سعید مقدم (بحث | مشارکت‌ها)
اصلاح ارقام
سعید مقدم (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۳۶: خط ۳۶:
همیانه، کمربندی از جنس پشم گوسفند بوده و به‌رنگ‌های سفید و کرم روشن دیده می‌شود.<ref>   [https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص15.]</ref> زنان و مردان مندائی این کمربند را روی سدرا می‌بندند و بستن آن را محافظت از خود در برابر شر و بدی‌های دنیوی می‌دانند.<ref>یکتایی، تریانا، 1340ش، ص8.</ref>
همیانه، کمربندی از جنس پشم گوسفند بوده و به‌رنگ‌های سفید و کرم روشن دیده می‌شود.<ref>   [https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص15.]</ref> زنان و مردان مندائی این کمربند را روی سدرا می‌بندند و بستن آن را محافظت از خود در برابر شر و بدی‌های دنیوی می‌دانند.<ref>یکتایی، تریانا، 1340ش، ص8.</ref>


همیانه از ۶۱ نخ تشکیل شده است. ۶۰ نخ آن نشانۀ ۶۰ قسمت بدن و نخ ۶۱ نشانۀ روان انسان است که همۀ قسمت‌های بدن را به‌هم متصل می‌کند. وی این نخ زده می‌شود «عُروِه» نام دارد که ارتباط همۀ قسمت‌های بدن را با روان زنده نگه می‌دارد.<ref>خمیسی، آیا صابئین مندائی را می‌شناسید، 1394ش، ص129.</ref>
همیانه از ۶۱ نخ تشکیل شده است. ۶۰ نخ آن نشانۀ ۶۰ قسمت بدن و نخ ۶۱ نشانۀ روان انسان است که همۀ قسمت‌های بدن را به‌هم متصل می‌کند.گره‌ای که روی این نخ زده می‌شود «عروه» نام دارد و اتصال تمامی بخش‌های بدن را با روان حفظ می‌کند.<ref>خمیسی، آیا صابئین مندائی را می‌شناسید، 1394ش، ص129.</ref>


===='''شَروارا'''====
===='''شَروارا'''====
شروارا شلواری شبیه شلوارهای هندی، بدون جیب، راحت، بلند و گشاد است که مطابق با اصول مذهبی دوخته می‌شود. قسمت کمر این شلوار گره یا بندی به‌نام «تَختا» دارد که به دور کمر محکم می‌شود.<ref>    [https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص16.]</ref>
شروارا، شلواری شبیه شلوارهای هندی، بدون جیب، راحت، بلند و گشاد است که مطابق با اصول مذهبی دوخته می‌شود. قسمت کمر این شلوار گره یا بندی به‌نام «تَختا» دارد که به دور کمر محکم می‌شود.<ref>    [https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص16.]</ref>


===='''نَصیفه یا نَصیفا'''====
===='''نَصیفه یا نَصیفا'''====
خط ۴۵: خط ۴۵:


===='''کُبکاب'''====
===='''کُبکاب'''====
پای‌پوش زنان و مردان مندائی کبکاب نام دارد. این کفش از گذشته تا امروز در مراسم مذهبی کاربرد داشته و دارد. این کفش دارای کفۀ چوبی و رویۀ نخی یا پنبه‌ای است؛ چرا که به‌کار بردن مواد پلاستیکی در این پای‌پوش حرام است.
پای‌پوش زنان و مردان مندائی «کبکاب» نام دارد. این کفش از گذشته تا به امروز همچنان در مراسم مذهبی پوشیده می‌شود. این کفش دارای کفۀ چوبی و رویۀ نخی یا پنبه‌ای است؛ چرا که به‌کار بردن مواد پلاستیکی در این پای‌پوش حرام است.


از دیگر پای‌پوش‌های مورد استفادۀ زنان و مردان، نِعال، قُنداره و گیوه است.<ref>[https://www.chistorys.ir/article_203591.html فیض‌آبادی و عظیم‌زاده طهرانی، «جستاری بر پوشاک صابئین مندائی»، 1400ش، ص102 و 103.]</ref>
از دیگر پای‌پوش‌های مورد استفادۀ زنان و مردان، نِعال، قُنداره و گیوه است.<ref>[https://www.chistorys.ir/article_203591.html فیض‌آبادی و عظیم‌زاده طهرانی، «جستاری بر پوشاک صابئین مندائی»، 1400ش، ص102 و 103.]</ref>


