بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۷۵: | خط ۷۵: | ||
الگوی غالب معترضان را مردان جوان، مجرد، کمتحصیل، فاقد سابقۀ کیفری و متعلق به طبقات متوسط و فرودست تشکیل میدهند. آمارها نشان میدهد ۷۷درصد دستگیرشدگان زیر ۳۰ سال و ۲۷درصد زیر ۱۸ سال سن داشتهاند. ۸۲درصد مجرد بودند که این امر با عواملی مانند ناپایداری هویتی، ریسکپذیری بالاتر و ضعف پیوندهای اجتماعی سنتی مرتبط است. از نظر اقتصادی، ۶۵درصد متعلق به طبقۀ متوسط و ۳۲درصد متعلق به طبقۀ فرودست بودند که بیانگر تأثیر احساس نابرابری و فقدان تحرک اجتماعی حتی در اقشار غیرفقیر است. از نظر تحصیلی، ۸۸درصد دارای دیپلم یا سطح پایینتر بوده و تنها ۲درصد شاغل در بخش دولتی بودند. حضور ۱۷درصدی دانشآموزان در این آمار، زنگ خطری برای نهادهای آموزشی کشور محسوب میشود.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/1035514/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه می خواستند؟»، پایگاه خبری افتاب.]</ref> | الگوی غالب معترضان را مردان جوان، مجرد، کمتحصیل، فاقد سابقۀ کیفری و متعلق به طبقات متوسط و فرودست تشکیل میدهند. آمارها نشان میدهد ۷۷درصد دستگیرشدگان زیر ۳۰ سال و ۲۷درصد زیر ۱۸ سال سن داشتهاند. ۸۲درصد مجرد بودند که این امر با عواملی مانند ناپایداری هویتی، ریسکپذیری بالاتر و ضعف پیوندهای اجتماعی سنتی مرتبط است. از نظر اقتصادی، ۶۵درصد متعلق به طبقۀ متوسط و ۳۲درصد متعلق به طبقۀ فرودست بودند که بیانگر تأثیر احساس نابرابری و فقدان تحرک اجتماعی حتی در اقشار غیرفقیر است. از نظر تحصیلی، ۸۸درصد دارای دیپلم یا سطح پایینتر بوده و تنها ۲درصد شاغل در بخش دولتی بودند. حضور ۱۷درصدی دانشآموزان در این آمار، زنگ خطری برای نهادهای آموزشی کشور محسوب میشود.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/1035514/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه می خواستند؟»، پایگاه خبری افتاب.]</ref> | ||
== واکنشها | == واکنشها == | ||
=== واکنشهای داخلی === | |||
در ادامه این رویدادها، در ۲۲ دیماه ۱۴۰۴، واکنش گستردهای از سوی مردم در سراسر کشور بهشکل راهپیماییهای خودجوش و سراسری نمود یافت. این تجمعات که با حضور اقشار مختلف جامعه در شهرهای متعدد برگزار شد، با هدف محکومیت اقدامات تخریبی و اعلام همبستگی ملی در برابر تلاشهای بیثباتکنندۀ سازماندهی شد. حضور مردم در این روز، در چارچوب روایت رسانههای ملی، بهعنوان «خیزش عظیم مردمی» و نمایش «همدلی و حمایت از نظام در مقابله با فتنه» بازنمایی شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86050417/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%B1-%D9%82%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF «ایرانیان از هر قومیتی بار دیگر شانه به شانه هم ایستادند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | * مراجع قضایی با انتشار بیانیههایی در پایگاههای خبری خود، از «برخورد قاطع و قانونی با آشوبگران و عوامل محارب» خبر دادند و تشکیل دادگاههای ویژه برای رسیدگی به این پروندهها را اعلام کردند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6726500/%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%82%D9%88%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA «تأکید معاون اول قوه قضاییه بر برخورد قاطع با عوامل اغتشاشات»، خبرگزاری مهر.]</ref> آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، در واکنش به این اغتشاشات، ماهیت رویداد را یک فتنه با ویژگیهای شبهکودتا توصیف و طراحی و هدایت آن را به نهادهای اطلاعاتی خارجی نسبت داد. همچنین بر وجود دستورکار کشتهسازی و هدف قراردادن عمدی مراکز حاکمیتی، امنیتی و اماکن مذهبی برای ایجاد بیثباتی تأکید کرد.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/759075-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7 «رهبر انقلاب: فتنه اخیر شبیه به کودتا بود؛ سردستههای اغتشاشات در بالا بردن تعداد جانباختگان موفق شدند، دل انسان برای این جوانان غافل و بیتوجه میسوزد»، اعتماد آنلاین.]</ref> | ||
