حذف ردهها |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''<big>سرپوش زنان ترکمن</big>'''؛ جامه سر بانوان قوم ترکمن. | '''<big>سرپوش زنان ترکمن</big>'''؛ جامه سر بانوان قوم ترکمن. | ||
پوشاک سنتی اقوام ترکمن به سه بخش؛ | پوشاک سنتی اقوام ترکمن به سه بخش؛ [[سرپوش|سرپوشها]]، [[تنپوش|تنپوشها]] و [[پاپوش|پاپوشها]] تقسیم میشود. این قوم پوشاک خود بهویژه سرپوشها را به وسیله زیورآلات الصاقی زیبایی تزیین میکنند. تنوع سرپوشها در این فرهنگ برآمده از جنسیت، سن و موقعیت اجتماعی زنان در میان سایر زنان قوم است. سرپوشهای زنان قوم ترکمن کارکردی نمادین از جایگاه اجتماعی زنان در خانواده نیز دارند. | ||
==سرپوش دختران مجرد== | ==سرپوش دختران مجرد== | ||
===تخ، تخه (Takhe) تخیی (Takha) === | ===تخ، تخه (Takhe) تخیی (Takha)=== | ||
این مدل از پوشش سر توسط دختران و پیش از ازدواج استفاده میشود. دختران مجرد گیسوان خود را چهارگیس بافته و دو گیس را رو به جلوانداخته و عرقچین تخ یا تخته و یا تخیی به سر میگذارند.<ref> [https://akharinkhabar.ir/girly/8224206#:~:text=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%2F%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A8%D9%8A%D9%86%20%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86%20%E2%80%8C%D9%87%D8%A7,%D9%85%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%20%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%20%D8%B1%D8%A7%20%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%20%D9%85 «رسم تاج گذاری زنان در مراسم عروسی ترکمنها»، وبسایت آخرین خبر.]</ref> | این مدل از پوشش سر توسط دختران و پیش از ازدواج استفاده میشود. دختران مجرد گیسوان خود را چهارگیس بافته و دو گیس را رو به جلوانداخته و عرقچین تخ یا تخته و یا تخیی به سر میگذارند..<ref> [https://akharinkhabar.ir/girly/8224206#:~:text=%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%2F%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A8%D9%8A%D9%86%20%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86%20%E2%80%8C%D9%87%D8%A7,%D9%85%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%20%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%20%D8%B1%D8%A7%20%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%20%D9%85 «رسم تاج گذاری زنان در مراسم عروسی ترکمنها»، وبسایت آخرین خبر.]</ref> این کلاه نوعی عرقچین بهشکل کلاهی گرد با دولایه پارچه از جنس ابریشم است که در طول تاریخ در فرهنگ پوشش سر ترکمنها مورد استفاه قرار گرفته است. | ||
این کلاه نوعی عرقچین بهشکل کلاهی گرد با دولایه پارچه از جنس ابریشم است که در طول تاریخ در فرهنگ پوشش سر ترکمنها مورد استفاه قرار گرفته است. روی این کلاه در گذشته با نخهای ابریشمی تمام رنگی تزیین (سوزندوزی) شده است؛ اما امروزه این سوزندوزیها ظرافت و زیبایی گذشته را نداشته و از نخ کاموا برای دوخت تزیینی آن استفاده میشود. نقوش این سرپوش شامل، قزلکشته (سوزندوزی ظریف با نخ قرمز رنگ)، | |||
