بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''اغتشاشات دی 1404؛'''</big> تخریب اموال عمومی، ایجاد رعب در میان شهروندان، اختلال عمدی در نظم جامعه و تضعیف حاکمیت ملی توسط اغتشاشگران در 18 و 19 دیماه 1404ش. | <big>'''اغتشاشات دی 1404؛'''</big> تخریب اموال عمومی، ایجاد رعب در میان شهروندان، اختلال عمدی در نظم جامعه و تضعیف حاکمیت ملی توسط اغتشاشگران در 18 و 19 دیماه 1404ش. | ||
در دیماه ۱۴۰۴ش، ایران شاهد موجی از ناآرامیها بود که در ابتدا بهعنوان اعتراضات مسالمتآمیز اقتصادی علیه نوسانات ارزی و دغدغههای معیشتی آغاز شد؛ اما این حرکت | در دیماه ۱۴۰۴ش، ایران شاهد موجی از ناآرامیها بود که در ابتدا بهعنوان اعتراضات مسالمتآمیز اقتصادی علیه نوسانات ارزی و دغدغههای معیشتی آغاز شد؛ اما این حرکت بهسرعت با مداخلۀ عناصر مسلح و گروههای تروریستی و همچنین تحریک رسانههای خارجی مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران، بهسمت خشونت، تخریب اموال عمومی و درگیریهای خونین سوق یافت. بر اساس آمار رسمی، این حوادث منجر به کشتهشدن هزاران نفر از شهروندان و نیروهای امنیتی و تخریب گستردۀ زیرساختها شد. به نظر تحلیلگران ترکیبی از نارضایتیهای داخلی و طراحی و اجرای پیچیدۀ بازیگران خارجی در تبدیل اعتراض به اغتشاش نقش اساسی داشته است. | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ش از هفتم دیماه با تجمعات مسالمتآمیز بازاریان و گروههایی از مردم در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز و مشکلات معیشتی در تهران و چند شهر دیگر آغاز شد. دولت بلافاصله گفتوگو با معترضان را در دستور کار قرار | ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ش از هفتم دیماه با تجمعات مسالمتآمیز بازاریان و گروههایی از مردم در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز و مشکلات معیشتی در تهران و چند شهر دیگر آغاز شد. دولت بلافاصله گفتوگو با معترضان را در دستور کار قرار داد؛<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/758520-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> اما از تاریخ ۱۸ تا 19 دی، ماهیت این تجمعات با ظهور عناصر مسلح و توزیع سلاح بهطور چشمگیری تغییر کرد. این مرحله با شلیک به نیروهای انتظامی و غیرنظامیان، تخریب عمدی اموال عمومی و همچنین حمله و تخریب برخی مساجد، حسینیهها و نمادهای مذهبی همراه بود. این اقدامات که بهطور عمده در مناطق مختلفی از کشور رخ داد، نشان از هدفگیری عامدانۀ اماکن و نمادهای دینی و فرهنگی جامعه داشت. مقامات ایرانی، این تشدید خشونت و تخریب نظاممند اماکن عمومی و مذهبی را ناشی از طراحی و دخالت سازمانیافتۀ گروههای تروریستی وابسته به سرویسهای اطلاعاتی خارجی و حمایتهای آمریکا و اسراییل دانستند. در واکنش به این حوادث، در روز ۲۲ دیماه 1404ش تجمع بزرگی در حمایت از امنیت و محکومیت خشونتها و تخریبها در سراسر کشور برگزار شد. این گردهمایی که از سوی نهادهای مختلف و بخشهای گستردهای از مردم تشکیل شد، با هدف اعلام انسجام ملی و مخالفت با اغتشاش صورت پذیرفت.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1134421/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامی های دیماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ||
== ماهیت حقوقی و ابعاد == | == ماهیت حقوقی و ابعاد == | ||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