* رسانههای ملی ایران در پوشش اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴، رویکردی مبتنی بر «تبیینگری» و «تفکیک میدان» را در پیش گرفتند. بر اساس اعلام مقامات رسانۀ ملی، تمرکز بر بازنمایی «تخریبهای صورتگرفته توسط گروههای تروریستی» و «هشدار به جامعه درباره اهداف جریانات معاند» بود. همچنین، با پوشش گستردۀ «اجتماعات مردمی حمایتی» نظیر تجمع ۲۲ دی، سعی در تقویت روایت «اتحاد ملی علیه نقشآفرینی دشمن خارجی» داشتند. این رسانهها عملکرد خود را واکنشی در مقابل «روایتسازی مغرضانه رسانههای معاند» و در جهت «آگاهیبخشی و بازگرداندن آرامش به جامعه» توصیف کردند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/amp/news/5690669 «ماموریت رسانه ای صداوسیما برای روشنگری ریشههای اغتشاشات اخیر و حفظ انسجام ملی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> | |||
* در ادامه این رویدادها، در ۲۲ دیماه ۱۴۰۴، واکنش گستردهای از سوی مردم در سراسر کشور بهشکل راهپیماییهای خودجوش و سراسری نمود یافت. این تجمعات که با حضور اقشار مختلف جامعه در شهرهای متعدد برگزار شد، با هدف محکومیت اقدامات تخریبی و اعلام همبستگی ملی در برابر تلاشهای بیثباتکنندۀ سازماندهی شد. حضور مردم در این روز، در چارچوب روایت رسانههای ملی، بهعنوان «خیزش عظیم مردمی» و نمایش «همدلی و حمایت از نظام در مقابله با فتنه» بازنمایی شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86050417/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%B1-%D9%82%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%AF «ایرانیان از هر قومیتی بار دیگر شانه به شانه هم ایستادند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
* مراجع تقلید و علمای دین نیز در بیانیههای جداگانه، اقدامات تخریبگرانه و آشوبهای اخیر را محکوم کرده و بر تفکیک میان «اعتراض مشروع و اغتشاش سازمانیافته تأکید کردند. آنان با تقدیر از حضور گسترده مردم در راهپیمایی ۲۲ دی، این حضور را نشانۀ بصیرت و وفاداری ملت به نظام و آرمانهای انقلاب توصیف کردند. همچنین، از نیروهای مسلح و امنیتی برای حفظ نظم عمومی تقدیر و بر لزوم برخورد قضایی قاطع و بدون اغماض با عوامل آشوب و تخریب اموال عمومی تأکید شد. | |||
* نمایدگان مجلس شورای اسلامی و چهرههای سیاسی کشور نیز ضمن محکومیت اقدامات خشونتآمیز و تخریب اموال عمومی، بر حمایت از تلاشهای نهادهای امنیتی برای بازگرداندن آرامش تأکید کردند. برخی از این چهرهها همچنین با اشاره به اعتراضات اقتصادی، خواستار توجه جدیتر به مطالبات معیشتی مردم شدند و پاسخهای نهادی به وقایع اخیر را مورد تأیید قرار دادند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/10/21/3492020/%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 «شعار نمایندگان مجلس در محکومیت اغتشاشات اخیر»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | |||
