اغتشاش: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۷: / خط ۱۷: @@
 اعتراض به‌معنای، انتقاد کردن و ایراد گرفتن است. اگر انتقادات مردمی نسبت به مسئولان و عملکرد آنها پاسخ داده نشود، شهروندان حق دارند با روش‌های قانونی و مدنی مطالبه‌گری کنند تا خواسته‌های خود را به گوش مسئولان برسانند. اعتراض اجتماعی و سیاسی مردمی، نشان‌دهندۀ پویایی و سلامت جامعه است؛ اما اعتراض قانونی با اغتشاش تفاوت بنیادین دارد. در اغتشاش فرد یا گروه اغتشاشگر در پی ایجاد آشوب، برهم زدن امنیت عمومی و هرج‌ومرج اجتماعی و سیاسی است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1045616/%D9%85%D8%B1%D8%B2-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D9%88-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA «مرز بین اعتراض و اغتشاش کجاست؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
-مطابق با اصل 27 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اعتراضات مسالمت‌آمیز با رعایت دو شرط به‌همراه نداشتن سلاح و مُخِل و مخالف نبودن با مبانی اسلام، آزاد اعلام شده است و حاکمیت موظف است امنیت این اعتراضات را تأمین کند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1634970218-10371-29-4.pdf عروتی موفق و فتحی، «اعتراض مدنی، حدود و قلمرو آن از منظر قوانین جمهوری اسلامی ایران»، 1400ش، ص43.]</ref> اعتراض ابزاری مدنی برای بیان مطالبات مشخص در چارچوب قانون و با هدف اصلاح است؛ اما اغتشاش با خشونت، تخریب اموال عمومی و خصوصی و ایجاد ناامنی، مسیر مطالبه‌گری را به بی‌ثباتی می‌کشاند.<ref>[https://www.imna.ir/photo/938475/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D9%88-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «تفاوت اعتراض و اغتشاش چیست؟»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
+مطابق با اصل 27 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اعتراضات مسالمت‌آمیز با رعایت دو شرط به‌همراه نداشتن سلاح و مُخِل و مخالف نبودن با مبانی اسلام، آزاد اعلام شده است و حاکمیت موظف است امنیت این اعتراضات را تأمین کند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1634970218-10371-29-4.pdf عروتی موفق و فتحی، «اعتراض مدنی، حدود و قلمرو آن از منظر قوانین جمهوری اسلامی ایران»، 1400ش، ص43.]</ref> اعتراض ابزاری مدنی برای بیان مطالبات مشخص در چارچوب قانون و با هدف اصلاح است؛ در مقابل، اغتشاش با اتکا به خشونت، تخریب اموال عمومی و خصوصی و ایجاد ناامنی، مسیر مشروع مطالبه‌گری را منحرف کرده و زمینه‌ساز بی‌ثباتی می‌شود.<ref>[https://www.imna.ir/photo/938475/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D9%88-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «تفاوت اعتراض و اغتشاش چیست؟»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
 == تفاوت اغتشاش با انقلاب ==
-انقلاب پدیده‌ای اجتماعی است که منجر به تغییر و تحول بنیادین و اساسی در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و ایدئولوژیکی یک جامعه با مشارکت مردم همراه با خشونت می‌شود.<ref>آرنت، انقلاب، 1361ش، ص36.</ref> انقلاب از این جهت با اغتشاش متفاوت است که در هر انقلاب نارضایتی عمومی و عمیق از ساختار و نظام حاکم وجود دارد. علاوه بر این که هر انقلاب دارای رهبری قوی، ایدئولوژی و تشکل‌های جایگزین است و با مشارکت گستردۀ توده‌های مردم اتفاق می‌افتد.<ref>[https://jflps.ut.ac.ir/article_11101_aa328c3b4940c9ac953f39338fe9def4.pdf ملکوتیان، «انقلاب از آغاز تا فرجام، مروری بر ویژگی هفتگانه انقلاب‌ها»، 1381ش، ص248.]</ref>
