واقعه مسجد گوهرشاد: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۶: / خط ۶: @@
 رویکرد غرب‌گرایانه پس از مشروطه که با شعار تجدد و پیشرفت دنبال می‌شد، در دورهٔ پهلوی اول به تقلیدهای سطحی از غرب فروکاسته شد.<ref>. هدایت، خاطرات و خطرات، 1385ش، ص405، 407-408.</ref> این سیاست با تصویب قانون متحدالشکل کردن لباس در سال ۱۳۰۷ش آغاز شد<ref>. [https://historydocuments.org/sanad/?page=show_document&id=5tjhh34n7ow « قانون متحدالشکل نمودن البسه اتباع ایران در داخله مملکت»، وب‌سایت مرکز بررسی اسناد تاریخی].</ref> و با اجبار به استفاده از کلاه شاپو در سال ۱۳۱۴ش ادامه یافت؛ روندی که بر تغییرات ظاهری و تحمیلی جامعه تأکید داشت.<ref>. هدایت، خاطرات و خطرات، 1385ش، ص407؛ واحد، قیام گوهر شاد، 1366ش، ص42.</ref>
-هم‌زمان با این سیاست‌ها، طرح مسئلهٔ رفع حجاب نگرانی‌هایی را میان متدینان و به‌ویژه روحانیت ایجاد کرد. بازداشت و ضرب‌وشتم آیت‌الله سیدحسام‌الدین فال‌اسیری پس از اعتراض به پایکوبی دختران بی‌حجاب در [[شیراز]]،<ref>. کوهستانی‌نژاد، واقعهٔ خراسان، 1375ش، ص3-4.</ref> موجب شد علمای مشهد به سیاست تغییر لباس و موضوع [[بی‌حجابی]]، واکنش نشان دهند و درصدد گفت‌وگو با [[رضاشاه]] و آگاه‌سازی مردم برآیند.<ref>. [https://historydocuments.ir/?page=post&id=3215 «جنایات رضاشاه در مسجد گوهرشاد، 20 و 21 تیرماه 1314»، وب‌سایت مرکز بررسی اسناد تاریخی]</ref> آیت‌الله حسین قمی به نمایندگی از علما برای گفت‌وگو با رضاشاه راهی [[تهران]] شد؛ اما بدون دیدار با شاه در [[حبس خانگی]] قرار گرفت.<ref>. صلاح، کشف حجاب (زمینه‌ها، واکنش‌ها و پیامدها)، 1384ش، ص186.</ref> روحانیون مشهد مردم را به اعتراض به سیاست‌های رضاخان و تحصن در [[مسجد گوهرشاد]] فراخواندند.<ref>. واحد، قیام گوهر شاد، 1366ش، ص52 -53.</ref> شیخ [[محمدتقی بهلول]] که با انگیزهٔ حمایت از آیت‌الله قمی به مشهد آمده بود، در سخنانی تند، حکومت را نقد و مردم را به حضور گسترده‌تر دعوت کرد.<ref>. خراسانی هروی، حدیقة الرضویة، 1326ش، بخش دوم، ص260-262.</ref> بهلول توسط مأموران در صحن [[حرم امام رضا]] بازداشت، اما با کمک مردم و نواب احتشام، از خادمان حرم امام رضا، آزاد شد.<ref>. کوهستانی‌نژاد، واقعهٔ خراسان، 1375ش، ص33-34.</ref> این توقیف و آزادی، بهلول را ناخواسته در رأس مخالفت مردم با حکومت قرار داد<ref>. قاسم پور، قیام مسجد گوهرشاد به روایت اسناد، 1386ش، ص166.</ref> و او در هدایت قیام، همراهی خطبا و علمایی چون نواب احتشام رضوی، حاج شیخ حسین مجتهد زنجانی و حاج شیخ مهدی واعظ خراسانی را داشت.<ref>. کوهستانی‌نژاد، واقعهٔ خراسان، 1375ش، ص35.</ref>
+هم‌زمان با این سیاست‌ها، طرح مسئلهٔ رفع حجاب نگرانی‌هایی را میان متدینان و به‌ویژه روحانیت ایجاد کرد. بازداشت و ضرب‌وشتم آیت‌الله سیدحسام‌الدین فال‌اسیری پس از اعتراض به پایکوبی دختران بی‌حجاب در [[شیراز]]،<ref>. کوهستانی‌نژاد، واقعهٔ خراسان، 1375ش، ص3-4.</ref> موجب شد علمای مشهد به سیاست تغییر لباس و موضوع [[بی‌حجابی]]، واکنش نشان دهند و درصدد گفت‌وگو با [[رضاشاه]] و آگاه‌سازی مردم برآیند.<ref>. [https://historydocuments.ir/?page=post&id=3215 «جنایات رضاشاه در مسجد گوهرشاد، 20 و 21 تیرماه 1314»، وب‌سایت مرکز بررسی اسناد تاریخی]</ref> آیت‌الله حسین قمی به نمایندگی از علما برای گفت‌وگو با رضاشاه راهی [[تهران]] شد؛ اما بدون دیدار با شاه در [[حبس خانگی]] قرار گرفت.<ref>. صلاح، کشف حجاب (زمینه‌ها، واکنش‌ها و پیامدها)، 1384ش، ص186.</ref>
+روحانیون مشهد مردم را به اعتراض به سیاست‌های رضاخان و تحصن در [[مسجد گوهرشاد]] فراخواندند.<ref>. واحد، قیام گوهر شاد، 1366ش، ص52 -53.</ref> شیخ [[محمدتقی بهلول]] که با انگیزهٔ حمایت از آیت‌الله قمی به مشهد آمده بود، در سخنانی تند، حکومت را نقد و مردم را به حضور گسترده‌تر دعوت کرد.<ref>. خراسانی هروی، حدیقة الرضویة، 1326ش، بخش دوم، ص260-262.</ref> بهلول توسط مأموران در صحن [[حرم امام رضا]] بازداشت، اما با کمک مردم و نواب احتشام، از خادمان حرم امام رضا، آزاد شد.<ref>. کوهستانی‌نژاد، واقعهٔ خراسان، 1375ش، ص33-34.</ref> این توقیف و آزادی، بهلول را ناخواسته در رأس مخالفت مردم با حکومت قرار داد<ref>. قاسم پور، قیام مسجد گوهرشاد به روایت اسناد، 1386ش، ص166.</ref> و او در هدایت قیام، همراهی خطبا و علمایی چون نواب احتشام رضوی، حاج شیخ حسین مجتهد زنجانی و حاج شیخ مهدی واعظ خراسانی را داشت.<ref>. کوهستانی‌نژاد، واقعهٔ خراسان، 1375ش، ص35.</ref>
 == برخورد اولیهٔ حکومت با معترضان ==