شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) جزبدون خلاصۀ ویرایش |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
== شرم در اسلام == | == شرم در اسلام == | ||
=== مفهوم شرم در اسلام === | |||
شرم از منظر اسلام، به لحاظ فردی یکخصلت اصیل و ارزشمند انسانی<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجادههای سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref> و یکاحساس اخلاقی مورد نیاز برای رشد و تعالی انسان توصیف شده است.<ref>[https://frooyesh.ir/article-1-236-fa.pdf کاشانکی، حمید و کشمیری، مرتضی، «بررسی نقش شرم و گناه در سلامت روان»، رویش روان شناسی، ش5 و پیاپی 38، مرداد 1398ش، ص211.]</ref> به لحاظ اجتماعی نیز شرم و حیا در سبک زندگیاسلامی، یکالگوی ارتباطی مبتنی برحرمت و کرامت معرفی شده است که روابط اجتماعی را تنظیم میکند.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص221.</ref> بدین جهت، شرم در اسلام با اخلاق و اجتماع پیوند دارد و در روایات نیز از شرم بهمثابۀ دیدگان عقل یا زینت و لباس رویین اسلام و بلکه کل اسلام یاد شده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار لجامعة درر أخبار الأئمةألاطهار(ع)، 1404ق، ج1، ص107؛ کلینی، کافی، 1365ش، ج27، ص82.</ref> پیوند شرم و حیا با ایمان موجب شده است تا حیا در اسلام به عفت نیز معنا شود<ref>ابنمنظور، لسانالعرب، بیتا، ج3، ص429.</ref> و در روایتی قرین و یاور عفاف<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، 1366ش، ح 5423.</ref> و همچنین علت عفاف و پاکدامنی خوانده شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غررالحکم و درر الکلم، 1366ش، ج2، ح5444.</ref> بدینجهت، کلمۀ بیشرمی که به بیحیایی، وقاحت، پررویی و بیعفتی در روابط اجتماعی معنا شده است،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%85%DB%8C?q=%D8%A8%DB%8C%20%D8%B4%D8%B1%D9%85%DB%8C%20%D9%88%20%D8%A8%DB%8C%20%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C دهخدا، بیشرمی، وبسایت واژهیاب]</ref> در فرهنگ اسلامی نوعی ناسزا بهشمار میآید.<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجادههای سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref> | |||
=== مفهومشرم درقرآن === | |||
== مفهومشرم درقرآن == | |||
یکی از معانی استحیا شرم است<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1274722 کوثری، «واژۀ استحیاء در قرآن»، وبسایت راسخون.]</ref> و مفهوم شرمداشتن درقرآن، چهار مرتبه با الفاظی برگرفته از مصدر استحیا<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/6664 والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.]</ref> که دوبار بهصورت فعل منفی در مورد خداوند،<ref>سوره بقره، آیۀ 26 ؛ سورۀ احزاب، آیۀ 53.</ref> یکبار بهصورت فعل مثبت در مورد پیامبر<ref>سورۀ احزاب، آیۀ 53.</ref> و یکمرتبه هم در توصیف شدت حیا و عفت دختر شعیب بهکار رفته است.<ref>سورۀ قصص، آیۀ 25. </ref> | یکی از معانی استحیا شرم است<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1274722 کوثری، «واژۀ استحیاء در قرآن»، وبسایت راسخون.]</ref> و مفهوم شرمداشتن درقرآن، چهار مرتبه با الفاظی برگرفته از مصدر استحیا<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/6664 والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.]</ref> که دوبار بهصورت فعل منفی در مورد خداوند،<ref>سوره بقره، آیۀ 26 ؛ سورۀ احزاب، آیۀ 53.</ref> یکبار بهصورت فعل مثبت در مورد پیامبر<ref>سورۀ احزاب، آیۀ 53.</ref> و یکمرتبه هم در توصیف شدت حیا و عفت دختر شعیب بهکار رفته است.<ref>سورۀ قصص، آیۀ 25. </ref> | ||
== کاربرد مفهومشرم در مورد خداوند == | === کاربرد مفهومشرم در مورد خداوند === | ||