+انقلاب پدیده‌ای اجتماعی است که منجر به تغییر و تحول بنیادین و اساسی در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و ایدئولوژیکی یک جامعه با مشارکت مردم همراه با خشونت می‌شود.<ref>آرنت، انقلاب، 1361ش، ص36.</ref> انقلاب از این جهت با اغتشاش متفاوت است که در هر انقلاب نارضایتی عمومی و عمیق از ساختار و نظام حاکم وجود دارد. علاوه بر این که هر انقلاب دارای رهبری قوی، ایدئولوژی و تشکل‌های جایگزین است و با مشارکت گستردۀ توده‌های مردم اتفاق می‌افتد.<ref>[https://jflps.ut.ac.ir/article_11101_aa328c3b4940c9ac953f39338fe9def4.pdf ملکوتیان، «انقلاب از آغاز تا فرجام، مروری بر ویژگی هفتگانه انقلاب‌ها»، 1381ش، ص248 و 250 و 254 و 255.]</ref>
 == تاثیر اغتشاشات بر اقتصاد و فرهنگ ==
-اغتشاشات و ناآرامی‌ها با ایجاد فضای ناامنی و برهم زدن نظم عمومی در کنار آثار اجتماعی و سیاسی، اثر منفی بر اقتصاد و فضای کسب و کار دارد. ریزش شاخص‌ها در بازار سهام و خسارت‌های قابل توجه به کسب و کارهای آنلاین پس از اعمال محدودیت در اینترنت و برخی از پلتفرم‌ های خارجی از نمونه‌ خسارت‌های کوتاه‌مدت و ایجاد مانع در جذب سرمایه‌گذاری خارجی از خسارت‌های بلندمدت اغتشاشات محسوب می‌شود. همچنین در بخش فرهنگ و هنر ناآرامی‌ها روند برگزاری بسیاری از رویدادهای فرهنگی و هنری همچون کنسرت‌های موسیقی، سالن‌های تئاتر و سینما را لغو یا با کاهش مخاطب روبه‌رو می‌کند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1707708/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA «تاثیر اغتشاشات اخیر بر اقتصاد کشور به روایت روزنامه دولت»، وب‌سایت خبرآنلاین]</ref>صنعت گردشگری نیز از جمله مواردی است که در صورت بروز ناآرامی و اغتشاش خصوصاً در رابطه با توریست‌های خارجی با مشکل مواجه می‌شود. در این میان هتل‌داران، صاحبان رستوران‌ها و رانندگان بیشترین خسارت را متحمل می‌شوند.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/publication/content/13514/364937# مهدی‌زاده، «دود اغتشاشات به چشم صنعت گردشگری رفته است»، شهرآرانیوز.]</ref>
+اغتشاشات و ناآرامی‌ها با ایجاد فضای ناامنی و برهم زدن نظم عمومی در کنار آثار اجتماعی و سیاسی، اثر منفی بر اقتصاد و فضای کسب و کار دارد. ریزش شاخص‌ها در بازار سهام و خسارت‌های قابل توجه به کسب و کارهای آنلاین پس از اعمال محدودیت در اینترنت و برخی از پلتفرم‌ های خارجی از نمونه‌ خسارت‌های کوتاه‌مدت و ایجاد مانع در جذب سرمایه‌گذاری خارجی از خسارت‌های بلندمدت اغتشاشات محسوب می‌شود. همچنین در بخش فرهنگ و هنر ناآرامی‌ها روند برگزاری بسیاری از رویدادهای فرهنگی و هنری همچون کنسرت‌های موسیقی، سالن‌های تئاتر و سینما را لغو یا با کاهش مخاطب روبه‌رو می‌کند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1707708/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA «تاثیر اغتشاشات اخیر بر اقتصاد کشور به روایت روزنامه دولت»، وب‌سایت خبرآنلاین]</ref> صنعت گردشگری نیز از جمله مواردی است که در صورت بروز ناآرامی و اغتشاش خصوصاً در رابطه با توریست‌های خارجی با مشکل مواجه می‌شود. در این میان هتل‌داران، صاحبان رستوران‌ها و رانندگان بیشترین خسارت را متحمل می‌شوند.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/publication/content/13514/364937# مهدی‌زاده، «دود اغتشاشات به چشم صنعت گردشگری رفته است»، شهرآرانیوز.]</ref>
 == پیشینه اعتراضات و اغتشاشات در جمهوری اسلامی ایران ==
-پیشینۀ اعتراضات پس از انقلاب در ایران به اندکی پس از پیروزی انقلاب در سال‌های پایانی دهۀ 50ش و همچنین دهۀ ۶۰ش بازمی‌گردد. در این سال‌ها اعتراضات اغلب از سوی سازمان‌های شناسنامه‌دار مخالف و معاند نظام شکل می‌گرفت که اغلب ماهیت سیاسی داشت؛ ولی عموم جامعه را با خود همراه نمی‌کرد. از آغاز دهۀ 70ش با از بین رفتن این گروه‌ها، ساختار و شکل اعتراضات نسبت به گذشته فرق کرد. اعتراضات سراسری سال 1371ش در مشهد به بهانۀ تخریب سکونتگاه‌های غیررسمی، اعتراضات سراسری فروردین 1374ش در اسلامشهر به بهانۀ افزایش نرخ تاکسی<ref>[https://www.irna.ir/news/83589323/%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B7%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%D8%AF%D9%87%D9%87 «تبارشناسی اعتراض‌ در ایران طی سه دهه»، خبرگزاری جمهوری اسلامی]</ref>و اعتراضات و سپس اغتشاشات بعد از حادثۀ كوی دانشگاه تهران در 18 تير 1378ش، از جمله مهم‌ترین حوادث این دهه به‌حساب می‌آید. ناآرامی‌ها و اعتراضات دانشجویی خرداد و تیر 1382ش تهران و ناآرامی‌های بعد از انتخابات رياست جمهوری 1388ش از جمله مهم‌ترین اغتشاشات مهم كشور در دهۀ 80ش محسوب می‌شود كه به‌طور جدی سيستم امنيتی و سياسی كشور را به چالش كشيد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329103726-2080-31.pdf شریفی، «بررسی ابعاد روان‌شناختی خشونت‌گرايی جمعيت اغتشاشگر و روش‌های تأثير گذاری بر آن»، 1388ش، ص7.]</ref>
+پیشینۀ اعتراضات پس از انقلاب در ایران به اندکی پس از پیروزی انقلاب در سال‌های پایانی دهۀ 50ش و همچنین دهۀ ۶۰ش بازمی‌گردد. در این سال‌ها اعتراضات اغلب از سوی سازمان‌های شناسنامه‌دار مخالف و معاند نظام شکل می‌گرفت که اغلب ماهیت سیاسی داشت؛ ولی عموم جامعه را با خود همراه نمی‌کرد. از آغاز دهۀ 70ش با از بین رفتن این گروه‌ها، ساختار و شکل اعتراضات نسبت به گذشته فرق کرد. اعتراضات سراسری سال 1371ش در مشهد به‌سبب تخریب سکونتگاه‌های غیررسمی، اعتراضات سراسری فروردین 1374ش در اسلامشهر به جهت افزایش نرخ تاکسی<ref>[https://www.irna.ir/news/83589323/%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B7%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%D8%AF%D9%87%D9%87 «تبارشناسی اعتراض‌ در ایران طی سه دهه»، خبرگزاری جمهوری اسلامی]</ref>و اعتراضات و سپس اغتشاشات بعد از حادثۀ كوی دانشگاه تهران در 18 تير 1378ش، از جمله مهم‌ترین حوادث این دهه به‌حساب می‌آید. ناآرامی‌ها و اعتراضات دانشجویی خرداد و تیر 1382ش تهران و ناآرامی‌های بعد از انتخابات رياست جمهوری 1388ش از جمله مهم‌ترین اغتشاشات مهم كشور در دهۀ 80ش محسوب می‌شود كه به‌طور جدی سيستم امنيتی و سياسی كشور را به چالش كشيد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329103726-2080-31.pdf شریفی، «بررسی ابعاد روان‌شناختی خشونت‌گرايی جمعيت اغتشاشگر و روش‌های تأثير گذاری بر آن»، 1388ش، ص7.]</ref>
 مهم‌ترین اعتراضات دهۀ 90ش در دو برهۀ دی‌ماه 1396ش و آبان‌ماه 1398ش اتفاق افتاد. اعتراضات دی‌ماه 1396ش به‌بهانۀ افزایش قیمت‌ها، به‌ویژه افزایش قیمت در کالاهای اساسی آغاز شد. این اعتراضات ابتدا در مشهد و سپس به سایر شهرها و مناطق ایران گسترش یافت و در ادامه با پوشش‌دهی رسانه‌های بیگانه به درگیری کشیده شد. این اعتراضات، چندان گسترده و عمیق نبود و در مدت کوتاهی فروکش کرد.<ref>[https://vatanemrooz.ir/fa/news/404369/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B6 «داستان دی ۱۳۹۶»، وب‌سایت روزنامه وطن امروز.]</ref> افزایش نرخ بنزین در آبان‌ماه 1398ش سبب یکی از گسترده‌ترین و پرخسارت‌ترین اعتراضات اجتماعی در ایران شد. پس از 24 آبان 1398ش و افزایش 300درصدی قیمت بنزین در دولت دوازدهم، با ورود رسانه‌های بیگانه و گروه‌های ضدانقلاب، دامنۀ اعتراضات گسترش پیدا کرد؛ تا جایی که به درگیری مسلحانه در بعضی شهرها کشیده شد.<ref>[https://www.alef.ir/news/3990829007.html «روزشمار وقایع آبان ۹۸؛ از اعتراضات مردمی تا حملات تروریستی»، وب‌سایت الف.]</ref> در 26 آبان آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در اشاره به این حوادث از تصمیم سران سه قوه در رابطه با افزایش قیمت بنزین حمایت کرد و مسئولان را به رفع مشکلات و مراقبت از سرایت افزایش قیمت به سایر کالاها توصیه کرد.<ref>[https://www.leader.ir/fa/content/23790/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D8%AA%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%B1%D8%AE-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%86 «افزایش قیمت بنزین موجب افزایش قیمت دیگر کالاها نشود»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری.]