بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ش از هفتم دیماه با تجمعات مسالمتآمیز بازاریان و گروههایی از مردم در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز و مشکلات معیشتی در تهران و چند شهر دیگر آغاز شد. دولت بلافاصله گفتوگو با معترضان را در دستور کار قرار داد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/758520-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> اما از تاریخ ۱۸ تا ۲۰ دی، ماهیت این تجمعات با ظهور عناصر مسلح و توزیع سلاح بهطور چشمگیری تغییر کرد. این مرحله با شلیک به نیروهای انتظامی و غیرنظامیان، تخریب عمدی اموال عمومی و همچنین حمله و تخریب برخی مساجد، حسینیهها و نمادهای مذهبی همراه بود. این اقدامات که بهطور عمده در مناطق مختلفی از کشور رخ داد، نشان از هدفگیری عامدانه اماکن و نمادهای دینی و فرهنگی جامعه داشت. مقامات ایرانی، این تشدید خشونت و تخریب نظاممند اماکن عمومی و مذهبی را ناشی از طراحی و دخالت سازمانیافتۀ گروههای تروریستی وابسته به سرویسهای اطلاعاتی خارجی و حمایتهای آمریکا و اسراییل دانستند. در واکنش به این حوادث، در روز ۲۲ دیماه 1404ش تجمع بزرگی در حمایت از امنیت و محکومیت خشونتها و تخریبها در کشور برگزار شد. این گردهمایی که از سوی نهادهای مختلف و بخشهای گستردهای از مردم تشکیل شد، با هدف اعلام انسجام ملی و مخالفت با اغتشاش صورت پذیرفت.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1134421/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامی های دیماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ش از هفتم دیماه با تجمعات مسالمتآمیز بازاریان و گروههایی از مردم در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز و مشکلات معیشتی در تهران و چند شهر دیگر آغاز شد. دولت بلافاصله گفتوگو با معترضان را در دستور کار قرار داد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/758520-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> اما از تاریخ ۱۸ تا ۲۰ دی، ماهیت این تجمعات با ظهور عناصر مسلح و توزیع سلاح بهطور چشمگیری تغییر کرد. این مرحله با شلیک به نیروهای انتظامی و غیرنظامیان، تخریب عمدی اموال عمومی و همچنین حمله و تخریب برخی مساجد، حسینیهها و نمادهای مذهبی همراه بود. این اقدامات که بهطور عمده در مناطق مختلفی از کشور رخ داد، نشان از هدفگیری عامدانه اماکن و نمادهای دینی و فرهنگی جامعه داشت. مقامات ایرانی، این تشدید خشونت و تخریب نظاممند اماکن عمومی و مذهبی را ناشی از طراحی و دخالت سازمانیافتۀ گروههای تروریستی وابسته به سرویسهای اطلاعاتی خارجی و حمایتهای آمریکا و اسراییل دانستند. در واکنش به این حوادث، در روز ۲۲ دیماه 1404ش تجمع بزرگی در حمایت از امنیت و محکومیت خشونتها و تخریبها در کشور برگزار شد. این گردهمایی که از سوی نهادهای مختلف و بخشهای گستردهای از مردم تشکیل شد، با هدف اعلام انسجام ملی و مخالفت با اغتشاش صورت پذیرفت.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1134421/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامی های دیماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ||
== ماهیت و ابعاد == | |||
بر اساس تحلیل مقامات قضایی و امنیتی ایران، رویدادهای سازمانیافته روزهای ۱۸ تا ۲۰ دیماه ۱۴۰۴، مشتمل بر طیف گستردهای از جرائم از جمله اقدام علیه امنیت ملی، محاربه، افساد فیالارض، جاسوسی، تبانی با دشمن، همکاری با رژیم صهیونیستی، قتل، ایراد ضرب و جرح عمدی، تحریک به خشونت، تخریب و احراق اموال عمومی و خصوصی، توهین به مقدسات و تمرد مسلحانه نسبت به مأموران بود. از منظر نظام حقوقی ایران، ماهیت سازمانیافته و مسلحانه این اقدامات که با قصد برهم زدن اساس نظم عمومی و حاکمیت صورت گرفت، ذیل عنوان جرائم سنگینی مانند «بغی» (شورش مسلحانه) یا «محاربه» قابل تعریف و تعقیب است.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1341385/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B1%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «نسخه تجویزی قانون برای برخورد با اغتشاشگران»، جوان آنلاین.]</ref> | |||
== علل و عوامل اغتشاشات == | == علل و عوامل اغتشاشات == | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۵: | ||
