ترکمن‌دوزی: تفاوت میان نسخه‌ها

سوزن‌دوزی ترکمن، که با نام سیاه‌دوزی نیز شناخته می‌شود، هنری کهن با پیشینه‌ای چند هزارساله است که ریشه در تاریخ، باورها و زیست‌جهان مردم ترکمن دارد. این هنر از دل طبیعت، آیین‌ها و اعتقادات قومی برآمده و در طول تاریخ، به‌ویژه در دوره‌های افشاریه، زندیه و قاجاریه، به اوج شکوفایی رسیده است. سوزن‌دوزی ترکمن نه‌تنها جلوه‌ای زیباشناختی در پوشاک، زیورآلات و لوازم آیینی دارد، بلکه حامل مفاهیمی عمیق همچون هویت قومی، جایگاه اجتماعی، باورهای دینی، حالات روحی و نمادهای زندگی، باروری، شجاعت و حفاظت است. تنوع نقوش، غنای رنگ‌ها و کاربردهای گسترده این هنر در آیین‌ها و مناسک، جایگاه ویژه آن را در فرهنگ ترکمن‌ها نشان می‌دهد؛ جایگاهی که با ثبت جهانی در فهرست میراث ناملموس یونسکو، ارزش و اهمیت آن در سطح بین‌المللی نیز به رسمیت شناخته شده است.  

پیشینۀ ترکمن‌دوزی یا سیاه‌دوزی به هشت‌هزار سال قبل باز می‌گردد؛ در [[غارهای هوتو و کمربند]] در [[شهرستان بهشهر]]، سوزن‌دوزی‌های شاخک‌داری یافت شده است که حکایت از دیرینگی این هنر دارد.<ref> [https://www.isna.ir/news/1401091006611/%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «سوزن‌دوزی ترکمن ثبت جهانی شد»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> ترکمن‌ها ازگذشته اقدام به تهیۀ ابریشم که مادۀ اصلی سوزن‌دوزی است، می‌کردند. از زمان سکاها گل‌دوزی ترکمن رایج بود. براساس آثار تاریخی به‌جامانده، اوج این هنر در دوران افشاریه، زندیه و به‌ویژه قاجاریه بود.<ref> [https://www.sid.ir/paper/136812/fa#downloadbottom خاموشی، «تحول کاربرد تزیین در سوزن‌دوزی بلوچ و ترکمن به شیوه سنتی و نوین»، 1387ش، ص78.]</ref>