=='''پوشاک مندائیان در مراسم عروسی'''==
=='''پوشاک مندائیان در مراسم عروسی'''==
لباس عروس و داماد به‌هنگام انجام مراسم تعمید همان رستۀ سفیدرنگ و نخی است که در آب روان توسط روحانی انجام می‌شود.<ref>ممتحن، تحقیق در احوال و مذاهب و رسوم صابیان عراق و خوزستان، 1337ش، ص66-64.</ref> انجام دادن این مراسم به‌منظور داشتن روانی پاک و تنی پاکیزه به‌هنگام بستن پیمان الهی است. در پایان نیز روحانی شالی سبزرنگ که هدیۀ عروس به داماد  است، دور کمر داماد می‌بندد. با بستن این شال داماد مهیا کردن زندگی شاد و متبرک و همراه با خوشبختی را برای عروس تضمین می‌کند.<ref>برنجی، قوم از یاد رفته (کاوشی دربارۀ قوم صابئین مندائی)، 1367ش، ص212.</ref> لباس عروس مندائی، عبایی سفید و کامل است و صورت او با حجابی از ابریشم پوشیده می‌شود.<ref>[https://www.chistorys.ir/article_203591.html فیض‌آبادی و عظیم‌زاده طهرانی، «جستاری بر پوشاک صابئین مندائی»، 1400ش، ص118.]</ref>
از آنجا که لباس در مراسم تعمید باید سفید باشد، لباس عروس و داماد نیز از همان پارچه سفید نخی تشکیل شده است.<ref>ممتحن، تحقیق در احوال و مذاهب و رسوم صابیان عراق و خوزستان، 1337ش، ص66-64.</ref> انجام دادن مراسم تعمید به‌منظور داشتن روانی پاک و تنی پاکیزه به‌هنگام بستن پیمان الهی است. در پایان نیز روحانی شالی سبزرنگ که هدیۀ عروس به داماد  است، دور کمر داماد می‌بندد. با بستن این شال داماد مهیا کردن زندگی شاد و متبرک و همراه با خوشبختی را برای عروس تضمین می‌کند.<ref>برنجی، قوم از یاد رفته (کاوشی دربارۀ قوم صابئین مندائی)، 1367ش، ص212.</ref> لباس عروس مندائی، عبایی سفید و کامل است و صورت او با حجابی از ابریشم پوشیده می‌شود.<ref>[https://www.chistorys.ir/article_203591.html فیض‌آبادی و عظیم‌زاده طهرانی، «جستاری بر پوشاک صابئین مندائی»، 1400ش، ص118.]</ref>


=='''پوشاک مندائیان در مراسم ترحیم'''==
=='''پوشاک مندائیان در مراسم ترحیم'''==
پوشش مندائیان، چه زن و چه مرد، در مراسم ترحیم معمولاً لباسی سفید‌رنگ است؛ زیرا آنان معتقدند لباس سیاه یا تیره راه متوفی را به سوی بهشت تاریک و ظلمانی می‌کند  در واقع، تمامی شرکت‌کنندگان در مراسم ترحیم، از جمله متوفی و حتی چهار نفری که تابوت را حمل می‌کنند، همه لباس سفید به تن دارند.<ref name=":0" />
در آیین مندائی، غسل تعمید پیش از مرگ اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا مندائیان براین باورند که پس از جدا شدن روح از بدن دیگر نمی‌توان جسم را تطهیر کرد و برای همیشه ناپاک باقی می‌ماند. به‌همین دلیل هنگامی که فردی درحال نزدیک شدن به‌مرگ است با خارج کردن لباس‌هایش و با حضور یک روحانی، با آب جاری غسل داده می‌شود و لباس سفید بر تن محتضر می‌پوشانند.<ref>ممتحن، تحقیق در احوال و مذاهب و رسوم صابیان عراق و خوزستان، 1337ش، ص75 و 76.</ref> در این مرحله تا هنگامی که مرگ قطعی نشده، هِمیانه (کمربند مندائیان) را به‌طور کامل گره نمی‌زنند؛ اما پس از حتمی شدن مرگ و خروج روح از تن، گره همیانه را محکم می‌کنند.<ref>[https://www.chistorys.ir/article_203591.html فیض‌آبادی و عظیم‌زاده طهرانی، «جستاری بر پوشاک صابئین مندائی»، 1400ش، ص120.]</ref>