روی این کلاه در گذشته با نخهای ابریشمی تمام رنگی تزیین (سوزندوزی) شده است؛ اما امروزه این سوزندوزیها ظرافت و زیبایی گذشته را نداشته و از نخ کاموا برای دوخت تزیینی آن استفاده میشود. نقوش این سرپوش شامل، قزلکشته (سوزندوزی ظریف با نخ قرمز رنگ)، سکزکشته (سوزندوزی هشتتایی)، سکزکشتهیارتی (نیمی از سوزندوزی هشتتایی)، کشته یاقوزگوزی (سوزندوزی ظریف یا چشم پرنده)، طرحهای مارپیچ به شکل امواج دریا، گلهای هشتپر، چهارپر، گندمی، فنری و پروانهای تزیین میشوند..<ref> [https://www.irna.ir/news/9698486/%D8%AA%D8%AE%DB%8C%D9%87-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8% «تخته کلاه زینتی زنان ترکمن خراسان شمالی در حال فراموشی است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران.]</ref> دایره، لوزی، مثلث، مستطیل، و خطوط عمودی و افقی اشکال هندسی مورد استفاده درتزیین این سرپوش است.<ref> [https://www.isna.ir/news/93103016574/%D8%AA%D8%AE%DB%8C%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D9%88%D8%B5%D9%81-%D9%86%D8%A7%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86 «تخیه هنر وصف ناپذیراقوام ترکمن»، وبسایت خبرگزاری دانشجویان ایران].</ref> | |||
بوروک (Bo-rok) یا عرقچین را دخترکان به سر دارند که آنها بروکلی قیز خطاب میکنند. از نوع ساده آن نیز پسران بهوقت نماز استفاده میکنند، بوروک از جنس پارچه است که با سوزندوزی تزیین شده است.<ref>اعظمیراد، مقدمهای بر پیشینه تاریخی ترکمن، 1383ش، ص42.</ref> | |||
[[پرونده:سرپوش-زنان-ترکمن1.jpg|بندانگشتی|وسط]] | [[پرونده:سرپوش-زنان-ترکمن1.jpg|بندانگشتی|وسط]] | ||
کلاهی بهشکل عرقچین است که بهطور معمول با نقوش مختلف سوزندوزی تزیین شده و در بعضی لهجهها به آن تاخیا یا تایخا نیز میگویند.<ref> [https://aaligard.ir/traditional-clothes-of-turkmen-sahra/ «البسه ترکمنها»، وبسایت ایالت هنر.]</ref> | کلاهی بهشکل عرقچین است که بهطور معمول با نقوش مختلف سوزندوزی تزیین شده و در بعضی لهجهها به آن تاخیا یا تایخا نیز میگویند.<ref> [https://aaligard.ir/traditional-clothes-of-turkmen-sahra/ «البسه ترکمنها»، وبسایت ایالت هنر.]</ref> | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۸: | ||
==سرپوش مراسم ازدواج== | ==سرپوش مراسم ازدواج== | ||
===تاج عروس=== | ===تاج عروس=== | ||
عروس پس از بازکردن | [[عروس]] پس از بازکردن [[پیشانیبند]]، موهای خود را به شکل هلیاوروم بافته و به پشت سر میاندازد. به این مدل پشت سرانداختن موها ساچارقاآتما میگویند. این عمل معنایی فلسفی از زندگی است و بدان معنی است که زن ترکمن به دیگران اعلام میکند. که از دغدغههای زندگی رهایی یافته است. هر سال از ارتفاع این تاج کم میکنند تا کوتاه شود، در این زمان پارچه سیاه روی تاج را میپوشاند که معنای مجرب و کار کشته بودن عروس را به همراه دارد. این تاج در ابتدا با پارچهای قرمز رنگ پوشیده میشد که نشانی از شادابی و طراوت داشت. زن ترکمنی که به پیری میرسد و صاحب نوه میشود پارچه تاج وی سفید میشود و این به معنای عاقل بودن و کامل بودن او است.<ref> [https://aaligard.ir/traditional-clothes-of-turkmen-sahra/ «لباس محلی اقوام ترکمن»، پایگاه خبری عالی گرد.]</ref> | ||
===تَبَرلَک=== | ===تَبَرلَک=== | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۴: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* «ازسربند تا چارقد ترکمنی»، وبسایت بانک روسری ایران، تاریخ درج مطلب: 10 مهر 1402ش. | *«ازسربند تا چارقد ترکمنی»، وبسایت بانک روسری ایران، تاریخ درج مطلب: 10 مهر 1402ش. | ||
