خط ۱۵: خط ۱۵:


=== عوامل خارجی ===
=== عوامل خارجی ===
به باور تحلیل‌گران، ریشه‌های خارجی ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ش در چارچوب یک جنگ ترکیبی با هدف فرسایش ارادۀ ملی و بی‌ثبات‌سازی درونی نظام و ملت ایران قابل ارزیابی است. از این منظر، استفاده از اتاق‌های عملیات سایبری برای هدایت شبکه‌های اغتشاش و ترویج خشونت‌های سازمان‌یافته، در کنار اعمال تحریم‌های اقتصادی به‌عنوان ابزار تحریک اجتماعی، با هدف تبدیل نارضایتی‌های معیشتی به خشم سیاسی صورت گرفته است. کارشناسان معتقدند پروژۀ بین‌المللی مشروعیت‌زدایی از طریق گزارش‌های جهت‌دار و هم‌افزایی اپوزیسیون برون‌مرزی با دولت‌های متخاصم، تلاش کرده است تا حاکمیت را نظامی اصلاح‌ناپذیر جلوه داده و مسیر مطالبات را به‌سمت تقابل فیزیکی سوق دهد. نهایتاً، بومی‌سازی الگوهای انقلاب‌های رنگی و آشوب‌های نیابتی در ایران، نشان‌دهندۀ تلاشی سازمان‌یافته برای سوءاستفاده از مطالبات مشروع به‌منظور ایجاد بی‌ثباتی و اسقاط ساختار سیاسی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86064426/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C «فرسایش اعتماد عمومی مهم‌ترین علت اعتراض خیابانی است/بی‌اعتبارسازی نخبگان یعنی انسداد سیاسی»، خبرگزاری ایرن؛][https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/758520-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانه‌های غربی درباره ناآرامی‌های اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref>  
به باور تحلیل‌گران، ریشه‌های خارجی ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ش در چارچوب یک جنگ ترکیبی با هدف فرسایش ارادۀ ملی و بی‌ثبات‌سازی درونی نظام و ملت ایران قابل ارزیابی است. از این منظر، استفاده از اتاق‌های عملیات سایبری برای هدایت شبکه‌های اغتشاش و ترویج خشونت‌های سازمان‌یافته، در کنار اعمال تحریم‌های اقتصادی به‌عنوان ابزار تحریک اجتماعی، با هدف تبدیل نارضایتی‌های معیشتی به خشم سیاسی صورت گرفته است. کارشناسان معتقدند پروژۀ بین‌المللی مشروعیت‌زدایی از طریق گزارش‌های جهت‌دار و هم‌افزایی اپوزیسیون برون‌مرزی با دولت‌های متخاصم، تلاش کرده است تا حاکمیت را نظامی اصلاح‌ناپذیر جلوه داده و مسیر مطالبات را به‌سمت تقابل فیزیکی سوق دهد. نهایتاً، بومی‌سازی الگوهای انقلاب‌های رنگی و آشوب‌های نیابتی در ایران، نشان‌دهندۀ تلاشی سازمان‌یافته برای سوءاستفاده از مطالبات مشروع به‌منظور ایجاد بی‌ثباتی و اسقاط ساختار سیاسی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86064426/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C «فرسایش اعتماد عمومی مهم‌ترین علت اعتراض خیابانی است/بی‌اعتبارسازی نخبگان یعنی انسداد سیاسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  


=== نقش آمریکا و اسراییل ===
=== نقش آمریکا و اسراییل ===
خط ۲۳: خط ۲۳:


