صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>پوشاک دوران سامانیان</big>'''؛ تن‌پوش مردم ایران در دوره سامانیان. پوشاک ایرانیان در دورۀ سامانی، سبک اصلی تن‌پوش ساسانیان را حفظ کرده است؛ اما در این دوره لباس‌ها بلندتر و گشادتر از دوره‌های قبل و همراه با تنوع بسیاری دوخته شده است. در ای...» ایجاد کرد
 
imported>سلیمانی
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:Mansur I.jpg|جایگزین=منصور یکم|بندانگشتی|نشان سیمین منصور یکم]]
'''<big>پوشاک دوران سامانیان</big>'''؛ تن‌پوش مردم ایران در دوره سامانیان.
'''<big>پوشاک دوران سامانیان</big>'''؛ تن‌پوش مردم ایران در دوره سامانیان.


خط ۱۰: خط ۱۱:


==لباس سلاطین==
==لباس سلاطین==
[[پرونده:Emnabgt2is6n.jpg|جایگزین=اسماعیل سامانی|بندانگشتی|مجسمه اسماعیل سامانی در تاجیکستان]]
امیران سامانی برخی از لباس‌های خود را از پارچه «زَندنیچی»<ref>پارچه‌ای منسوب به زندنه در بخارا. [https://www.vajehyab.com/?q=%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%86%D9%87&f=dehkhoda دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ زندنه، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref>  تهیه می‌کردند.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1351ش، ص21.</ref>  این پارچۀ قیمتی، درشت‌بافت و جنس آن از پنبه یا ابریشم بود.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1351ش، ص28 و 29.</ref>  همچنین در کارگاه بزرگ بافندگی که در بیت‌الطراز بخارا وجود داشت، نوعی جامه به نام «بُرد فندقی» تهیه می‌شد. این نوع لباس که به رنگ‌های سرخ، سبز و سفید تهیه می‌شد، دارای آستین‌های بلند و راه‌راه بود که امیران سامانی آن را روی لباس خود می‌پوشیدند.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1363ش، ص53.</ref>  از جامه‌های دیگر وزیران سامانی، «ویذاری» نام داشت. این نوع پارچه نخی که ضخیم و از جنس پنبه بود، به‌صورت خام تهیه می‌شد و از جامه‌های زمستانی به ‌شمار می‌رفت. آنان همچنین از پارچه‌های نازک شوشتری با راه‌های باریک و پهن، کتان‌های سفید مصری و پارچه‌های حریر زربافت نیز برای خود جامه تهیه می‌کردند. علاوه‌براین امیران سامانی، قبا و نیم‌تنه‌ جلیقه‌ مانندی که «بَدَنه» نام داشت، بر تن ‌می‌کردند.<ref>گردیزی، تاریخ گردیزی، 1347ش، ص316.</ref>  قبای امیران این دوره، دو نوع بود؛ یک نوع آن دکمه‌خور بوده و از یقه تا کمر دکمه می‌خورد و نوع دیگر آن، جلوباز، دارای یقه هفت و بدون دکمه بود. بلندی این قباها تا زانو‌ان بود و در قسمت کمر با کمربند و یا شال بسته می‌شد. آنان همچنین در مواقع سوارکاری، «رانین» بر تن می‌کردند. رانین؛ دو تکه مستطیل‌شکل از جنس چرم بود که در قسمت کمر بسته می‌شد.<ref>چیت‌ساز، تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول، 1391ش، ص120.</ref>  
امیران سامانی برخی از لباس‌های خود را از پارچه «زَندنیچی»<ref>پارچه‌ای منسوب به زندنه در بخارا. [https://www.vajehyab.com/?q=%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%86%D9%87&f=dehkhoda دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ زندنه، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref>  تهیه می‌کردند.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1351ش، ص21.</ref>  این پارچۀ قیمتی، درشت‌بافت و جنس آن از پنبه یا ابریشم بود.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1351ش، ص28 و 29.</ref>  همچنین در کارگاه بزرگ بافندگی که در بیت‌الطراز بخارا وجود داشت، نوعی جامه به نام «بُرد فندقی» تهیه می‌شد. این نوع لباس که به رنگ‌های سرخ، سبز و سفید تهیه می‌شد، دارای آستین‌های بلند و راه‌راه بود که امیران سامانی آن را روی لباس خود می‌پوشیدند.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1363ش، ص53.</ref>  از جامه‌های دیگر وزیران سامانی، «ویذاری» نام داشت. این نوع پارچه نخی که ضخیم و از جنس پنبه بود، به‌صورت خام تهیه می‌شد و از جامه‌های زمستانی به ‌شمار می‌رفت. آنان همچنین از پارچه‌های نازک شوشتری با راه‌های باریک و پهن، کتان‌های سفید مصری و پارچه‌های حریر زربافت نیز برای خود جامه تهیه می‌کردند. علاوه‌براین امیران سامانی، قبا و نیم‌تنه‌ جلیقه‌ مانندی که «بَدَنه» نام داشت، بر تن ‌می‌کردند.<ref>گردیزی، تاریخ گردیزی، 1347ش، ص316.</ref>  قبای امیران این دوره، دو نوع بود؛ یک نوع آن دکمه‌خور بوده و از یقه تا کمر دکمه می‌خورد و نوع دیگر آن، جلوباز، دارای یقه هفت و بدون دکمه بود. بلندی این قباها تا زانو‌ان بود و در قسمت کمر با کمربند و یا شال بسته می‌شد. آنان همچنین در مواقع سوارکاری، «رانین» بر تن می‌کردند. رانین؛ دو تکه مستطیل‌شکل از جنس چرم بود که در قسمت کمر بسته می‌شد.<ref>چیت‌ساز، تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول، 1391ش، ص120.</ref>  