* «البسه ترکمنها»، وبسایت ایالت هنر، تاریخ درج مطلب: 10 مهر 1402ش. | *«البسه ترکمنها»، وبسایت ایالت هنر، تاریخ درج مطلب: 10 مهر 1402ش. | ||
* اعظمیراد، گنبد دردی، مقدمهای بر پیشینه تاریخی ترکمن، مشهد، دانشگاه فردوسی، 1383ش. | *اعظمیراد، گنبد دردی، مقدمهای بر پیشینه تاریخی ترکمن، مشهد، دانشگاه فردوسی، 1383ش. | ||
* «تخته کلاه زینتی زنان ترکمن خراسان شمالی در حال فراموشی است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: 18 اردیبهشت 1386ش. | *«تخته کلاه زینتی زنان ترکمن خراسان شمالی در حال فراموشی است»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: 18 اردیبهشت 1386ش. | ||
* اونق، نازمحمد، «مراسم جشن عروسی در بین ترکمنهای جعفربای شرقی سال 77»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: 4 آذر 1385ش. | *اونق، نازمحمد، «مراسم جشن عروسی در بین ترکمنهای جعفربای شرقی سال 77»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: 4 آذر 1385ش. | ||
* «تخیه هنر وصفناپذیر اقوام ترکمن»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1393ش. | *«تخیه هنر وصفناپذیر اقوام ترکمن»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1393ش. | ||
* «زنان در مراسم عروسی ترکمنها»، وبسایت آخرین خبر، تاریخ درج مطلب: 26 شهریور 1400ش. | *«زنان در مراسم عروسی ترکمنها»، وبسایت آخرین خبر، تاریخ درج مطلب: 26 شهریور 1400ش. | ||
* قاضی، مراد دوردی و عطاگزلی، محمود، دیوان مسکین قیلیچ گرگان، تهران، عشق دانش، 1384ش. | *قاضی، مراد دوردی و عطاگزلی، محمود، دیوان مسکین قیلیچ گرگان، تهران، عشق دانش، 1384ش. | ||
* قجقی، محمد، «سیری در پوشاک زنان ایران زمین: پوشاک زنان ترکمن» ، وبسایت بنیاد مختومقلی فراغی، تاریخ درج مطلب: 16 شهریور 1399ش. | *قجقی، محمد، «سیری در پوشاک زنان ایران زمین: پوشاک زنان ترکمن» ، وبسایت بنیاد مختومقلی فراغی، تاریخ درج مطلب: 16 شهریور 1399ش. | ||
* عابدینی، سیدمهدی، «بررسی عناصر نمایشی در مراسم ذکر خنجر»، فصلنامه فرهنگی، ادبی اجتماعی یاپراق، 1351ش. | *عابدینی، سیدمهدی، «بررسی عناصر نمایشی در مراسم ذکر خنجر»، فصلنامه فرهنگی، ادبی اجتماعی یاپراق، 1351ش. | ||
* عزتاللهینژاد، طیبه، خودتزیینی زنان ترکمن، تهران، چاپ اول، پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1399ش. | *عزتاللهینژاد، طیبه، خودتزیینی زنان ترکمن، تهران، چاپ اول، پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1399ش. | ||
* «لباس محلی اقوام ترکمن»، پایگاه خبری عالیگرد، تاریخ درج مطلب: 24 مرداد 1400ش. | *«لباس محلی اقوام ترکمن»، پایگاه خبری عالیگرد، تاریخ درج مطلب: 24 مرداد 1400ش. | ||
* محمدی، رامونا، پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، تهران، موسسه جمال هنر، 1398ش. | *محمدی، رامونا، پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، تهران، موسسه جمال هنر، 1398ش. | ||
* «نگاهی به آدابورسوم، پوشش و ازدواج در میان زنان ترکمن» ، وبسایت پیشخوان، تاریخ درج مطلب: 5 اردیبهشت 1397ش. | *«نگاهی به آدابورسوم، پوشش و ازدواج در میان زنان ترکمن» ، وبسایت پیشخوان، تاریخ درج مطلب: 5 اردیبهشت 1397ش. | ||
