جودیت باتلر: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''جودیت باتلر؛'''}} فمینیست آمریکایی پساساختارگرا.

جودیت باتلر، فیلسوف فمینیست آمریکایی است. شهرت اصلی او مرهون نظریه «اجرای جنسیت» است که در آن [[جنسیت]] را نه یک هویت ذاتی، بلکه برساخته‌ای اجتماعی و گفتمانی می‌داند که از طریق تکرار اعمال و کردارها ساخته می‌شود. او تمایز سنتی بین جنس و جنسیت را به چالش کشید و حتی بدن را یک سازه فرهنگی قلمداد کرد. دیدگاه جودیت باتلر، پایه‌ای نظری برای [[موج سوم فمینیسم|فمینیسم موج سوم]] و [[نظریه کوییر]] فراهم کرده و ایده هویت زنانه واحد را زیر سؤال برده است. با این حال، نظریه او از سوی منتقدان به‌دلیل نسبی‌گرایی افراطی، نادیده‌انگاری کامل بنیان‌های زیستی تفاوت‌های جنسیتی و عدم ارائه شواهد علمی محکم مورد نقد قرار گرفته است.  

== زندگی‌نامه و تحصیلات ==

جودیت پاملا باتلر در [[۲۴ فوریه|۲۴ فوریۀ]] ۱۹۵۶م در کلیولند، ایالت اوهایوی ایالات متحده متولد شد. [[خانواده]] او از یهودیان اصلاح‌طلب با تبار روسی و مجاری بودند و بخشی از خویشاوندان مادری‌اش در [[هولوکاست]] جان باختند. وی تحصیلات دانشگاهی خود را در کالج بنینگتون آغاز کرد و سپس به دانشگاه ییل منتقل شد. باتلر در ۱۹۷۸م لیسانس هنر و در ۱۹۸۴م دکترای فلسفه خود را از ییل دریافت کرد. یک سال تحصیلی را نیز به‌عنوان محقق [[فولبرایت]] در دانشگاه هایدلبرگ آلمان گذراند. پس از فراغت از تحصیل، باتلر تدریس را در دانشگاه‌های وسلیان (۱۹۸۴–۱۹۸۲م)، دانشگاه جورج واشینگتن (۱۹۸۶–۱۹۸۵م) و دانشگاه جان‌هاپکینز (۱۹۹۰–۱۹۸۶م) تجربه کرد. نقطه عطف حرفهٔ او در ۱۹۹۳م رقم خورد، زمانی که به گروه ادبیات تطبیقی دانشگاه کالیفرنیا، برکلی پیوست و از ۱۹۹۸م به‌عنوان «استاد ماکسین الیوت» در آنجا خدمت کرد. او از ۲۰۰۶م نیز کرسی هانا آرنت را در مدرسهٔ تحصیلات تکمیلی اروپا در [[سوئیس]] در اختیار داشته است. باتلر در فاصلهٔ سال‌های ۲۰۱۲م تا ۲۰۱۴م به‌عنوان استاد مدعو در دانشگاه کلمبیا حضور یافت. او منتقد صریح سیاست‌های [[اسرائیل]] در قبال [[فلسطین]] است. باتلر بر این باور است که اسرائیل نمی‌تواند و نباید نمایندۀ تمامی [[یهودیان]] جهان باشد.<ref>[https://jafarhashemlou.blogfa.com/post/2558 هاشملو، «آشنایی با روانکاوان : جودیت باتلر»، وبلاگ روان‌شناسی هاشملو.]</ref>

مهم‌ترین رویکرد متأخر در [[مطالعات جنسیت]] از دید بسیاری از نظریه‌پردازان، مفهوم‌پردازی اجرای جنسیت توسط جودیت باتلر است. از دیدگاه وی، [[جنسیت]] نه یک هویت ذاتی، بلکه یک کردار گفتمانی و اجرایی اجتماعی است که در بستر [[جامعه]] شکل می‌گیرد. باتلر رابطۀ سنتی بین جنس (زیستی) و جنسیت (فرهنگی) را وارونه می‌کند و استدلال می‌کند که این جنسیت است که هویت جنسی را می‌سازد.<ref>[https://civilica.com/note/10637/ ایراندوست، «نگاهی به نظریه جودیت باتلر و کتاب آشفتگی جنسیتی» وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>

