بیند، بدین جهت از ترس سرزنش دیگران تمایل به پنهان شدن یا انتقام پیدا می کند؛ اما احساس گناه، نوعی عاطفۀ اخلاقی است که سبب اعتراف فرد به خطای خود شده و سبب تلاش او برای جبران خسارت می شود. بدین سان، شرمساری، احتمال رفتار مطلوب را کاهش می دهد؛ اما احساس گناه آن را تسهیل می کند.<ref>سهراب زاده، مهران و دیگران، فرهنگ نامۀ آسیب های اجتماعی، تهران، جامعه شناسان، 1389ش، ص235.</ref> | # به لحاظ نتیجه: در شرم، فرد میان خود واقعی و معیارهای اخلاقی خود برای مطلوب بودن، تناقض می بیند، بدین جهت از ترس سرزنش دیگران تمایل به پنهان شدن یا انتقام پیدا می کند؛ اما احساس گناه، نوعی عاطفۀ اخلاقی است که سبب اعتراف فرد به خطای خود شده و سبب تلاش او برای جبران خسارت می شود. بدین سان، شرمساری، احتمال رفتار مطلوب را کاهش می دهد؛ اما احساس گناه آن را تسهیل می کند.<ref>سهراب زاده، مهران و دیگران، فرهنگ نامۀ آسیب های اجتماعی، تهران، جامعه شناسان، 1389ش، ص235.</ref> | ||
# به لحاظ خصوصی و عمومی بودن عمل ناشایست: انسان در خطای افشا شده، احساس شرم و در خطایی که افشا نشده باشد، احساس گناه می کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/366100/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87 جوکار، بهرام و کمالی، فاطمه، «بررسی رابطۀ معنویت واحساس شرم و گناه»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره 14، سال پنجم، بهار 1394ش. ص5-6].</ref> | # به لحاظ خصوصی و عمومی بودن عمل ناشایست: انسان در خطای افشا شده، احساس شرم و در خطایی که افشا نشده باشد، احساس گناه می کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/366100/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87 جوکار، بهرام و کمالی، فاطمه، «بررسی رابطۀ معنویت واحساس شرم و گناه»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره 14، سال پنجم، بهار 1394ش. ص5-6].</ref> | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
== آثار شرم == | == آثار شرم == | ||
شرم موجب آثار | |||
شرم با توجه به زمان بروز آن در قبل یا بعد از عمل، دو أثر را می تواند بر جای بگذارد: | شرم با توجه به زمان بروز آن در قبل یا بعد از عمل، دو أثر را می تواند بر جای بگذارد: | ||
| خط ۵۷: | خط ۵۹: | ||
# زمینه سازی برای اصلاح و ترمیم بعد از عمل: شرم بعد از عمل سبب می شود تا انسان، قبح رفتار ناشایست خود را درک کرده و زمینۀ توبه، اصلاح وترمیم اعتبار صدمه دیدۀ خود را فراهم کند. | # زمینه سازی برای اصلاح و ترمیم بعد از عمل: شرم بعد از عمل سبب می شود تا انسان، قبح رفتار ناشایست خود را درک کرده و زمینۀ توبه، اصلاح وترمیم اعتبار صدمه دیدۀ خود را فراهم کند. | ||
نظر به تأثیر شرم در پیشگیری یا اصلاح رفتار انسان، | نظر به تأثیر شرم در پیشگیری یا اصلاح رفتار انسان، ارزشمندی آن نیز با توجه به قبل یا بعد از عمل فرق می کند. به خلاف شرم قبل از عمل که یک ارزش اخلاقی پایدار و مورد ستایش خردمندان به شمار می آید؛ اما شرم بعد از عمل، یک حالت انفعالی بوده و آثار آن زمانمند است که به تدریج رفع می شود و ارزشمندی آن صرفا از آن جهت است که فرد گناهکار یا بزهکار، از عمل ناپسند خود پشیمان بوده و قابلیت اصلاح را دارد.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص130-131]</ref> | ||
== چگونگی أثرگذاری شرم در پیشگیری از رفتارهای ناشایست == | == چگونگی أثرگذاری شرم در پیشگیری از رفتارهای ناشایست == | ||