=== زمینههای داخلی === | === زمینههای داخلی === | ||
به باور تحلیلگران، ریشههای داخلی ناآرامیهای دیماه | به باور تحلیلگران، ریشههای داخلی ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴ش محصول پیوند پیچیده میان مطالبات انباشتۀ فرهنگی و سیاسی با چالشهای مزمن معیشتی است. از این منظر، فرسایش اعتماد عمومی، بحران در لایههای حکمرانی و انسداد مجاری قانونی برای اصلاحات مسالمتآمیز، در کنار تضعیف نهادهای واسط، زمینهساز انتقال اعتراضات از حوزههای مدنی به فضای خیابانی شده است. کارشناسان معتقدند ناکارآمدی ساختاری اقتصاد، گسترش ادراک فساد و نابرابری و شکاف عمیق نسلی در بستر ضعف رسانههای رسمی در اقناع افکار عمومی، منجر به رادیکال شدن فضا شده است. غلبۀ رویکرد امنیتی بر مسائل اجتماعی و بیتوجهی به ضرورتهای سبک زندگی نسل جدید، بهجای حل پایدار بحران، موجب بازتولید نارضایتیها و تبدیل مطالبات اقتصادی به تعارضهای هویتی و سیاسی شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86064426/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C «فرسایش اعتماد عمومی مهمترین علت اعتراض خیابانی است/بیاعتبارسازی نخبگان یعنی انسداد سیاسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> به گفتۀ تحلیلگران، بخشی از نسل جوان موسوم به «نیتها» (جوانان بدون تحصیل، شغل یا مهارت) که اغلب در استانهای محرومتر تعدادشان بیشتر است، بهدلیل احساس تبعیض و ناامیدی، مستعد مشارکت در خشونتهای خیابانی بودند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/11/3505370/%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AC%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA «اغتشاشات دیماه از کجا سرچشمه گرفت؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
=== عوامل خارجی === | === عوامل خارجی === | ||
به باور تحلیلگران، ریشههای خارجی ناآرامیهای دیماه | به باور تحلیلگران، ریشههای خارجی ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴ش در چارچوب یک جنگ ترکیبی با هدف فرسایش ارادۀ ملی و بیثباتسازی درونی نظام و ملت ایران قابل ارزیابی است. از این منظر، استفاده از اتاقهای عملیات سایبری برای هدایت شبکههای اغتشاش و ترویج خشونتهای سازمانیافته، در کنار اعمال تحریمهای اقتصادی بهعنوان ابزار تحریک اجتماعی، با هدف تبدیل نارضایتیهای معیشتی به خشم سیاسی صورت گرفته است. کارشناسان معتقدند پروژۀ بینالمللی مشروعیتزدایی از طریق گزارشهای جهتدار و همافزایی اپوزیسیون برونمرزی با دولتهای متخاصم، تلاش کرده است تا حاکمیت را نظامی اصلاحناپذیر جلوه داده و مسیر مطالبات را بهسمت تقابل فیزیکی سوق دهد. نهایتاً، بومیسازی الگوهای انقلابهای رنگی و آشوبهای نیابتی در ایران، نشاندهندۀ تلاشی سازمانیافته برای سوءاستفاده از مطالبات مشروع بهمنظور ایجاد بیثباتی و اسقاط ساختار سیاسی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86064426/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C «فرسایش اعتماد عمومی مهمترین علت اعتراض خیابانی است/بیاعتبارسازی نخبگان یعنی انسداد سیاسی»، خبرگزاری ایرن؛][https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/758520-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانههای غربی درباره ناآرامیهای اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> | ||
