بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
== زمینههای شکلگیری افکار سیمون دوبوار == | == زمینههای شکلگیری افکار سیمون دوبوار == | ||
نویسندگان شگلگیری شخصیت و افکار سیمون دوبوار را در بستر پیچیدهای از تحولات فکری و فرهنگی قرن بیستم اروپا تحلیل میکنید. به نظر پژوهشگران زمینۀ فرهنگی حاکم بر دوران او، با گرایش به نسبیگرایی و نقد هرگونه امر مطلق، | نویسندگان شگلگیری شخصیت و افکار سیمون دوبوار را در بستر پیچیدهای از تحولات فکری و فرهنگی قرن بیستم اروپا تحلیل میکنید. به نظر پژوهشگران زمینۀ فرهنگی حاکم بر دوران او، با گرایش به نسبیگرایی و نقد هرگونه امر مطلق، بهصورت عمقیق بر نگرش وی به نهادهای اجتماعی و هویت اثر گذاشت. از منظر فلسفی، او تحت تأثیر جریان اگزیستانسیالیسم و آرای فیلسوفانی چون هگل، کیرکگور، هایدگر و هوسرل قرار داشت و با بهرهگیری از چارچوب فلسفۀ گفتوگو به تحلیل پدیدههای انسانی میپرداخت. رابطۀ فکری و همکاری نزدیک او با ژانپل سارتر نیز بهعنوان یک عامل مهم، فضای گفتوگوی مستمر و تأثیر متقابل فلسفی را برای وی فراهم کرد، هرچند شواهد نشان میدهد دوبوار در عین همراهی، استقلال فکری خود را حفظ کرد. افزون بر این، جریانهای روشنفکری چپ و سوسیالیستی که در جوانی به آن پیوست و نیز فضای دانشگاهی فرانسه، در شکلدهی به نگاه انتقادی و جامعهمحور او مؤثر بودند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120514175040-9046-19.pdf اصغری و کریمی، «ساختگشایی و هستیزدایی از سوژه و هویت جنسیتی: دوبوار و باتلر»، 1399ش، ص134-135.]</ref> | ||
== دیدگاههای سیمون دوبار == | == دیدگاههای سیمون دوبار == | ||
=== دیدگاه درباره زن === | === دیدگاه درباره زن === | ||
سیمون دوبوار بر این باور است که زن نه یک ذات زیستی، بلکه برساختهای تاریخی، فرهنگی و اجتماعی است. او با جمله معروف «هیچکس زن به دنیا نمیآید، بلکه زن میشود» تأکید میکند که هویت زنانه محصول فرآیندهای آموزشی، ارزشگذاریهای اجتماعی و الگوهای رفتاری تحمیلی است که از کودکی آغاز میشود.<ref>[https://mph.ui.ac.ir/article_25294_982be42e43bb3ddd5c1ca181bef232fa.pdf اصغری و کریمی، «ساختگشایی و هستیزدایی از سوژه و هویت جنسیتی: دوبوار و باتلر»، 1399ش ص135.]</ref> در این نگاه، مرد بهعنوان خویشتن یا معیار اصلی (سوژه) تعریف میشود، در حالی که زن بهعنوان دیگری (ابژه) جایگاه ثانویه و فرودست پیدا میکند. این دوگانگی از طریق اسطورهها، علوم انسانیِ مردساخته مانند روانکاوی فروید و نهادهای اجتماعی تقویت و طبیعی جلوه داده شده است. در نتیجه، زن بهعنوان «جنس دوم» در موقعیتی | سیمون دوبوار بر این باور است که زن نه یک ذات زیستی، بلکه برساختهای تاریخی، فرهنگی و اجتماعی است. او با جمله معروف «هیچکس زن به دنیا نمیآید، بلکه زن میشود» تأکید میکند که هویت زنانه محصول فرآیندهای آموزشی، ارزشگذاریهای اجتماعی و الگوهای رفتاری تحمیلی است که از کودکی آغاز میشود.<ref>[https://mph.ui.ac.ir/article_25294_982be42e43bb3ddd5c1ca181bef232fa.pdf اصغری و کریمی، «ساختگشایی و هستیزدایی از سوژه و هویت جنسیتی: دوبوار و باتلر»، 1399ش ص135.]</ref> در این نگاه، مرد بهعنوان خویشتن یا معیار اصلی (سوژه) تعریف میشود، در حالی که زن بهعنوان دیگری (ابژه) جایگاه ثانویه و فرودست پیدا میکند. این دوگانگی از طریق اسطورهها، علوم انسانیِ مردساخته مانند روانکاوی فروید و نهادهای اجتماعی تقویت و طبیعی جلوه داده شده است. در نتیجه، زن بهعنوان «جنس دوم» در موقعیتی انفعالی قرار میگیرد که استقلال و اثرگذاری کامل از او سلب شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/185401/fa#downloadbottom صابرپور، «جنس دوم به عنوان مبنایی نظری برای تحلیل فمینیستی انتقادی گفتمان»، 1394ش، ص32.]</ref> | ||