هنچنین در آیین مندائی، غسل تعمید پیش از مرگ اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا مندائیان براین باورند که پس از جدا شدن روح از بدن دیگر نمی‌توان جسم را تطهیر کرد و برای همیشه ناپاک باقی می‌ماند. به‌همین دلیل هنگامی که فردی درحال نزدیک شدن به‌مرگ است با خارج کردن لباس‌هایش و با حضور یک روحانی، با آب جاری غسل داده می‌شود و لباس سفید بر تن محتضر می‌پوشانند.<ref>ممتحن، تحقیق در احوال و مذاهب و رسوم صابیان عراق و خوزستان، 1337ش، ص75 و 76.</ref> در این مرحله تا هنگامی که مرگ قطعی نشده، هِمیانه (کمربند مندائیان) را به‌طور کامل گره نمی‌زنند؛ اما پس از حتمی شدن مرگ و خروج روح از تن، گره همیانه را محکم می‌کنند.<ref>[https://www.chistorys.ir/article_203591.html فیض‌آبادی و عظیم‌زاده طهرانی، «جستاری بر پوشاک صابئین مندائی»، 1400ش، ص120.]</ref>
پوشش مندائیان، چه زن و چه مرد، در مراسم ترحیم معمولاً لباسی سفید‌رنگ است. در واقع، تمامی شرکت‌کنندگان در مراسم ترحیم، از جمله متوفی و حتی چهار نفری که تابوت را حمل می‌کنند، همه لباس سفید به تن دارند.<ref name=":0" />


== اشتراک لباس زرتشتیان و مندائیان ==
==اشتراک لباس زرتشتیان و مندائیان==
پوشیدن لباس سفید در مراسم سوگواری بین زرتشتیان و مندائیان مشترک بوده که زرتشتیان آن را نماد پاکی و آرامش می‌دانند. مندائیان نیز معتقدند که پوشیدن لباس تیره راه متوفی را به‌سوی بهشت تیره و تار می‌کند.<ref name=":0">محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص17.[https://www.sid.ir/paper/1061517/fa]</ref>
پوشیدن لباس سفید در مراسم سوگواری بین زرتشتیان و مندائیان مشترک بوده که زرتشتیان آن را نماد پاکی و آرامش می‌دانند. مندائیان نیز معتقدند که پوشیدن لباس تیره راه متوفی را به‌سوی بهشت تیره و تار می‌کند.<ref name=":0">محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص17.[https://www.sid.ir/paper/1061517/fa]</ref>


خط ۶۶: خط ۶۶:
برخی محققان مندائیان را بخشی از جامعۀ عرب می‌دانند که مسلمان نیستند. عده‌ای دیگر معتقدند که پوشش آن‌ها صرفاً تحت‌تأثیر منطقۀ سکونت‌شان است و به همین دلیل شبیه اعراب لباس می‌پوشند. با این حال لباس مندائیان شباهت‌هایی به‌لباس اعراب دارد ولی کاملاً شبیه آنان نیست.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص13 .]</ref>
برخی محققان مندائیان را بخشی از جامعۀ عرب می‌دانند که مسلمان نیستند. عده‌ای دیگر معتقدند که پوشش آن‌ها صرفاً تحت‌تأثیر منطقۀ سکونت‌شان است و به همین دلیل شبیه اعراب لباس می‌پوشند. با این حال لباس مندائیان شباهت‌هایی به‌لباس اعراب دارد ولی کاملاً شبیه آنان نیست.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص13 .]</ref>


== '''هماهنگی پوشش مندائیان با فرهنگ ایرانی اسلامی''' ==
=='''هماهنگی پوشش مندائیان با فرهنگ ایرانی اسلامی'''==
مندائیان به‌دلیل زندگی طولانی در کنار مسلمانان و تأثیرپذیری از فرهنگ ایرانی-اسلامی، پوشش خود را با موازین اسلامی ایران هماهنگ کرده‌اند. این همسویی، به‌منظور رعایت قوانین، تبعیت از فرهنگ بومی، یکرنگ شدن با جامعه صورت گرفته است. امروزه مندائیان در مراسم‌های مذهبی خود با لباس‌های سنتی و هویتی خود ظاهر می‌شوند؛ اما در زندگی روزمره به‌عنوان یک ایرانی در جامعه حضور می‌یاند و از پوشش ملی یا لباس رسمی کشور استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص13 و 14.]</ref>
مندائیان به‌دلیل زندگی طولانی در کنار مسلمانان و تأثیرپذیری از فرهنگ ایرانی-اسلامی، پوشش خود را با موازین اسلامی ایران هماهنگ کرده‌اند. این همسویی، به‌منظور رعایت قوانین، تبعیت از فرهنگ بومی، یکرنگ شدن با جامعه صورت گرفته است. امروزه مندائیان در مراسم‌های مذهبی خود با لباس‌های سنتی و هویتی خود ظاهر می‌شوند؛ اما در زندگی روزمره به‌عنوان یک ایرانی در جامعه حضور می‌یاند و از پوشش ملی یا لباس رسمی کشور استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1061517/fa محمدی و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، 1401ش، ص13 و 14.]</ref>
----
==منابع==
==منابع==