=== نقش آمریکا و اسراییل === | === نقش آمریکا و اسراییل === | ||
بر اساس تحلیلهای ارائهشده از سوی مقامات و نهادهای امنیتی ایران، نقش اسرائیل در کنار ایالات متحده آمریکا بهعنوان یک عامل محرک و هدایتگر در اغتشاشات دی 1404ش مورد تأکید قرار گرفته است. آیتالله | بر اساس تحلیلهای ارائهشده از سوی مقامات و نهادهای امنیتی ایران، نقش اسرائیل در کنار ایالات متحده آمریکا بهعنوان یک عامل محرک و هدایتگر در اغتشاشات دی 1404ش مورد تأکید قرار گرفته است. آیتالله خامنهای در سخنرانی خود بهطور صریح به مشارکت دستگاههای جاسوسی اسرائیل در انتخاب، آموزش، تجهیز و هدایت برخی از عناصر حاضر در صحنه اشاره کرده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=62410 «دستهای آشکار پشت آشوب»، وبسایت دیگران.]</ref> | ||
شواهد ارائهشده در گزارشهای تحلیلی، بر اساس اظهارات برخی مقامات و کارشناسان غربی، این ادعا را پشتیبانی | شواهد ارائهشده در گزارشهای تحلیلی، بر اساس اظهارات برخی مقامات و کارشناسان غربی، این ادعا را پشتیبانی میکند؛ بهطور مثال، اظهارات لارنس ویلکرسون به نقش مشترک موساد و سیا و تحلیل جفری ساکس از الگوی مشترک جنگ ترکیبی این دو کشور اشاره دارد. افشاگری جان کریاکو، افسر سابق سیا، نیز حاکی از تأیید نقش موساد توسط منابع اسرائیلی است. همچنین، پیام مایک پمپئو که بهصورت کنایهآمیز به مأموران موساد حاضر در خیابانهای ایران اشاره کرد، بهعنوان نشانهای از این همکاری مشترک تفسیر شده است. در سطح رسانهای نیز برخی گزارشها در رسانههای اسرائیلی مانند جروزالم پست، به درگیری موساد در جنگ سایهها در ایران اذعان داشتهاند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=62410 «دستهای آشکار پشت آشوب»، وبسایت دیگران.]</ref> | ||
=== جنگ رسانهای و روایتسازی === | === جنگ رسانهای و روایتسازی === | ||
به باور تحلیلگران و کارشناسان رسانه، نقش محوری جنگ رسانهای در وقایع دیماه ۱۴۰۴ش فراتر از اطلاعرسانی صرف و در قالب یک بازوی عملیاتی در جنگ ترکیبی ظاهر شده است. تحلیلگران معتقدند رسانههای معاند برونمرزی با بهرهگیری از ماشین روایتسازی و تکنیکهای عملیات روانی، آگاهانه | به باور تحلیلگران و کارشناسان رسانه، نقش محوری جنگ رسانهای در وقایع دیماه ۱۴۰۴ش فراتر از اطلاعرسانی صرف و در قالب یک بازوی عملیاتی در جنگ ترکیبی ظاهر شده است. تحلیلگران معتقدند رسانههای معاند برونمرزی با بهرهگیری از ماشین روایتسازی و تکنیکهای عملیات روانی، آگاهانه بهدنبال تغییر ادراک عمومی و جایگزینی واقعیت با روایتهای هیجانی و تکبعدی بودهاند. این رسانهها با عادیسازی خشونت، انتشار سرعت بالای اخبار تأییدنشده و القای حس پایان نظام، مطالبات مدنی و اقتصادی مردم را بهسمت یک تقابل صفر و صدی سوق دادند. از دیدگاه کارشناسان، ایجاد الگوهای تکراری ادراکی و چارچوببندیهای هدفمند، باعث شد پیچیدگیهای اجتماعی وقایع در سایه قرار گرفته و کنشهای ریسکپذیر میدانی افزایش یابد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-46/3193215-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D9%85%DB%8C%D9%84%D9%87-%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%DA%86%D9%87-%D9%87%D8%AF%D9%81%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%82%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «تحلیل جمیله کدیور از ناآرامی های اخیر/ پسر شاه را با چه هدفی وارد ماجرا کردند؟