ام ابیها: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۵: / خط ۵: @@
 == '''مفهوم‌شناسی''' ==
 واژه «اُم» در لغت به معنای مادر، مایه و اصل آمده است.<ref>معین، فرهنگ معین، ۱۳۸۱ش، ج۱، ص۱۹۰.</ref> معنای اصلی «اُم» همان «مادر» است که از لحاظ معنایی گسترش یافته و به هر چیزی که اصل و اساس برای وجود چیزی دیگر یا برای اصلاح و تربیت آن یا سرآغاز چیزی باشد اطلاق شده است.<ref>راغب اصفهانی، المفردات في غريب القرآن، ۱۴۱۲ق، ذیل واژه «اُم».</ref> اُم ‌ابیها از کنیه‌های فاطمه و به‌معنای «مادرِ پدر خویش» است.<ref>ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۳۱ق، ج۳، ص۱۳۲.</ref> کنیه‌ای که پیامبر، دخترش را بدان  می‌خوانده است.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۴۳۸.</ref>
 واژه «اُم» معنایی عام‌ و مفهومی دارد و آوردن آن در کنار واژه «ابیها» نشان‌دهنده اهمیت این کنیه تکرمی می‌باشد.<ref>عالمیان، «تحلیل علل اعطاء کنیه تکریمی «ام‌ابیها» به حضرت فاطمه زهرا»، ۱۴۰۳ش، ص۲۵۲.</ref>
+== '''پیشینه ام ابیها'''==
+منابع تاریخی و روایی شیعیان و اهل‌سنت، نقل می‌کنند که پیامبر، فاطمه زهرا را با لقب اُم‌ ابیها خطاب می‌کردند.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۴۳۸.</ref> این گزارش در کتاب‌هایی مانند «الاصابه فی تمییز الصحابه» اثر ابن حجر عسقلانی<ref>عسقلانی، الاصابه فی تمیز الصحابه، 1415ق، ج8، ص۲۶۲.</ref> و «مناقب آل ابی‌طالب» اثر ابن شهرآشوب<ref> ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۳۱ق، ج۳، ص۱۳۲.</ref> و نمونه‌های دیگر آمده است. دلیل این خطاب، محبت فراوان پیامبر به فاطمه و همچنین نقش حمایتی و عاطفی او نسبت به پدر، به‌ویژه پس از وفات مادرشان، خدیجه، است. <ref>ابن‌عبدالبر، الاستیعاب فی معرفت الاصحاب، 1412ق، ج2، ص752؛ عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، 1415ق، ج۸، ص365.</ref>
+نام ام ابیها در منابع تاریخی اعم از متقدم یا متأخر برای افراد دیگری همچون دختر عبدالله بن جعفر بن ابی‌طالب<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۲۲.</ref> و امام کاظم نیز ذکر شده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج43، ص19.</ref> این نام یا کنیه برای این افراد، به‌عنوان احترام و تکریم به آنان نسبت داده نشده است و برخلاف فاطمه زهرا، این کنیه برای آنان شهرت نداشته و به آن مشهور نبوده‌اند.<ref>عالمیان، «تحلیل علل اعطاء کنیه تکریمی «ام‌ابیها» به حضرت فاطمه زهرا»، ۱۴۰۳ش، ص۲۵۲.</ref>
-== '''پیشینه ام ابیها''' ===
-منابع تاریخی و روایی شیعیان و اهل‌سنت، نقل می‌کنند که پیامبر، فاطمه زهرا را با لقب اُم‌ ابیها خطاب می‌کردند.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۴۳۸.</ref> این گزارش در کتاب‌هایی مانند «الاصابه فی تمییز الصحابه» اثر ابن حجر عسقلانی<ref>عسقلانی، الاصابه فی تمیز الصحابه، 1415ق، ج8، ص۲۶۲.</ref> و «مناقب آل ابی‌طالب» اثر ابن شهرآشوب<ref> ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۴۳۱ق، ج۳، ص۱۳۲.</ref>، آمده است. دلیل این خطاب، محبت فراوان پیامبر به فاطمه و همچنین نقش حمایتی و عاطفی او نسبت به پدر، به‌ویژه پس از وفات مادرشان، خدیجه، است. <ref>ابن‌عبدالبر، الاستیعاب فی معرفت الاصحاب، 1412ق، ج2، ص752؛ عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، 1415ق، ج۸، ص365.</ref>
-نام ام ابیها در منابع تاریخی برای افراد دیگری همچون دختر عبدالله بن جعفر بن ابی‌طالب<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۲۲.</ref> و امام کاظم نیز ذکر شده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج43، ص19.</ref> این نام یا کنیه برای این افراد، به‌عنوان احترام و تکریم به آنان نسبت داده نشده است و برخلاف فاطمه زهرا، این کنیه برای آنان شهرت نداشته و به آن مشهور نبوده‌اند.<ref>عالمیان، «تحلیل علل اعطاء کنیه تکریمی «ام‌ابیها» به حضرت فاطمه زهرا»، ۱۴۰۳ش، ص۲۵۲.</ref>
 ==  '''تحول معنایی''' ==