شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۱۲۱: | خط ۱۲۱: | ||
تفاوت شرم با خجالت: | تفاوت شرم با خجالت: | ||
# شرم، احساس عمیق است؛ اما خجالت | # شرم، احساس عمیق است؛ اما خجالت و خجل، آن احساس گذرا، ناگهانی یا دارای أثر موقت است که با نشانههایی همچون سرخشدن چهره آشکار میشود.<ref>سیّاح، احمد، فرهنگ بزرگ جامع نوین عربی به فارسی، ج1-2، (ترجمۀ المنجد لوئیس معلوف با اضافات)، تهران، اسلام، 1387ش، ص447؛ رازی، فریده، فرهنگ وازژه های فارسی سره برای واژه های عربی در فارسی معاصر، تهران، نشر مرکز، 1366ش، ص88؛ [https://adibefazel.com/2025/10/%d9%81%d8%b1%d9%82-%d8%ae%d8%ac%d8%a7%d9%84%d8%aa-%d9%88-%d8%b4%d8%b1%d9%85-%d8%af%d8%b1%da%a9-%d8%b9%d9%85%db%8c%d9%82-%d8%a7%d8%ad%d8%b3%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86%db%8c/ فاضل، ادیب، «فرق خجالت و شرم: درک عمیق احساسات انسانی و تأثیرات آنها»، وبسایت ادیب فاضل، تاریخ بازدید: 23 بهمن 1404ش؛] [https://ravanhami.com/%d8%a2%db%8c%d8%a7-%d8%ae%d8%ac%d8%a7%d9%84%d8%aa-%d9%86%d8%b9%d9%85%d8%aa-%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%db%8c%d8%a7-%d9%85%d8%b5%db%8c%d8%a8%d8%aa%d8%9f/ بهرامی زاده، حمید، «آیا خجالت، نعمت است یا مصیبت؟» وبسایت روانحامی، تاریخ درج مطلب: 21 اردیبهشت 1396ش.] </ref> | ||
# شرم شامل وجه مثبت و منفی؛<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص129]</ref> اما خجالت آن وجه منفی شرم است که با ویژگیهایی همچون اعتماد بهنفس پایین، ناکامی در امور اجتماعی و ناتوانی از حضور در جمع شناخته میشود.<ref>[https://radiofarhang.ir/NewsDetails/?m=060001&n=1308972 نظری، بنفشه،«حیا، شرم، خجالت»، وبسایت رادیو فرهنگ، تاریخ درج مطلب: 4 دی ماه 1402ش.]</ref> | # شرم شامل وجه مثبت و منفی؛<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص129]</ref> اما خجالت آن وجه منفی شرم است که با ویژگیهایی همچون اعتماد بهنفس پایین، ناکامی در امور اجتماعی و ناتوانی از حضور در جمع شناخته میشود.<ref>[https://radiofarhang.ir/NewsDetails/?m=060001&n=1308972 نظری، بنفشه،«حیا، شرم، خجالت»، وبسایت رادیو فرهنگ، تاریخ درج مطلب: 4 دی ماه 1402ش.]</ref> | ||
| خط ۱۶۲: | خط ۱۶۲: | ||
# آثار فردی و رفتاری: محرومیت انسان<ref>تمیمیآمدی، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، 1366ش، ح7678؛ پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص327.</ref> از موضوعات مفید و ارزشمند همچون تحصیل دانش، کسب در آمد حلال، بخشش اندک، درخواست رحمت الهی، احترام گذاشتن بهدیگران، گفتار و کردار حق.<ref>[https://www.abpedia.ir/wp-content/uploads/2019/01/%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB.pdf خادمپیر، علی، «خاستگاه، عوامل و آثار شرم وحیا در نگاه قرآن و حدیث»، 1394ش، ش32، ص147؛] پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص327-328.</ref> | # آثار فردی و رفتاری: محرومیت انسان<ref>تمیمیآمدی، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، 1366ش، ح7678؛ پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص327.</ref> از موضوعات مفید و ارزشمند همچون تحصیل دانش، کسب در آمد حلال، بخشش اندک، درخواست رحمت الهی، احترام گذاشتن بهدیگران، گفتار و کردار حق.<ref>[https://www.abpedia.ir/wp-content/uploads/2019/01/%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB.pdf خادمپیر، علی، «خاستگاه، عوامل و آثار شرم وحیا در نگاه قرآن و حدیث»، 1394ش، ش32، ص147؛] پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص327-328.</ref> | ||
== ارزشمندی شرم == | == ارزشمندی شرم قبلاز عمل == | ||
شرم قبل از عمل، بهدلیل رعایت چهار عنصر پیوستگی، درگیر بودن، تعهد و اعتقاد، سبب خود داری افراد از ارتکاب اعمال ناشایست در سبک زندگی انسان شده و نقش مکمّل را در پیشگیری از ارتکاب خطا ایفا میکند.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص134.]</ref> | |||
بدین جهت، ارزشمندی شرم با توجه به قبل یا بعد از عمل فرق میکند. به خلاف شرم قبلاز عمل که یکارزش اخلاقی پایدار و مورد ستایش خردمندان بهشمار میآید؛ اما شرم بعد از عمل، یکحالت انفعالی بوده و آثار آن زمانمند است که بهتدریج رفع میشود و ارزشمندی آن صرفا از آن جهت است که فرد گناهکار یا بزهکار، از عمل ناپسند خود پشیمان بوده و قابلیت اصلاح را دارد.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص130-131.]</ref> | |||
== شرم در اشعار فارسی == | == شرم در اشعار فارسی == | ||
مفهوم شرم، شرمساری یا بیشرمی، در اشعار شاعران نیز بازتاب یافته است | مفهوم شرم، شرمساری یا بیشرمی، در اشعار شاعران نیز بازتاب یافته است:<ref group="دیدگاه">فقط یک شعر کافی است.</ref> | ||
مولوی: | |||
مولوی: | |||
هرکه اول بنگرد پایان کار | هرکه اول بنگرد پایان کار | ||
| خط ۱۹۴: | خط ۱۷۶: | ||
اندر آخر او نگردد شرمسار | اندر آخر او نگردد شرمسار | ||
کار مردان روشنی و | کار مردان روشنی و گرمی است | ||
کار دونان، حیله و بیشرمی است.<ref>دهخدا، لغتنامۀ دهخدا، 1377ش، ج9، ص14237-14241. [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%85%DB%8C?q=%D8%A8%DB%8C%20%D8%B4%D8%B1%D9%85%DB%8C%20%D9%88%20%D8%A8%DB%8C%20%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C دهخدا، بیشرمی، وبسایت واژهیاب.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