/ پادگان رسانه هایی چون اینترنشنال با مهندسی خشم مردم و «سادهسازی» عبور از جمهوری اسلامی، بر تکرار «سرنگونی قریبالوقوع» و «نبرد نهایی» تمرکز کردند»، وبسایت خبر فوری.]</ref> به باور تحلیلگیران ناتوانی رسانههای داخلی در ارائۀ تحلیلهای چندبعدی و پاسخگویی سریع، خلائی را ایجاد کرد که توسط اتاقهای عملیات سایبری و رسانههای متخاصم پر شد تا با مشروعیتزدایی از ساختار سیاسی، مسیر بیثباتسازی کشور هموار شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6730933/%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «دی ۱۴۰۴ در ایران چه گذشت؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
بر اساس تحلیلهای منتشرشده در برخی رسانهها، رسانههای برونمرزی در جریان وقایع یادشده از یک الگوی مرحلهای برای جهتدهی به تحرکات میدانی استفاده کردند؛ در مرحلۀ نخست، با تمرکز بر کلیدواژههایی نظیر «آخرین نبرد»، تلاش شد تا فضایی هیجانی ایجاد و مشارکت حداکثری برانگیخته شود. در گام بعدی، با تغییر چارچوب روایت | بر اساس تحلیلهای منتشرشده در برخی رسانهها، رسانههای برونمرزی در جریان وقایع یادشده از یک الگوی مرحلهای برای جهتدهی به تحرکات میدانی استفاده کردند؛ در مرحلۀ نخست، با تمرکز بر کلیدواژههایی نظیر «آخرین نبرد»، تلاش شد تا فضایی هیجانی ایجاد و مشارکت حداکثری برانگیخته شود. در گام بعدی، با تغییر چارچوب روایت بهسمت دعوت به درگیری مستقیم با نهادهای امنیتی و دولتی، مسیر تحرکات به تقابل فیزیکی سوق داده شد. در مرحلۀ سوم، با انتشار ادعاهایی دربارۀ کمکهای خارجی در راه، امید به تغییر سریع ترتیبات سیاسی القا شد. در نهایت، با کاهش شدت تحرکات میدانی، محتوای رسانهای به بازخوانی رویدادها با رویکردی انتقادی معطوف شد. تحلیلگران اشاره میکنند که این روند مرحلهای، الگویی مشابه در عملیات روانی رسانهای در سایر بزنگاههای حساس نشان میدهد.<ref>[https://farsnews.ir/IRANICTV/1770701731622917529/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D8%B9%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «'''ایران ستیزان چگونه آتش اغتشاشات را شعلهور کردند؟'''»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
== ویژگیها == | == ویژگیها == | ||
* نویسندگان در تحلیل اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ش ویژگیهای متمایزی را استخراج کردهاند که آن را از ناآرامیهای پیشین جدا میسازد. بر اساس گزارشهای تحلیلی، مهمترین این وجوه به شرح زیر است: | * نویسندگان در تحلیل اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ش ویژگیهای متمایزی را استخراج کردهاند که آن را از ناآرامیهای پیشین جدا میسازد. بر اساس گزارشهای تحلیلی، مهمترین این وجوه به شرح زیر است: | ||
* کاربرد اقتصاد بهعنوان ابزار بیثباتسازی: در این دوره، اقتصاد بهطور عمده نه بهعنوان محرک اعتراض، بلکه بهمنزلۀ نقطۀ ورود طراحیشده برای ایجاد بیثباتی ادراکی و اجتماعی به کار گرفته شد. | * '''کاربرد اقتصاد بهعنوان ابزار بیثباتسازی''': در این دوره، اقتصاد بهطور عمده نه بهعنوان محرک اعتراض، بلکه بهمنزلۀ نقطۀ ورود طراحیشده برای ایجاد بیثباتی ادراکی و اجتماعی به کار گرفته شد. | ||
