شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جزبدون خلاصۀ ویرایش |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
شرم در عربی بهمعنای بریدن،<ref>[https://lib.eshia.ir/86578/7/332/%D8%B4%D8%B1%D9%85 صاحببن عباد، المحیط فیاللغه، 1414ق، ج7، ص332.]</ref> در فارسی بهجای حیا <ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4173/25743/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%8C-%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> و در عرف جامعه نیز مترادف با آن بهکار میرود<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64aa70e9b01b8-10694-1400-60.pdf سمیعیان و دیگران، «بررسی تأثیر دینداری بر تجریۀ احساس شرم و حیای شهروندان»، 1396ش، ش11، ص76.]؛ [http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126.] </ref> و بهمعنای خجالت، آزرم، انفعال و آن حیرت و وحشتی است که از ترس ملامت، مجازات و آگاهی دیگری برعیب و نقص در سبک زندگی آدمی پدیدار میشود.<ref>دهخدا، لغتنامۀ دهخدا، 1377ش، ج9، ص14237؛ معین، فرهنگ فارسی یکجلدی، 1380ش، ص617؛ [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4173/25743/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%8C-%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> کلمۀ شرم باواژههایی همچون شرمنده، شرمزده، شرمزدگی، شرمندگی، شرمآلود، شرمآلودگی، شرمساری، شرمسار گشتن، شرمآور، شرمگین و شرمناک همخانواده و هممعنا بوده و با واژههایی همچون حیا، استحیا، خجالت، خجلت، خجل، عار و عفت، ارتباط معنایی دارد.<ref>جلالی، فرهنگ پایه، 1354ش، ص793؛ دهخدا، لغتنامۀ دهخدا، 1377ش، ج2، ص14237-14242؛ عمید، فرهنگ فارسی عمید یک جلدی، 1380ش، ذیل واژۀ شرم؛ انصاف پور، فرهنگ فارسی، 1374ش، ص629.</ref> شرم به احساس گناه، غمگینی و خشم یکفرد برخویشتن یا ملامت خود بهدلیل مغایرت رفتارهای او با هنجارهای اخلاقی جامعه نیز تعریف شده است.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126.]</ref> | شرم در عربی بهمعنای بریدن،<ref>[https://lib.eshia.ir/86578/7/332/%D8%B4%D8%B1%D9%85 صاحببن عباد، المحیط فیاللغه، 1414ق، ج7، ص332.]</ref> در فارسی بهجای حیا <ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4173/25743/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%8C-%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> و در عرف جامعه نیز مترادف با آن بهکار میرود<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64aa70e9b01b8-10694-1400-60.pdf سمیعیان و دیگران، «بررسی تأثیر دینداری بر تجریۀ احساس شرم و حیای شهروندان»، 1396ش، ش11، ص76.]؛ [http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126.] </ref> و بهمعنای خجالت، آزرم، انفعال و آن حیرت و وحشتی است که از ترس ملامت، مجازات و آگاهی دیگری برعیب و نقص در سبک زندگی آدمی پدیدار میشود.<ref>دهخدا، لغتنامۀ دهخدا، 1377ش، ج9، ص14237؛ معین، فرهنگ فارسی یکجلدی، 1380ش، ص617؛ [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4173/25743/%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%8C-%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C نساجی، «حیا، فضیلتی انسانی»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> کلمۀ شرم باواژههایی همچون شرمنده، شرمزده، شرمزدگی، شرمندگی، شرمآلود، شرمآلودگی، شرمساری، شرمسار گشتن، شرمآور، شرمگین و شرمناک همخانواده و هممعنا بوده و با واژههایی همچون حیا، استحیا، خجالت، خجلت، خجل، عار و عفت، ارتباط معنایی دارد.<ref>جلالی، فرهنگ پایه، 1354ش، ص793؛ دهخدا، لغتنامۀ دهخدا، 1377ش، ج2، ص14237-14242؛ عمید، فرهنگ فارسی عمید یک جلدی، 1380ش، ذیل واژۀ شرم؛ انصاف پور، فرهنگ فارسی، 1374ش، ص629.</ref> شرم به احساس گناه، غمگینی و خشم یکفرد برخویشتن یا ملامت خود بهدلیل مغایرت رفتارهای او با هنجارهای اخلاقی جامعه نیز تعریف شده است.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126.]</ref> | ||
== مفهوم | == مفهوم روانشناختی شرم == | ||
شرم در رویکرد روانشناختی، یکی از هیجانات خود آگاهانۀ انسان و احساس منفی پایدار و کلی در رابطه با خود است. هیجان شرم زمانی بر انگیخته میشود که فرد من واقعی و فاعلی خود را با من آرمانی و انتظارات کمال گرایانۀ خود در تعارض دیده و با ارزیابی منفی از کلیت خویشتن، به احساس حقارت و ترس از ترکشدن خود و از دستدادن محبت دیگران دچار میشود.<ref>[https://phm.znu.ac.ir/article_32207.html اعتماد، جلیل و دیگران، «بررسی مفهوم شرم: مقایسۀ دیدگاه شناختی ودیدگاه روان تحلیلی فرویدی در حوزه روان شناسی با یک دیدگاه الهیاتی - اخلاقی»، دو فصلنامه علمی- پژوهشی تأملات فلسفی، ش20، بهار و تابستان 1397ش. ص116 و 121-122.]</ref> | |||
== مفهومشرم درقرآن == | == مفهومشرم درقرآن == | ||
