بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== زندگینامه == | == زندگینامه == | ||
سارا رادیک (به انگلیسی: Sara Ruddick) (۱۷ فوریهٔ ۱۹۳۵ – ۲۰ مارس ۲۰۱۱)<ref>[https://www.radicalphilosophy.com/obituary/sara-ruddick-1935-2011 «Sara Ruddick, 1935–2011»، وبسایت radicalphilosophy].</ref> فیلسوف و نظریهپرداز اخلاق فمینیستی بود. مهمترین اثر او، ''تفکر مادرانه''، چارچوبی نو در فلسفهٔ اخلاق و نظریهٔ فمینیستی ارائه کرد و نگاههای رایج در اخلاق سنتی مردمحور را به چالش کشید. رادیک با پیوند دادن مراقبت فردی به مباحث صلحطلبی و سیاست، بر حوزههایی مانند مطالعات صلح، نظریه سیاسی فمینیستی و آموزش اخلاق تأثیر گذاشت.<ref>غفارزاده دیگران، | سارا رادیک (به انگلیسی: Sara Ruddick) (۱۷ فوریهٔ ۱۹۳۵ – ۲۰ مارس ۲۰۱۱)<ref>[https://www.radicalphilosophy.com/obituary/sara-ruddick-1935-2011 «Sara Ruddick, 1935–2011»، وبسایت radicalphilosophy].</ref> فیلسوف و نظریهپرداز اخلاق فمینیستی بود. مهمترین اثر او، ''تفکر مادرانه''، چارچوبی نو در فلسفهٔ اخلاق و نظریهٔ فمینیستی ارائه کرد و نگاههای رایج در اخلاق سنتی مردمحور را به چالش کشید. رادیک با پیوند دادن مراقبت فردی به مباحث صلحطلبی و سیاست، بر حوزههایی مانند مطالعات صلح، نظریه سیاسی فمینیستی و آموزش اخلاق تأثیر گذاشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1887777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86 غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالتهای تربیتی آن»، 1401ش، ص2-8.]</ref> | ||
== دیدگاههای سارا رادیک == | == دیدگاههای سارا رادیک == | ||
=== مادرانگی === | === مادرانگی === | ||
سارا رادیک در نظریهٔ «تفکر مادرانه»، [[مادرانگی]] را نه صرفاً یک نقش زیستی یا عاطفی، بلکه شیوهای متمایز از شناخت و کنش اخلاقی میداند که از تجربهٔ مراقبت روزمره از [[کودک]] پدید میآید. از دید او، این تجربه نوعی موضع معرفتشناختی خاص ایجاد میکند که بر پاسخگویی عملی به نیازهای موجودی آسیبپذیر و وابسته استوار است. فعالیت مادرانه با توجه به سه خواست بنیادی کودک، بقا، رشد و پذیرش اجتماعی، ساختاری هدفمند و عقلانی مییابد و صرفاً به احساس یا غریزه فروکاسته نمیشود. وی تأکید میکند که تفکر مادرانه محدود به زنان یا مادران زیستی نیست و هر فردی میتواند با پرورش این منش فکری–اخلاقی، به آن دست یابد. هدف او ارائهٔ الگویی جایگزین در اخلاق است که ارزشهایی چون مراقبت، همدلی و حفظ زندگی را در برابر الگوهای مسلط مبتنی بر سلطه، پرخاشگری و انتزاعگرایی قرار میدهد. بر این اساس، تفکر مادرانه افزون بر یک رویکرد تربیتی، ظرفیتی برای نقد اجتماعی و صورتبندی سیاستهای صلحمحور در عرصهٔ عمومی دارد.<ref>غفارزاده دیگران، | سارا رادیک در نظریهٔ «تفکر مادرانه»، [[مادرانگی]] را نه صرفاً یک نقش زیستی یا عاطفی، بلکه شیوهای متمایز از شناخت و کنش اخلاقی میداند که از تجربهٔ مراقبت روزمره از [[کودک]] پدید میآید. از دید او، این تجربه نوعی موضع معرفتشناختی خاص ایجاد میکند که بر پاسخگویی عملی به نیازهای موجودی آسیبپذیر و وابسته استوار است. فعالیت مادرانه با توجه به سه خواست بنیادی کودک، بقا، رشد و پذیرش اجتماعی، ساختاری هدفمند و عقلانی مییابد و صرفاً به احساس یا غریزه فروکاسته نمیشود. وی تأکید میکند که تفکر مادرانه محدود به زنان یا مادران زیستی نیست و هر فردی میتواند با پرورش این منش فکری–اخلاقی، به آن دست یابد. هدف او ارائهٔ الگویی جایگزین در اخلاق است که ارزشهایی چون مراقبت، همدلی و حفظ زندگی را در برابر الگوهای مسلط مبتنی بر سلطه، پرخاشگری و انتزاعگرایی قرار میدهد. بر این اساس، تفکر مادرانه افزون بر یک رویکرد تربیتی، ظرفیتی برای نقد اجتماعی و صورتبندی سیاستهای صلحمحور در عرصهٔ عمومی دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1887777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C%DA%A9-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86 غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالتهای تربیتی آن»، 1401ش، ص4-6.]</ref> | ||
ویژگیهای اصلی تفکر مادرانه از نظر رادیک عبارتاند از: | ویژگیهای اصلی تفکر مادرانه از نظر رادیک عبارتاند از: | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
* '''عشق موشکافانه:''' نگاه تأملی و واقعبینانه پیش از اقدام؛ | * '''عشق موشکافانه:''' نگاه تأملی و واقعبینانه پیش از اقدام؛ | ||
* '''فروتنی:''' پذیرش محدودیتها و عوامل غیرقابلکنترل؛ | * '''فروتنی:''' پذیرش محدودیتها و عوامل غیرقابلکنترل؛ | ||