* تمرکز بر جنگ شناختی و تخریب نظم ادراکی: طراحی بحران بر تخریب تصویر ذهنی از ثبات و مشروعیت، از طریق روایتسازی پیشین و مخدوشکردن | * '''تمرکز بر جنگ شناختی و تخریب نظم ادراکی''': طراحی بحران بر تخریب تصویر ذهنی از ثبات و مشروعیت، از طریق روایتسازی پیشین و مخدوشکردن عامدانۀ مرزهای اعتراض و اغتشاش متمرکز بود. | ||
* الگوی کنش خیابانی فرسایشی: کنشهای میدانی بهصورت پراکنده، کوتاهمدت و با هدف خستهسازی نیروهای امنیتی و تداوم بیثباتی سازماندهی شد. | * '''الگوی کنش خیابانی فرسایشی''': کنشهای میدانی بهصورت پراکنده، کوتاهمدت و با هدف خستهسازی نیروهای امنیتی و تداوم بیثباتی سازماندهی شد. | ||
* اعمال تروریسم اقتصادی: با تهدید و ارعاب کسبه برای تعطیلی اجباری بازارها، تلاش شد تا با ایجاد اختلال در | * '''اعمال تروریسم اقتصادی''': با تهدید و ارعاب کسبه برای تعطیلی اجباری بازارها، تلاش شد تا با ایجاد اختلال در زنجیرۀ تأمین، شوک معیشتی ایجاد و نارضایتی را تشدید کند. | ||
* عملیات روانی-سایبری گسترده: با بهرهگیری از شبکههای رباتیک و الگوریتمها، حجم مصنوعی از حمایتها ساخته شد تا | * '''عملیات روانی-سایبری گسترده''': با بهرهگیری از شبکههای رباتیک و الگوریتمها، حجم مصنوعی از حمایتها ساخته شد تا اکثریت کاذب را القا و نیروهای خاکستری را تهییج کند. | ||
* رادیکالیزهشدن سریع شعارها: فضای اعتراضی با شتاب از بیان مطالبات اقتصادی | * '''رادیکالیزهشدن سریع شعارها''': فضای اعتراضی با شتاب از بیان مطالبات اقتصادی بهسمت شعارهای سرنگونیطلبانه سوق داده شد تا امکان هرگونه گفتوگو یا مسیر اصلاحی مسدود شود. | ||
* تلاش برای گسترش ناآرامی به محیطهای دانشگاهی: با تحریک محیطهای علمی، تلاش شد تا حمایت قشر تحصیلکرده جلب و هزینههای سرکوب رسانهای برای حاکمیت افزایش یابد. | * '''تلاش برای گسترش ناآرامی به محیطهای دانشگاهی''': با تحریک محیطهای علمی، تلاش شد تا حمایت قشر تحصیلکرده جلب و هزینههای سرکوب رسانهای برای حاکمیت افزایش یابد. | ||
* ورود به فاز مسلحانه و خشونت سازمانیافته: کشف سلاحهای غیرنظامی در برخی مناطق، نشان از برنامهریزی برای تبدیل اغتشاش به شورش مسلحانه و آزمودن | * '''ورود به فاز مسلحانه و خشونت سازمانیافته''': کشف سلاحهای غیرنظامی در برخی مناطق، نشان از برنامهریزی برای تبدیل اغتشاش به شورش مسلحانه و آزمودن آستانۀ تحمل امنیتی کشور داشت. | ||
* استفاده ابزاری از زنان و کودکان: قرار دادن عمدی زنان و کودکان در خطوط | * '''استفاده ابزاری از زنان و کودکان''': قرار دادن عمدی زنان و کودکان در خطوط جلوی درگیری، بهمنظور ایجاد محدودیت عمل برای نیروهای امنیتی و تولید محتوای رسانهای جهت محکومیت بینالمللی صورت گرفت.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/01/3498296/%D8%AF%DB%8C-1404-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87 «دی 1404؛ اغتشاشات مهندسیشده با محور اقتصاد، جنگ شناختی و فاز مسلحانه»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
== اقدامات اغتشاشگران == | == اقدامات اغتشاشگران == | ||
=== استفاده گسترده از انواع سلاح === | === استفاده گسترده از انواع سلاح === | ||