کاربرد مفهوم شرم در مورد خداوند با کاربرد آن در سبک زندگی انسان فرق میکند؛ زیرا مبدأ شرم، یکاحساس است که انتقال از آن مبدأ احساسی به منتهی، مستلزم ایجاد تغییرات جسمانی در وجود شرمکننده است، در حالیکه خداوند جسم نیست. بدینسان، کاربرد فعل منفی «لایستحیی» در آیۀ 26 سورۀ بقره برای خداوند، بهمعنای ترککردن، نترسیدن و منصرفنشدن او از انجام هرکاری است که در ذات خود زشت نیست. همچنین کاربرد فعل منفی «لایستحیی» در آیۀ 53 احزاب نیز بهمعنای منصرفنشدن خداوند از بیان حق است. در نتیجه، انتساب مفهوم شرم بهخداوند، انتساب نتایج آن به ذات وی و بهمعنای منزه بودن او از انجام یککار شرمآور است.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/6664 والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.]؛ [https://rasekhoon.net/article/show/1274722 کوثری، «واژۀ استحیا در قرآن»، وبسایت راسخون.] </ref> | کاربرد مفهوم شرم در مورد خداوند با کاربرد آن در سبک زندگی انسان فرق میکند؛ زیرا مبدأ شرم، یکاحساس است که انتقال از آن مبدأ احساسی به منتهی، مستلزم ایجاد تغییرات جسمانی در وجود شرمکننده است، در حالیکه خداوند جسم نیست. بدینسان، کاربرد فعل منفی «لایستحیی» در آیۀ 26 سورۀ بقره برای خداوند، بهمعنای ترککردن، نترسیدن و منصرفنشدن او از انجام هرکاری است که در ذات خود زشت نیست. همچنین کاربرد فعل منفی «لایستحیی» در آیۀ 53 احزاب نیز بهمعنای منصرفنشدن خداوند از بیان حق است. در نتیجه، انتساب مفهوم شرم بهخداوند، انتساب نتایج آن به ذات وی و بهمعنای منزه بودن او از انجام یککار شرمآور است.<ref>[https://lib.eshia.ir/23019/1/6664 والازاده، دانشنامۀ جهان اسلام، 1375ش، ج1، ص6664.]؛ [https://rasekhoon.net/article/show/1274722 کوثری، «واژۀ استحیا در قرآن»، وبسایت راسخون.] </ref> | ||
== جایگاه شرم در فرهنگمادی == | == جایگاه شرم در فرهنگمادی == | ||
بهدلیل بیاهمیت بودن نقش ایمان در سبکزندگی مادی، برخی از متفکران غربی بهدیدۀ منفی نسبت بهشرم نگریسته و آن را حالت انفعالي و ناشي از ضعف انسان دانسته و با نکوهش آن، دیگران را به دوری از شرم سفارش میکنند.<ref>ميدلتون موز، ''روانشناسي شرم و گناه''، ترجمه شهلا ارژنگ، 1373ش، ص28.</ref> چنانچه مونتسکیو شرم را خجلتی ناشی از نقص و عدم کمال خود میداند.<ref>مونتسکیو، روحالقوانین، ترجمه علیاکبر مهتدی، 1339ش، ص440.</ref> بدینسان، شرم نه تنها در فرهنگ مادی بیارزرش بهشمار میآید؛ بلکه بیشرمی در فرهنگ مادی، نوعی کمال شمرده میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجادههای سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref> | بهدلیل بیاهمیت بودن نقش ایمان در سبکزندگی مادی، برخی از متفکران غربی بهدیدۀ منفی نسبت بهشرم نگریسته و آن را حالت انفعالي و ناشي از ضعف انسان دانسته و با نکوهش آن، دیگران را به دوری از شرم سفارش میکنند.<ref>ميدلتون موز، ''روانشناسي شرم و گناه''، ترجمه شهلا ارژنگ، 1373ش، ص28.</ref> چنانچه مونتسکیو شرم را خجلتی ناشی از نقص و عدم کمال خود میداند.<ref>مونتسکیو، روحالقوانین، ترجمه علیاکبر مهتدی، 1339ش، ص440.</ref> بدینسان، شرم نه تنها در فرهنگ مادی بیارزرش بهشمار میآید؛ بلکه بیشرمی در فرهنگ مادی، نوعی کمال شمرده میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/10208/1/100 مصباح یزدی، سجادههای سلوک، 1390ش، ج1، ص100.]</ref> | ||
ارتباط شرم با اجتماع و اخلاق در اسلام، سبب می شود تا | |||
احساس گناه عدم تطابق کردار با هنجارهای یک نظام مقدس اخلاقی و شرم در اثر کردارهای غیر اخلاقی خاص بر انگیخته می وشد که به شرطی که فرد با تأمل بر این کردارها به ناراستی ها و پلیدی های خود پی ببرد. در نتیجه با نقد و تصحیح، به رفع آن اقدام کند ص211 رویش ... | |||
== انواع شرم == | == انواع شرم == | ||