* '''کنترل متعادل یا میانهروی:''' که به یافتن تعادل میان غفلت و مراقبت افراطی میانجامد.<ref>غفارزاده و دیگران، | * '''کنترل متعادل یا میانهروی:''' که به یافتن تعادل میان غفلت و مراقبت افراطی میانجامد.<ref>غفارزاده و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالتهای تربیتی آن»، 1401ش، ص13-16.</ref> | ||
=== مادری و نقشهای جنسیتی === | === مادری و نقشهای جنسیتی === | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
== نقد دیدگاههای سارا رادیک == | == نقد دیدگاههای سارا رادیک == | ||
دیدگاههای سارا رادیک و دیگر نظریهپردازان اخلاق مراقبت با واکنشهای انتقادی گوناگونی همراه بوده است. منتقدان استدلال میکنند که تأکید بر ارزشهای مراقبتی بهعنوان مبنای اخلاق و صلح، میتواند به رویکردی زنمدار یا یکجانبه بینجامد، در حالی که فضایل اخلاقیای مانند [[عدالت]]، [[مسئولیت]] و احترام، عام و مشترک میان همه انسانها دانسته میشوند.<ref>اسلامی، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، | دیدگاههای سارا رادیک و دیگر نظریهپردازان اخلاق مراقبت با واکنشهای انتقادی گوناگونی همراه بوده است. منتقدان استدلال میکنند که تأکید بر ارزشهای مراقبتی بهعنوان مبنای اخلاق و صلح، میتواند به رویکردی زنمدار یا یکجانبه بینجامد، در حالی که فضایل اخلاقیای مانند [[عدالت]]، [[مسئولیت]] و احترام، عام و مشترک میان همه انسانها دانسته میشوند.<ref>اسلامی، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص32.</ref> در پاسخ به این نقد، برخی اندیشمندان از جمله لارنس بلوم کوشیدهاند با ترکیب اصول کلی اخلاقی و عواطف نوعدوستانه، چارچوبی فراگیرتر و غیرجنسیتی ارائه دهند.<ref>اسلامی، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، 1387ش، ص32.</ref> | ||
نقد دیگر آن است که تمرکز بیش از حد بر مراقبت و احساسات ممکن است به تضعیف اصول عام اخلاقی، بهویژه عدالت، بینجامد و مرزهای هنجاری اخلاق را مبهم کند.<ref>Blum,Lawrence(2001),Care,in Encyclopedia of Ethics,edited by Lawrence C.Becker and Charlotte B.Becker,London:Routledge. p187.</ref> از منظر فمینیستی نیز این نگرانی مطرح شده است که پیوند دادن فضیلت مراقبت با زنان یا مادران، ناخواسته به بازتولید نقشهای سنتی جنسیتی و افزایش فشار و بهرهکشی از زنان منجر شود. بر این اساس، منتقدان بر این نکته تأکید دارند که پیچیدگی کنشهای انسانی را نمیتوان به دوگانههای زنانه/مردانه فروکاست و توجه به تنوع تجربهها و کنشگران اجتماعی ضروری است.<ref>Kerber,l.k. (1993). “Some cautionary words for historians”,signs:journal of women in culture and society,11,304-310.</ref> | نقد دیگر آن است که تمرکز بیش از حد بر مراقبت و احساسات ممکن است به تضعیف اصول عام اخلاقی، بهویژه عدالت، بینجامد و مرزهای هنجاری اخلاق را مبهم کند.<ref>Blum,Lawrence(2001),Care,in Encyclopedia of Ethics,edited by Lawrence C.Becker and Charlotte B.Becker,London:Routledge. p187.</ref> از منظر فمینیستی نیز این نگرانی مطرح شده است که پیوند دادن فضیلت مراقبت با زنان یا مادران، ناخواسته به بازتولید نقشهای سنتی جنسیتی و افزایش فشار و بهرهکشی از زنان منجر شود. بر این اساس، منتقدان بر این نکته تأکید دارند که پیچیدگی کنشهای انسانی را نمیتوان به دوگانههای زنانه/مردانه فروکاست و توجه به تنوع تجربهها و کنشگران اجتماعی ضروری است.<ref>Kerber,l.k. (1993). “Some cautionary words for historians”,signs:journal of women in culture and society,11,304-310.</ref> | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* اسلامی، | * اسلامی، سیدحسن، «جنسیت و اخلاق مراقبت»، فصلنامهٔ مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۱۱، ۱۳۸۷ش. | ||
* تانگ، رزمری، اخلاق فمنیسیت فمنیسم و دانشهای فمنیسیت، ترجمهٔ عباس یزدانی، قم، دفتر مطالعات زنان، ۱۳۸۲ش. | * تانگ، رزمری، اخلاق فمنیسیت فمنیسم و دانشهای فمنیسیت، ترجمهٔ عباس یزدانی، قم، دفتر مطالعات زنان، ۱۳۸۲ش. | ||
* غفارزاده، مریم و دیگران، | * غفارزاده، مریم و دیگران، «بررسی رویکرد اخلاقی تفکر مادرانه با تأکید بر دیدگاه رودیک و استنتاج دلالتهای تربیتی آن»، مجلهٔ علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، شمارهٔ شمارهٔ ۲۹، ۱۴۰۱ش. | ||
{{چپچین}} | {{چپچین}} | ||
* «Sara Ruddick, 1935–2011»، وبسایت radicalphilosophy، تاریخ بازدید: ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «Sara Ruddick, 1935–2011»، وبسایت radicalphilosophy، تاریخ بازدید: ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