*اسکندری، بهنا، صابئین مندائی ایران (تحقیق در دین صابئین مندائی و اشتراک آنان با سایر ادیان)، ۱۳۹۴ش، یزد، انتشارات سید علی‌زاده.
*اسکندری، بهنا، صابئین مندائی ایران (تحقیق در دین صابئین مندائی و اشتراک آنان با سایر ادیان)، یزد، سید علی‌زاده، ۱۳۹۴ش.
*«اقلیت دینی مندائی (صابئین) در جمهوری اسلامی از آزادی دینی کامل برخوردار اند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۱ خرداد ۱۳۸۲ش.
*«اقلیت دینی مندائی (صابئین) در جمهوری اسلامی از آزادی دینی کامل برخوردار اند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، تاریخ درج مطلب: ۲۱ خرداد ۱۳۸۲ش.
*برنجی، سلیم، قوم از یاد رفته (کاوشی دربارۀ قوم صابئین مندائی)، ۱۳۶۷ش، تهران، دنیای کتاب.
*برنجی، سلیم، قوم از یاد رفته (کاوشی دربارۀ قوم صابئین مندائی)، تهران، دنیای کتاب، ۱۳۶۷ش.
*خمیسی، ساهی، آیا صابئین مندائی را می‌شناسید، ۱۳۹۴ش، تهران، یادآوران.
*خمیسی، ساهی، آیا صابئین مندائی را می‌شناسید، تهران، یادآوران، ۱۳۹۴ش.
*فیض‌آبادی، معصومه و عظیم‌زاده طهرانی، طاهره، «جستاری بر پوشاک صابئین مندائی»، مطالعات تاریخ فرهنگی؛ پژوهش‌نامۀ انجمن ایرانی، بهار، وب‌سایت مطالعات تاریخ فرهنگی، ۱۴۰۰ش.
*فیض‌آبادی، معصومه و عظیم‌زاده طهرانی، طاهره، «جستاری بر پوشاک صابئین مندائی»، مطالعات تاریخ فرهنگی؛ پژوهش‌نامۀ انجمن ایرانی، بهار، وب‌سایت مطالعات تاریخ فرهنگی، ۱۴۰۰ش.
*کیخسروی، مهردخت، سدره‌پوشی (چهار مجموعه مقاله)، ۱۳۷۹ش، شیراز، رهگشا.
*کیخسروی، مهردخت، سدره‌پوشی (چهار مجموعه مقاله)، شیراز، رهگشا، ۱۳۷۹ش.
*محب، راضیه، «مروری بر مناسک صابئین مندائی با محور آب»، مطالعات خلیج فارس، ۱۳۹۳ش، شمارۀ ۱.
*محب، راضیه، «مروری بر مناسک صابئین مندائی با محور آب»، مطالعات خلیج فارس، شمارۀ ۱، ۱۳۹۳ش.
*محمدی، رامونا و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، فصلنامۀ علمی جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، بهار ۱۴۰۱ش.
*محمدی، رامونا و دیگران، «تحلیل جامعه‌شناختی پوشش روزمره و آیینی زنان در میان اقلیت‌های مذهبی (مورد مطالعه: زرتشتیان و مندائیان)»، فصلنامۀ علمی جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، بهار ۱۴۰۱ش.
*ممتحن، حسینعلی، تحقیق در احوال و مذاهب و رسوم صابیان عراق و خوزستان، ۱۳۳۷ش، تهران، بینا.
*ممتحن، حسینعلی، تحقیق در احوال و مذاهب و رسوم صابیان عراق و خوزستان، تهران، بینا، ۱۳۳۷ش.
*مشکور، محمد‌جواد، «صابئین یا صبی‌ها»، ادارۀ معارف اسلامی (سازمان اوقاف)، شهریور ۱۳۴۵ش، شمارۀ ۱.
*مشکور، محمد‌جواد، «صابئین یا صبی‌ها»، ادارۀ معارف اسلامی (سازمان اوقاف)، شمارۀ ۱، شهریور ۱۳۴۵ش.
*«مندائیان، ناشناخته‌ترین ساکنان اهواز»، مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
*«مندائیان، ناشناخته‌ترین ساکنان اهواز»، مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
*یکتایی، مجید، تریانا، ۱۳۴۰ش، تهران، بینا.
*یکتایی، مجید، تریانا، تهران، بی‌نا، ۱۳۴۰ش


==پانویس==
==پانویس==
<references />
<references />