بر اساس گزارشهای رسمی نهادهای امنیتی و انتظامی، در جریان اغتشاشات دیماه | بر اساس گزارشهای رسمی نهادهای امنیتی و انتظامی، در جریان اغتشاشات دیماه ۱۴۰۴ش عناصر خرابکار از طیف وسیعی از سلاحها استفاده کردند. این سلاحها شامل انواع سلاح گرم همچون کلت کمری، یوزی، کلاشینکف، شاتگان، تفنگ شکاری، وینچستر و سلاح تکتیرانداز دوربیندار بود. همچنین استفاده از سلاح سردی مانند چاقو، قمه، شمشیر، تبر، پنجه بکس، زنجیر و چوبهای میخدار و نیز مواد آتشزا و انفجاری مانند کوکتل مولوتوف و نارنجکهای دستساز و جنگی ثبت شده است. شواهد و اظهارات مقامات از استفاده حتی تیربار توسط این عناصر برای شلیک به جمعیت نیز حکایت دارد.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز.]</ref> | ||
=== خسارت گسترده به اموال عمومی === | === خسارت گسترده به اموال عمومی === | ||
بر اساس گزارشهای رسمی منتشرشده از سوی نهادهای مدیریت شهری و استانداریها، در جریان حوادث دیماه ۱۴۰۴ش خسارات مالی گستردهای به زیرساختهای عمومی و اموال دولتی در سطح کشور وارد شد. برآورد تجمیعی اولیه حاکی از آن است که حجم کلی خسارات وارده به اموال عمومی و زیرساختها در بیش از ۲۰ استان کشور، بالغ بر ۱۸,۰۰۰ میلیارد تومان بوده است. این ارقام بر اساس اعلام مقامات محلی و استانی تا 5 بهمن به دست آمده و ممکن است با تکمیل بررسیها تغییر یابد. | بر اساس گزارشهای رسمی منتشرشده از سوی نهادهای مدیریت شهری و استانداریها، در جریان حوادث دیماه ۱۴۰۴ش خسارات مالی گستردهای به زیرساختهای عمومی و اموال دولتی در سطح کشور وارد شد. برآورد تجمیعی اولیه حاکی از آن است که حجم کلی خسارات وارده به اموال عمومی و زیرساختها در بیش از ۲۰ استان کشور، بالغ بر ۱۸,۰۰۰ میلیارد تومان بوده است. این ارقام بر اساس اعلام مقامات محلی و استانی تا 5 بهمن به دست آمده و ممکن است با تکمیل بررسیها تغییر یابد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1360376/%D8%A2%D8%B4%D9%88%D8%A8%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D9%85%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D9%85-%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 «آشوبگران چه میزان آسیب به اموال عمومی وارد کردهاند؟/ آمار تجمیعی حجم خسارات وارده به استان ها در حوادث تروریستی اخیر» خبرگزاری دانشجو؛] [https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، افکار نیوز.]</ref> | ||
بر اساس این گزارشها، استان تهران با حدود | بر اساس این گزارشها، استان تهران با حدود ۳۰۰۰ میلیارد تومان خسارت به اموال عمومی، بیشترین آسیب مالی را متحمل شده است. پس از آن، استانهای اصفهان با احتساب خسارت زیرساختهای فرهنگی و شهری، فارس، مازندران، کرمانشاه، گیلان، گلستان و ایلام هر کدام با خساراتی بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ میلیارد تومان در ردههای بعدی قرار دارند. سایر استانها مانند خراسان رضوی بهویژه مشهد، البرز، مرکزی، همدان، کرمان، لرستان، قم، چهارمحال و بختیاری، اردبیل و سمنان نیز رقم قابلتوجهی از خسارت را گزارش کردهاند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1360376/%D8%A2%D8%B4%D9%88%D8%A8%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D9%85%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D9%85-%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 «آشوبگران چه میزان آسیب به اموال عمومی وارد کردهاند؟/ آمار تجمیعی حجم خسارات وارده به استان ها در حوادث تروریستی اخیر» خبرگزاری دانشجو؛] [https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، افکار نیوز.]</ref> | ||
این خسارات طیف وسیعی از تأسیسات را شامل میشود: ناوگان حملونقل عمومی مانند اتوبوسها، ایستگاهها، قطار | این خسارات طیف وسیعی از تأسیسات را شامل میشود: | ||
