| خط ۹: | خط ۹: | ||
پژوهشگران بر این باورند که هجرت فراتر از جوامع انسانی، در زیستشناسی عمومی بهعنوان راهکاری برای انطباق با محیط و گذار به شرایط مطلوب اقلیمی شناخته میشود. از منظر تاریخی، هجرت همواره بهعنوان واکنشی به عدم تعادل میان ملزومات زندگی و منابع موجود در محل استقرار پیشین تحلیل شده است که هدف آن تنظیم مجدد زیست فردی و جمعی با ظرفیتهای مکانی جدید است. در همین راستا، آرنولد توینبی با بررسی کانونهای تمدنی، شکلگیری بیش از 27 تمدن بزرگ از جمله تمدنهای بینالنهرین، یونان و روم را محصول مستقیم پدیدهٔ هجرت میداند. با این حال، جامعهشناسان سدههای اخیر بر این نکته تأکید دارند که هجرت به تنهایی تمدنساز نیست، بلکه تلاقی این جابهجایی با ارادهٔ انسانی است که موتور حرکت تمدنها را فعال میکند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1647145520-10531-1400-7.pdf فروهی، «تأثیر هجرت انبیاء الهی بر تمدن سازی از منظر قرآن کریم»، 1399ش، ص7-8.]</ref> | پژوهشگران بر این باورند که هجرت فراتر از جوامع انسانی، در زیستشناسی عمومی بهعنوان راهکاری برای انطباق با محیط و گذار به شرایط مطلوب اقلیمی شناخته میشود. از منظر تاریخی، هجرت همواره بهعنوان واکنشی به عدم تعادل میان ملزومات زندگی و منابع موجود در محل استقرار پیشین تحلیل شده است که هدف آن تنظیم مجدد زیست فردی و جمعی با ظرفیتهای مکانی جدید است. در همین راستا، آرنولد توینبی با بررسی کانونهای تمدنی، شکلگیری بیش از 27 تمدن بزرگ از جمله تمدنهای بینالنهرین، یونان و روم را محصول مستقیم پدیدهٔ هجرت میداند. با این حال، جامعهشناسان سدههای اخیر بر این نکته تأکید دارند که هجرت به تنهایی تمدنساز نیست، بلکه تلاقی این جابهجایی با ارادهٔ انسانی است که موتور حرکت تمدنها را فعال میکند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1647145520-10531-1400-7.pdf فروهی، «تأثیر هجرت انبیاء الهی بر تمدن سازی از منظر قرآن کریم»، 1399ش، ص7-8.]</ref> | ||
در تطور تاریخی این پدیده، در بستر ادیان و بهویژه | در تطور تاریخی این پدیده، در بستر ادیان و بهویژه [[اسلام]]، هجرت از یک حرکت صرفاً فیزیکی میان بادیه و [[شهر]]، به یک پدیدهٔ فرهنگی و تمدنی تغییر ماهیت داد. از نگاه محققان این حوزه، این کنش در نظام فکری اسلام به ابزاری برای تحول در جوانب فردی و اجتماعی بدل شد که فراتر از انگیزههای مادی، بر ایجاد یک هویت جدید و پویایی در ساختارهای کلان تمدنی تمرکز دارد و بهعنوان محرکی برای انتقال جامعه از وضعیت موجود بهسوی الگوهای نوین تمدنی تبیین میشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/483630/تأثیر-هجرت-انبیا-الهی-بر-تمدن-سازی-از-منظر-قرآن-کریم فروهی، «تأثیر هجرت انبیاء الهی بر تمدن سازی از منظر قرآن کریم»، 1399ش، ص7-8.]</ref> به باور محققان، مطالعهٔ تاریخچه این پدیده نشاندهندهٔ وجود دو لایه موازی و متمایز است؛ نخست، لایهٔ مصادیق عینی که بهعنوان یک واقعیت تجربی در تمامی [[تمدن|تمدنها]] مشترک بوده است و دوم، لایهٔ تطور واژگانی که تبیین میکند چگونه یک مفهوم دینی توانست بر کلیت جابهجاییهای انسانی سایه افکنده و شبکههای ارتباطی و فرهنگی را تحت این نام بازتعریف کند.<ref>جلالی و هاشمی، «تحلیل و بررسی موانع و راهکارهای هجرت در آموزههای دینی»، 1402ش، ص830.</ref> | ||
== هجرت در ادیان == | == هجرت در ادیان == | ||