=== جنگ رسانه‌ای و روایت‌سازی ===
=== جنگ رسانه‌ای و روایت‌سازی ===
به باور تحلیل‌گران و کارشناسان رسانه، نقش محوری جنگ رسانه‌ای در وقایع دی‌ماه ۱۴۰۴ش فراتر از اطلاع‌رسانی صرف و در قالب یک بازوی عملیاتی در جنگ ترکیبی ظاهر شده است. تحلیل‌گران معتقدند رسانه‌های معاند برون‌مرزی با بهره‌گیری از ماشین روایت‌سازی و تکنیک‌های عملیات روانی، آگاهانه به‌دنبال تغییر ادراک عمومی و جایگزینی واقعیت با روایت‌های هیجانی و تک‌بعدی بوده‌اند. این رسانه‌ها با عادی‌سازی خشونت، انتشار سرعت‌ بالای اخبار تأییدنشده و القای حس پایان نظام، مطالبات مدنی و اقتصادی مردم را به‌سمت یک تقابل صفر و صدی سوق دادند. از دیدگاه کارشناسان، ایجاد الگوهای تکراری ادراکی و چارچوب‌بندی‌های هدفمند، باعث شد پیچیدگی‌های اجتماعی وقایع در سایه قرار گرفته و کنش‌های ریسک‌پذیر میدانی افزایش یابد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-46/3193215-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D9%85%DB%8C%D9%84%D9%87-%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%DA%86%D9%87-%D9%87%D8%AF%D9%81%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%82%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «تحلیل جمیله کدیور از ناآرامی های اخیر/ پسر شاه را با چه هدفی وارد ماجرا کردند؟/ پادگان رسانه هایی چون اینترنشنال با مهندسی خشم مردم و «ساده‌سازی» عبور از جمهوری اسلامی، بر تکرار «سرنگونی قریب‌الوقوع» و «نبرد نهایی» تمرکز کردند»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> به باور تحلیل‌گیران ناتوانی رسانه‌های داخلی در ارائۀ تحلیل‌های چندبعدی و پاسخگویی سریع، خلائی را ایجاد کرد که توسط اتاق‌های عملیات سایبری و رسانه‌های متخاصم پر شد تا با مشروعیت‌زدایی از ساختار سیاسی، مسیر بی‌ثبات‌سازی کشور هموار شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6730933/%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «دی ۱۴۰۴ در ایران چه گذشت؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>
به باور تحلیل‌گران و کارشناسان رسانه، نقش محوری جنگ رسانه‌ای در وقایع دی‌ماه ۱۴۰۴ش فراتر از اطلاع‌رسانی صرف و در قالب یک بازوی عملیاتی در جنگ ترکیبی ظاهر شده است. تحلیل‌گران معتقدند رسانه‌های معاند برون‌مرزی با بهره‌گیری از روایت‌سازی و تکنیک‌های عملیات روانی، آگاهانه به‌دنبال تغییر ادراک عمومی و جایگزینی واقعیت با روایت‌های هیجانی و تک‌بعدی بوده‌اند. این رسانه‌ها با عادی‌سازی خشونت، انتشار سرعت‌ بالای اخبار تأییدنشده و القای حس پایان نظام، مطالبات مدنی و اقتصادی مردم را به‌سمت یک تقابل صفر و صدی سوق دادند. از دیدگاه کارشناسان، ایجاد الگوهای تکراری ادراکی و چارچوب‌بندی‌های هدفمند، باعث شد پیچیدگی‌های اجتماعی وقایع در سایه قرار گرفته و کنش‌های ریسک‌پذیر میدانی افزایش یابد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%DB%8C-46/3193215-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D9%85%DB%8C%D9%84%D9%87-%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%DA%86%D9%87-%D9%87%D8%AF%D9%81%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%82%D9%88%D8%B9-%D9%86%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «تحلیل جمیله کدیور از ناآرامی های اخیر/ پسر شاه را با چه هدفی وارد ماجرا کردند؟/ پادگان رسانه هایی چون اینترنشنال با مهندسی خشم مردم و «ساده‌سازی» عبور از جمهوری اسلامی، بر تکرار «سرنگونی قریب‌الوقوع» و «نبرد نهایی» تمرکز کردند»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> به باور تحلیل‌گیران ناتوانی رسانه‌های داخلی در ارائۀ تحلیل‌های چندبعدی و پاسخگویی سریع، خلائی را ایجاد کرد که توسط اتاق‌های عملیات سایبری و رسانه‌های متخاصم پر شد تا با مشروعیت‌زدایی از ساختار سیاسی، مسیر بی‌ثبات‌سازی کشور هموار شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6730933/%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA «دی ۱۴۰۴ در ایران چه گذشت؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>


بر اساس تحلیل‌های منتشرشده در برخی رسانه‌ها، رسانه‌های برون‌مرزی در جریان وقایع یادشده از یک الگوی مرحله‌ای برای جهت‌دهی به تحرکات میدانی استفاده کردند؛ در مرحلۀ نخست، با تمرکز بر کلیدواژه‌هایی نظیر «آخرین نبرد»، تلاش شد تا فضایی هیجانی ایجاد و مشارکت حداکثری برانگیخته شود. در گام بعدی، با تغییر چارچوب روایت به‌سمت دعوت به درگیری مستقیم با نهادهای امنیتی و دولتی، مسیر تحرکات به تقابل فیزیکی سوق داده شد. در مرحلۀ سوم، با انتشار ادعاهایی دربارۀ کمک‌های خارجی در راه، امید به تغییر سریع ترتیبات سیاسی القا شد. در نهایت، با کاهش شدت تحرکات میدانی، محتوای رسانه‌ای به بازخوانی رویدادها با رویکردی انتقادی معطوف شد. تحلیلگران اشاره می‌کنند که این روند مرحله‌ای، الگویی مشابه در عملیات روانی رسانه‌ای در سایر بزنگاه‌های حساس نشان می‌دهد.<ref>[https://farsnews.ir/IRANICTV/1770701731622917529/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D8%B9%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «ایران ستیزان چگونه آتش اغتشاشات را شعله‌ور کردند؟»، خبرگزاری فارس.]</ref>
بر اساس تحلیل‌های منتشرشده در برخی رسانه‌ها، رسانه‌های برون‌مرزی در جریان وقایع یادشده از یک الگوی مرحله‌ای برای جهت‌دهی به تحرکات میدانی استفاده کردند؛ در مرحلۀ نخست، با تمرکز بر کلیدواژه‌هایی نظیر «آخرین نبرد»، تلاش شد تا فضایی هیجانی ایجاد و مشارکت حداکثری برانگیخته شود. در گام بعدی، با تغییر چارچوب روایت به‌سمت دعوت به درگیری مستقیم با نهادهای امنیتی و دولتی، مسیر تحرکات به تقابل فیزیکی سوق داده شد. در مرحلۀ سوم، با انتشار ادعاهایی دربارۀ کمک‌های خارجی در راه، امید به تغییر سریع ترتیبات سیاسی القا شد. در نهایت، با کاهش شدت تحرکات میدانی، محتوای رسانه‌ای به بازخوانی رویدادها با رویکردی انتقادی معطوف شد. تحلیلگران اشاره می‌کنند که این روند مرحله‌ای، الگویی مشابه در عملیات روانی رسانه‌ای در سایر بزنگاه‌های حساس نشان می‌دهد.<ref>[https://farsnews.ir/IRANICTV/1770701731622917529/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D8%B9%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «ایران ستیزان چگونه آتش اغتشاشات را شعله‌ور کردند؟»، خبرگزاری فارس.]</ref>