ناوگان حملونقل عمومی مانند اتوبوسها، ایستگاهها، قطار شهری، نیروگاهها، تجهیزات ترافیکی و روشنایی معابر، خودروها و ایستگاههای آتشنشانی و اورژانس، ساختمانهای دولتی و شهرداریها، شعب بانکی و دستگاههای خودپرداز، فروشگاههای زنجیرهای، اماکن مذهبی مانند مساجد، حسینیهها و امامزادهها، مراکز فرهنگی و کتابخانهها، فضای سبز و مبلمان شهری. در برخی گزارشها به آسیبدیدگی نیروهای خدماتی و امدادی نیز اشاره شده است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1360376/%D8%A2%D8%B4%D9%88%D8%A8%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D9%85%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%D9%85-%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 «آشوبگران چه میزان آسیب به اموال عمومی وارد کردهاند؟/ آمار تجمیعی حجم خسارات وارده به استان ها در حوادث تروریستی اخیر» خبرگزاری دانشجو؛] [https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، افکار نیوز.]</ref> | |||
=== حمله به مقدسات === | === حمله به مقدسات === | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۸: | ||
=== حمله به مراکز نظامی و کلانتریها === | === حمله به مراکز نظامی و کلانتریها === | ||
بر اساس اعلام مراجع انتظامی، در | بر اساس اعلام مراجع انتظامی، در اوج ناآرامیها، مراکز پلیس و اماکن نظامی متعددی در شهرهای مختلف هدف حملات مسلحانه قرار گرفتند. از جمله این موارد میتوان به حملات به کلانتریهای تهرانپارس، کیانمهر کرج، چالوس، کرمان، چناران و ازنا اشاره کرد که در برخی از آنها تلفات جانی نیز به همراه داشته است. مقامات امنیتی از دستگیری گروههایی که قصد حمله به مراکز حساس را داشتند، خبر دادهاند. این حملات در چارچوب تحلیل رسمی، نشانهای از تلاش برای تضعیف اقتدار حاکمیت و ایجاد ناامنی گسترده توصیف شده است.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز.]</ref> | ||
=== پروژه کشتهسازی === | === پروژه کشتهسازی === | ||
بر اساس آمارهای رسمی اعلام شده، در جریان این حوادث تعداد قابل توجهی از شهروندان عادی و نیروهای حافظ امنیت جان خود را از دست دادند. مقامات، این تلفات را ناشی از اقدامات مسلحانه و برنامهریزی شده عناصر خرابکار دانسته و از آن با عنوان «پروژه کشتهسازی» یاد کردهاند. گزارشهای میدانی به شهادت رسیدن افرادی از گروههای سنی مختلف، از جمله کودکان، در درگیریهای خیابانی یا حملات هدفمند را تأیید کردهاند. این موارد | بر اساس آمارهای رسمی اعلام شده، در جریان این حوادث تعداد قابل توجهی از شهروندان عادی و نیروهای حافظ امنیت جان خود را از دست دادند. مقامات، این تلفات را ناشی از اقدامات مسلحانه و برنامهریزی شده عناصر خرابکار دانسته و از آن با عنوان «پروژه کشتهسازی» یاد کردهاند. گزارشهای میدانی به شهادت رسیدن افرادی از گروههای سنی مختلف، از جمله کودکان، در درگیریهای خیابانی یا حملات هدفمند را تأیید کردهاند. این موارد بهعنوان بخشی از تلاش برای ایجاد جو ترور و بیثباتی اجتماعی قلمداد شده است.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1366001-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، وبسایت افکار نیوز.]</ref> | ||
== ریشههای جامعهشناختی و روانشناختی == | == ریشههای جامعهشناختی و روانشناختی == | ||