* نویسندگان در تحلیل اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ش ویژگیهای متمایزی را استخراج کردهاند که آن را از ناآرامیهای پیشین جدا میسازد. بر اساس گزارشهای تحلیلی، مهمترین این وجوه به شرح زیر است: | * نویسندگان در تحلیل اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ش ویژگیهای متمایزی را استخراج کردهاند که آن را از ناآرامیهای پیشین جدا میسازد. بر اساس گزارشهای تحلیلی، مهمترین این وجوه به شرح زیر است: | ||
* کاربرد اقتصاد بهعنوان ابزار بیثباتسازی: در این دوره، اقتصاد | * کاربرد اقتصاد بهعنوان ابزار بیثباتسازی: در این دوره، اقتصاد بهطور عمده نه بهعنوان محرک اعتراض، بلکه بهمنزلۀ نقطۀ ورود طراحیشده برای ایجاد بیثباتی ادراکی و اجتماعی به کار گرفته شد. | ||
* تمرکز بر جنگ شناختی و تخریب نظم ادراکی: طراحی بحران بر تخریب تصویر ذهنی از ثبات و مشروعیت، از طریق روایتسازی پیشین و | * تمرکز بر جنگ شناختی و تخریب نظم ادراکی: طراحی بحران بر تخریب تصویر ذهنی از ثبات و مشروعیت، از طریق روایتسازی پیشین و مخدوشکردن عامدانه مرزهای اعتراض و اغتشاش متمرکز بود. | ||
* الگوی کنش خیابانی فرسایشی: کنشهای میدانی | * الگوی کنش خیابانی فرسایشی: کنشهای میدانی بهصورت پراکنده، کوتاهمدت و با هدف خستهسازی نیروهای امنیتی و تداوم بیثباتی سازماندهی شد. | ||
* اعمال تروریسم اقتصادی: با تهدید و ارعاب کسبه برای تعطیلی اجباری بازارها، تلاش شد تا با ایجاد اختلال در زنجیره تأمین، شوک معیشتی ایجاد و نارضایتی را تشدید کند. | * اعمال تروریسم اقتصادی: با تهدید و ارعاب کسبه برای تعطیلی اجباری بازارها، تلاش شد تا با ایجاد اختلال در زنجیره تأمین، شوک معیشتی ایجاد و نارضایتی را تشدید کند. | ||
* عملیات روانی-سایبری گسترده: با بهرهگیری از شبکههای رباتیک و الگوریتمها، حجم مصنوعی از حمایتها ساخته شد تا «اکثریت کاذب» را القا و نیروهای خاکستری را تهییج کند. | * عملیات روانی-سایبری گسترده: با بهرهگیری از شبکههای رباتیک و الگوریتمها، حجم مصنوعی از حمایتها ساخته شد تا «اکثریت کاذب» را القا و نیروهای خاکستری را تهییج کند. | ||
* | * رادیکالیزهشدن سریع شعارها: فضای اعتراضی با شتاب از بیان مطالبات اقتصادی به سمت شعارهای سرنگونیطلبانه سوق داده شد تا امکان هرگونه گفتوگو یا مسیر اصلاحی مسدود گردد. | ||
* تلاش برای گسترش ناآرامی به محیطهای دانشگاهی: با تحریک محیطهای علمی، تلاش شد تا حمایت قشر تحصیلکرده جلب و هزینههای سرکوب رسانهای برای حاکمیت افزایش یابد. | * تلاش برای گسترش ناآرامی به محیطهای دانشگاهی: با تحریک محیطهای علمی، تلاش شد تا حمایت قشر تحصیلکرده جلب و هزینههای سرکوب رسانهای برای حاکمیت افزایش یابد. | ||
* ورود به فاز مسلحانه و خشونت سازمانیافته: کشف سلاحهای غیرنظامی در برخی مناطق، نشان از برنامهریزی برای تبدیل اغتشاش به شورش مسلحانه و آزمودن آستانه تحمل امنیتی کشور داشت. | * ورود به فاز مسلحانه و خشونت سازمانیافته: کشف سلاحهای غیرنظامی در برخی مناطق، نشان از برنامهریزی برای تبدیل اغتشاش به شورش مسلحانه و آزمودن آستانه تحمل امنیتی کشور داشت. | ||
* استفاده ابزاری از زنان و کودکان: قرار دادن عمدی زنان و کودکان در خطوط جلو درگیری، بهمنظور ایجاد محدودیت عمل برای نیروهای امنیتی و تولید محتوای رسانهای جهت محکومیت بینالمللی صورت گرفت. | * استفاده ابزاری از زنان و کودکان: قرار دادن عمدی زنان و کودکان در خطوط جلو درگیری، بهمنظور ایجاد محدودیت عمل برای نیروهای امنیتی و تولید محتوای رسانهای جهت محکومیت بینالمللی صورت گرفت.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/01/3498296/%D8%AF%DB%8C-1404-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87 «دی 1404؛ اغتشاشات مهندسیشده با محور اقتصاد، جنگ شناختی و فاز مسلحانه»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
=== ویژگیهای جمعیتشناختی اغتشاشگران === | === ویژگیهای جمعیتشناختی اغتشاشگران === | ||
| خط ۸۰: | خط ۸۳: | ||
«دستهای آشکار پشت آشوب»، وبسایت دیگران، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | «دستهای آشکار پشت آشوب»، وبسایت دیگران، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1404ش. | ||
«دی 1404؛ اغتشاشات مهندسیشده با محور اقتصاد، جنگ شناختی و فاز مسلحانه»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 1 بهمن 1404ش. | |||
«دی ۱۴۰۴ در ایران چه گذشت؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | «دی ۱۴۰۴ در ایران چه گذشت؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | ||
«نسخه تجویزی قانون برای برخورد با اغتشاشگران»، جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1404ش. | |||