=== دیدگاه درباره ازدواج === | === دیدگاه درباره ازدواج === | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
=== دیدگاه درباره مادری === | === دیدگاه درباره مادری === | ||
دیدگاه سیمون دوبوار دربارۀ مادری، رویکردی انتقادی و مبتنی بر انتخاب آگاهانه است. او مادری را نه یک غریزه یا تقدیر | دیدگاه سیمون دوبوار دربارۀ مادری، رویکردی انتقادی و مبتنی بر انتخاب آگاهانه است. او مادری را نه یک غریزه یا تقدیر طبیعی که یک وظیفۀ اخلاقی و انتخابی میداند که تنها در صورت آزادی کامل زن میتواند به کمال و معنای واقعی دست یابد. از نگاه او، جامعه با محصورکردن زن در نقش مادری و همزمان محرومکردن او از مشارکت اجتماعی و اقتصادی، تناقضی بزرگ ایجاد میکند؛ از یک سو مادری را مقدس میشمرد و از سوی دیگر با محدودکردن فرصتهای زن، او را در موقعیتی نابرابر قرار میدهد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/99517/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%88%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-?rcIds=79714 «بررسی تطبیقی مادر و مادری در اندیشه های سیمون دوبووار و عرفان اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
دوبوار هشدار میدهد که اگر مادری برخاسته از نیازهای ارضانشده، عقدههای روانی یا فشار اجتماعی باشد، نه تنها برای مادر که برای کودک نیز پیامدهای آسیبزایی خواهد داشت. او بر این باور است که تعادل روانی و استقلال مالی زن، پیششرط لازم برای مادری مسئولانه است. در غیر این صورت، مادری میتواند به تکرار چرخۀ رنج و وابستگی بینجامد. همچنین، او به چالشهای مادران شاغل اشاره میکند و معتقد است مشکل اصلی نه در اشتغال زنان، که در ساختارهای اجتماعی نابرابر است که مسئولیت مراقبت از کودک را یکسره بر دوش مادر میگذارد و همزمان از فراهمآوردن حمایتهای لازم مانند مراکز مراقبت از کودک، سرباز میزند.<ref>[https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_61000_e64e4fda9bc1d3bd9caf3b276d25ca7d.pdf رسولیپور و مهدوی، «نقد دیدگاه فمنیستی سیمون دوبووار درباره ازدواج و مادری با رویکرد به اندیشههای امام خمینی(س)»، 1392ش، ص94-97.]</ref> | دوبوار هشدار میدهد که اگر مادری برخاسته از نیازهای ارضانشده، عقدههای روانی یا فشار اجتماعی باشد، نه تنها برای مادر که برای کودک نیز پیامدهای آسیبزایی خواهد داشت. او بر این باور است که تعادل روانی و استقلال مالی زن، پیششرط لازم برای مادری مسئولانه است. در غیر این صورت، مادری میتواند به تکرار چرخۀ رنج و وابستگی بینجامد. همچنین، او به چالشهای مادران شاغل اشاره میکند و معتقد است مشکل اصلی نه در اشتغال زنان، که در ساختارهای اجتماعی نابرابر است که مسئولیت مراقبت از کودک را یکسره بر دوش مادر میگذارد و همزمان از فراهمآوردن حمایتهای لازم مانند مراکز مراقبت از کودک، سرباز میزند.<ref>[https://matin.ri-khomeini.ac.ir/article_61000_e64e4fda9bc1d3bd9caf3b276d25ca7d.pdf رسولیپور و مهدوی، «نقد دیدگاه فمنیستی سیمون دوبووار درباره ازدواج و مادری با رویکرد به اندیشههای امام خمینی(س)»، 1392ش، ص94-97.]</ref> | ||