* جامعۀ ورزشکاران و هیئتهای مذهبی با انتشار بیانیهای، اقدامات خشونتآمیز اخیر را محکوم کرده و ضمن تفکیک اعتراضات مسالمتآمیز از آشوب، بر حمایت خود از مردم و ارزشهای دینی تأکید کردند.<ref>[https://farsnews.ir/Sportsnews/1768147886323495175/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 «بیانیه جامعه ورزش در محکومیت اغتشاشگران»، خبرگزاری فارس؛] [https://snn.ir/fa/news/1355328/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%87%DB%8C%D8%A6%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D9%84%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85 «واکنش هیئات و تشکلهای دینی به اغتشاشات؛ پای کار اسلام و انقلاب هستیم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> | |||
=== واکنش کشورهای خارجی === | |||
گزارشهای رسانهای بیانگر آن است که بلوک غرب و در رأس آنها ایالات متحدۀ آمریکا، با بهرهگیری از ظرفیتهای نهادهای بینالمللی همچون شورای امنیت و شورای حقوق بشر سازمان ملل، بر ضرورت بررسی تحولات داخلی ایران تأکید ورزیدند. این رویکرد که بر مبنای تلقی حوادث بهعنوان اعتراضات مسالمتآمیز استوار بود، از سوی مقامات رسمی ایران بهعنوان تلاشی برای مداخله در امور داخلی و منزویسازی سیاسی تلقی شد. در این نشستها، نمایندۀ ایران مواضع واشنگتن را غیرمشروع قلمداد کرده و آن را پوششی برای تحریک به بیثباتی توصیف کرد.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2113363/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%A7%D8%B6%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF «جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل درباره حوادث اخیر ایران/موافقان و مخالفان ایران چه گفتند؟»، اقتصاد آنلاین.]</ref> | |||
نمایندۀ ایران در این نشستها درخواست آمریکا را شرمآور و غیرمشروع خواند و آن را پوششی برای همدستی واشنگتن در تشویق به خشونت و بیثباتسازی توصیف کرد. در مقابل، نمایندگان روسیه این اقدامات را سیرکی پوچ و نمایشی برای تأمین منافع آمریکا ارزیابی کرده و اقدام واشنگتن در دعوت از عناصر ضدایرانی مقیم خود را محکوم کرد. نماینده چین نیز رویکرد مداخلهجویانۀ غرب را مورد انتقاد قرار داد. نمایندۀ پاکستان با تأکید بر دوستی دیرینه با ایران، ضمن ابراز نگرانی از تخریب اموال عمومی، با رفتارهای گزینشی علیه ایران مخالفت کرد و تحریمها را تشدیدکنندۀ وضعیت حقوق بشر دانست.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2113363/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%A7%D8%B6%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF «جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل درباره حوادث اخیر ایران/موافقان و مخالفان ایران چه گفتند؟»، اقتصاد آنلاین.]</ref> | |||
برآیند این تحرکات دیپلماتیک به تصویب قطعنامهای در شورای حقوق بشر علیه ایران منجر شد. از منظر تحلیلگران و مقامات تهران، کشورهای غربی در این قطعنامه با چشمپوشی از ماهیت تروریستی اغتشاشات و تخریب گستردۀ زیرساختها، رویکردی مداخلهجویانه در پیش گرفتند. به باور تهران، این اقدام مصداق بهرهبرداری ابزاری از حقوق بشر و تلاشی برای فریب افکار عمومی و فشار سیاسی بر جمهوری اسلامی ایران ارزیابی میشود.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2113363/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%A7%D8%B6%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D9%84-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF «جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل درباره حوادث اخیر ایران/موافقان و مخالفان ایران چه گفتند؟»، اقتصاد آنلاین.]</ref> | |||
== مواجهه پلیس با اغتشاشات == | == مواجهه پلیس با اغتشاشات == | ||