این رویکرد رادیکال، با به‌کارگیری مدل فوکویی، تمام طبقه‌بندی‌های هویتی را متأثر از نهادها، اعمال و گفتمان‌ها می‌داند و تمایز بنیادین بین [[جنس]] و [[جنسیت]] را به چالش می‌کشد. نتیجهٔ این دیدگاه، امکان آشفتگی جنسیتی است که افراد با اجراهای هنجارشکن می‌توانند گفتمان‌های مسلط مانند دگرجنس‌خواهی اجباری و معانی قطعی آنها را به چالش بکشند.<ref>Burr, Vivien (1995), an introduction to social constructionism, Routledg press p 15.</ref> از این منظر، حتی جسم نیز یک امر برساختهٔ فرهنگی تلقی می‌شود.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، 1390ش، ص445.</ref> این ایده که هویت جنسی راستین و ذاتی وجود ندارد، اساس نظریات [[موج سوم فمینیسم]]، پست‌فمینیسم و به‌ویژه [[نظریه کوئیر|نظریهٔ کوئیر]] را تشکیل داده و پیش‌فرض وجود یک هویت مشترک زنانه را در جنبش فمینیستی مورد تردید اساسی قرار داده است.<ref>اپیگنانسی، پست مدرنیسم: قدم اول، 1388ش، ص101-103.</ref>

دیدگاه برساخت‌گرایی رادیکال باتلر، با تأکید بر تاریخمندی و نسبیت تمام پدیده‌های اجتماعی، با این نقد فلسفی روبرو است که اگر همه شناخت‌ها نسبی هستند، پس خود این ادعا نیز نمی‌تواند به‌عنوان یک اصل مطلق مطرح شود.<ref>مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج1، ص105.</ref> از سوی دیگر، این رویکرد، [[علم حضوری]]، مانند ادراک مستقیم فرد از وجود خویش و بسیاری از حقایق مطلق در علوم حصولی را نادیده می‌گیرد.<ref>ریترز، نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر، 1391ش، ص471.</ref>

در حوزهٔ خاص [[مطالعات جنسیت]]، منتقدان استدلال می‌کنند که انکار هرگونه ارتباط بین تفاوت‌های جنسیتی و ویژگی‌های طبیعی و زیستی، نیازمند دلایل علمی محکمی است که ارائه نشده است.<ref>بار، جنسیت و روان‌شناسی اجتماعی، 1383ش؛ ص50؛ گاردنر، جنگ علیه خانواده، بی‌تا، ص 192-198؛ پیز، آنچه زنان و مردان نمی‌دانند: حقایقی دربارهٔ برقراری ارتباط با جنس مخالف، 1397ش، ص338.</ref> شواهد فراوان علمی حاکی از آن است که اگرچه عناصر اجتماعی در شکل‌گیری [[هویت جنسی]] نقش دارند، اما یک پایهٔ زیستی و روانی طبیعی این هویت را استوار ساخته و به آن مشروعیت می‌بخشد؛ بنابراین، تقلیل تمام تفاوت‌ها به برساخت‌های فرهنگی و نادیده‌انگاری کامل بنیان‌های زیستی، نقطه ضعف این نظریه است.<ref>اتکینسون و دیگران، زمینهٔ روان‌شناسی هیلگارد، 1400ش، ص 198.</ref>

باتلر در سال ۲۰۱۲م [[جایزه تئودور آدورنو|جایزهٔ تئودور آدورنو]] را به‌دست آورد<ref>Smith, Amelia (August 29, 2012). "Judith Butler wins Theodor Adorno Prize despite opponents".</ref> و در سال ۲۰۱۹م به‌عنوان عضو [[آکادمی علوم و هنر آمریکا]] برگزیده شد.<ref>[https://web.archive.org/web/20200302174101/https://members.amacad.org/content/members/newFellows.aspx "2019 Fellows and International Honorary Members with their affiliations at the time of election"]</ref>