| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
=== جایگاه مادری === | === جایگاه مادری === | ||
نویسندگان بر اساس آموزههای اسلامی، دیدگاه سیمون دوبوار دربارۀ مادری را نیز تقلیلگرایی و نادیدهگیری ابعاد فطری، معنوی و تکاملبخش این نقش میدانند. منتقدان با استناد به آیات قرآنکریم<ref>سورۀ احقاف، آیۀ 15؛ سورۀ لقمان، آیۀ 14.</ref> که احترام ویژه به مادر را با اشاره به زحمات فراوان او بیان میکند، بر خصلت ذاتی و مسیر تکامل انسانی مادری تأکید دارند. در این نگاه، مادری نه یک تعهد صرفاً اخلاقی و تحمیلی، بلکه مسئولیتی الهی و راهی برای قرب به خداوند و تربیت خلیفۀ خدا در زمین است. همچنین، روایاتی مانند بهشت زیر پای مادران است،<ref>طَبْرِسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۸، ص۴۳۱؛ نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۱۸۰.</ref> جایگاه رفیع مادر را نه ناشی از قراردادهای اجتماعی، بلکه برخاسته از ارزشهای ثابت الهی میدانند. بنابراین، نادیدهگرفتن این ابعاد متعالی و تفسیر مادری صرفاً | نویسندگان بر اساس آموزههای اسلامی، دیدگاه سیمون دوبوار دربارۀ مادری را نیز تقلیلگرایی و نادیدهگیری ابعاد فطری، معنوی و تکاملبخش این نقش میدانند. منتقدان با استناد به آیات قرآنکریم<ref>سورۀ احقاف، آیۀ 15؛ سورۀ لقمان، آیۀ 14.</ref> که احترام ویژه به مادر را با اشاره به زحمات فراوان او بیان میکند، بر خصلت ذاتی و مسیر تکامل انسانی مادری تأکید دارند. در این نگاه، مادری نه یک تعهد صرفاً اخلاقی و تحمیلی، بلکه مسئولیتی الهی و راهی برای قرب به خداوند و تربیت خلیفۀ خدا در زمین است.<ref>ر[https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_61000_e64e4fda9bc1d3bd9caf3b276d25ca7d.pdf سولیپور و مهدوی، «نقد دیدگاه فمنیستی سیمون دوبووار درباره ازدواج و مادری با رویکرد به اندیشههای امام خمینی(س)»، 1392ش، ص99-102.]</ref> همچنین، روایاتی مانند بهشت زیر پای مادران است،<ref>طَبْرِسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۸، ص۴۳۱؛ نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۱۸۰.</ref> جایگاه رفیع مادر را نه ناشی از قراردادهای اجتماعی، بلکه برخاسته از ارزشهای ثابت الهی میدانند. بنابراین، نادیدهگرفتن این ابعاد متعالی و تفسیر مادری صرفاً بهمثابۀ محصول ساختارهای نابرابر اجتماعی، از دیدگاه اسلامی ناقص و یکسویه تلقی میشود.<ref>[https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_61000_e64e4fda9bc1d3bd9caf3b276d25ca7d.pdf رسولیپور و مهدوی، «نقد دیدگاه فمنیستی سیمون دوبووار درباره ازدواج و مادری با رویکرد به اندیشههای امام خمینی(س)»، 1392ش، ص99-102.]</ref> | ||
=== آزادی سقط جنین === | === آزادی سقط جنین === | ||
از منظر منتقدان، دیدگاه سیمون دوبوار دربارۀ سقط جنین با چالشهای بنیادینی روبهروست. نخست، با استناد به کرامت ذاتی حیات انسانی، از همان مراحل ابتدایی تشکیل جنین، این پرسش مطرح میشود که آیا میتوان به نام حق انتخاب زنان، حق حیات و ارزش ذاتی جنین را نادیده گرفت؟ دوم، تأکید یکسویه بر آزادی مطلق زنان در تصمیمگیری، حقوق و مسئولیتهای متقابل را تحت الشعاع قرار میدهد؛ از جمله حق پدر در مشارکت دربارۀ سرنوشت فرزند و مسئولیت اخلاقی مادر در قبال موجودی زنده. سوم، این ادعا که هر بارداری ناخواسته لزوماً به رنج یا تولد کودکی محروم میانجامد، نوعی جبرگرایی اجتماعی را تقویت میکند و نقش عوامل محیطی، تلاش فردی و حمایتهای اجتماعی در ساختن | از منظر منتقدان، دیدگاه سیمون دوبوار دربارۀ سقط جنین با چالشهای بنیادینی روبهروست. نخست، با استناد به کرامت ذاتی حیات انسانی، از همان مراحل ابتدایی تشکیل جنین، این پرسش مطرح میشود که آیا میتوان به نام حق انتخاب زنان، حق حیات و ارزش ذاتی جنین را نادیده گرفت؟ دوم، تأکید یکسویه بر آزادی مطلق زنان در تصمیمگیری، حقوق و مسئولیتهای متقابل را تحت الشعاع قرار میدهد؛ از جمله حق پدر در مشارکت دربارۀ سرنوشت فرزند و مسئولیت اخلاقی مادر در قبال موجودی زنده. سوم، این ادعا که هر بارداری ناخواسته لزوماً به رنج یا تولد کودکی محروم میانجامد، نوعی جبرگرایی اجتماعی را تقویت میکند و نقش عوامل محیطی، تلاش فردی و حمایتهای اجتماعی در ساختن آیندۀ کودک را کماهمیت جلوه میدهد. چهارم، اگرچه منتقدان استدلال دوبوار را دربارۀ تبدیل سقط جنین به جنایتی طبقاتی در صورت ممنوعیت، واقعهای قابل تأمل میدانند، اما راه حل او ممکن است به بیاعتنایی به ارزشهای اخلاقی و عدالت در سطح جامعه بینجامد. در نهایت، به نظر منتقدان، تمرکز انحصاری بر آزادی بهمثابۀ عالیترین ارزش، دیگر ابعاد انسانیت مانند اخلاق، مسئولیت و عدالت را نادیده میگیرد و میتواند به تقویتی از فردگرایی افراطی بیانجامد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2227322/%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D8%AC%D9%86%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AB%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%A7%D8%B1?q=%D8%B3%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%20%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%A7%D8%B1&score=274877907000.0&rownumber=1 عبدی، «آزادی جواز سقط جنین و تولید مثل از دیدگاه سیمون دوبوار»، 1402ش، ص8-11.]</ref> | ||
== آثار == | == آثار == | ||
سیمون دوبوار آثار متعددی در حوزۀ فلسفه، | سیمون دوبوار آثار متعددی در حوزۀ فلسفه، روانشناسی، جامعهشناسی، فمینیسم، رمان و سفرنامه تألیف کرده است که برخی از آنها، از جمله «خاطرات»، «سالخوردگی»، «مرگی بسیار آرام» و «وانهاده» به فارسی ترجمه شدهاند.<ref>[https://www.taati.ir/BookList/Authorid/318000/1/%D8%B3%D9%8A%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%88%D9%88%D8%A7%D8%B1# «لیست کتابهای سیمون دوبوار»، وبسایت انتشارات طاعتی.]</ref> از میان آثار وی، کتاب «جنس دوم» بهعنوان شاهکار او محسوب میشود. این کتاب در بستر تاریخیِ اواخر دهۀ ۱۹۴۰م و در واکنش به شرایط محدودکنندۀ زنان پس از جنگ و با الهام از مفاهیم فلسفیِ آگاهی، آزادی و تجربۀ زیسته نوشته شد. جنس دوم با نقد ذاتگرایی زیستشناختی و تحلیل سازوکارهای اجتماعیِ فرودستسازی زنان، سنگبنای نظری موج دوم فمینیسم شد و تأثیری ماندگار بر جریانهای فکری پس از خود گذاشت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120514175040-9046-19.pdf اصغری و کریمی، «ساختگشایی و هستیزدایی از سوژه و هویت جنسیتی: دوبوار و باتلر»، 1399ش، ص133.]</ref> این کتاب در ۱۹۵۴ موفق به دریافت یک جایزۀ معتبر جهانی شد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120514175040-9046-19.pdf یزدخواستی، «مروری بر افکار سیمون دوبوار»، 1384ش، ص4.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