خط ۴۲: خط ۴۴:


==منابع==
==منابع==
* ابن‌حوقل، محمد، سفرنامه، تهران، امیرکبیر، 1366ش.
*ابن‌حوقل، محمد، سفرنامه، تهران، امیرکبیر، 1366ش.
* بی‌نا، تاریخ سیستان، به‌تصحیح محمد‌تقی بهار، تهران، زوار، 1314ش.
*بی‌نا، تاریخ سیستان، به‌تصحیح محمد‌تقی بهار، تهران، زوار، 1314ش.
* بی‌نا، تاریخ سیستان، به‌تصحیح محمد‌تقی بهار، تهران، پدیده خاور، 1366ش.
*بی‌نا، تاریخ سیستان، به‌تصحیح محمد‌تقی بهار، تهران، پدیده خاور، 1366ش.
* «پیشینه پوشاک مردان از سامانیان تا ایلخانیان»، وب‌سایت دارنیا، تاریخ درج مطلب: 1 اردیبهشت 1395ش.
*«پیشینه پوشاک مردان از سامانیان تا ایلخانیان»، وب‌سایت دارنیا، تاریخ درج مطلب: 1 اردیبهشت 1395ش.
* چیت‌ساز، محمد‌رضا، تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول، تهران، سمت، 1391ش.
*چیت‌ساز، محمد‌رضا، تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول، تهران، سمت، 1391ش.
* دهخدا، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 20 فروردین 1402ش.
*دهخدا، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 20 فروردین 1402ش.
* راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعی ایران، تهران، امیرکبیر، جلد دوم، 1367ش.
*راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعی ایران، تهران، امیرکبیر، جلد دوم، 1367ش.
* ضیاءپور، جلیل، پوشاک زنان ایران از کهن‌ترین زمان تا آغاز شاهنشاهی پهلوی، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، 1347ش.
*ضیاءپور، جلیل، پوشاک زنان ایران از کهن‌ترین زمان تا آغاز شاهنشاهی پهلوی، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، 1347ش.
* کسایی، نورالله، « خوراک و پوشاک در آسیای مرکزی (سده 2-8 ه ق= 8-16 م)»، نشریه فرهنگ، شماره 3، پاییز 1375ش.
*کسایی، نورالله، « خوراک و پوشاک در آسیای مرکزی (سده 2-8 ه ق= 8-16 م)»، نشریه فرهنگ، شماره 3، پاییز 1375ش.
* کهن، فرحناز، «گونه‌شناسی اقشار اجتماعی عصر سامانیان (با تکیه بر پوشاک آنها)»، فصلنامه مطالعات فرهنگی، اجتماعی خراسان، شماره 37، پاییز 1394ش.
*کهن، فرحناز، «گونه‌شناسی اقشار اجتماعی عصر سامانیان (با تکیه بر پوشاک آنها)»، فصلنامه مطالعات فرهنگی، اجتماعی خراسان، شماره 37، پاییز 1394ش.
* گردیزی، عبدالحی‌بن‌ضحاک، تاریخ گردیزی، به‌تصحیح عبدالحی حبیبی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، 1347ش.
*گردیزی، عبدالحی‌بن‌ضحاک، تاریخ گردیزی، به‌تصحیح عبدالحی حبیبی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، 1347ش.
* گیرشمن، رومن، بیشاپور، ترجمه اصغر کریمی، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، 1378ش.
*گیرشمن، رومن، بیشاپور، ترجمه اصغر کریمی، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، 1378ش.
* متز، آدام، تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری، ترجمه علیرضا ذکاوتی، تهران، امیرکبیر، 1364ش.
*متز، آدام، تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری، ترجمه علیرضا ذکاوتی، تهران، امیرکبیر، 1364ش.
* مقدسی، ابوعبدالله ‌محمد‌بن‌احمد، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، ترجمه علینقی منزوی، تهران، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، 1361ش.
*مقدسی، ابوعبدالله ‌محمد‌بن‌احمد، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، ترجمه علینقی منزوی، تهران، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، 1361ش.
* مونسی‌سرخه، مریم، «بازخوانی نظام پوشاک ایرانی»، نشریه پژوهش هنر، شماره 3، بهار و تابستان 1391ش.
*مونسی‌سرخه، مریم، «بازخوانی نظام پوشاک ایرانی»، نشریه پژوهش هنر، شماره 3، بهار و تابستان 1391ش.
* نرشخی، محمد‌بن‌جعفر، تاریخ بخارا، ترجمه ابونصر قباوی، تهران، ثنایی، 1351ش.
*نرشخی، محمد‌بن‌جعفر، تاریخ بخارا، ترجمه ابونصر قباوی، تهران، ثنایی، 1351ش.
* نرشخی، محمد‌بن‌جعفر، تاریخ بخارا، ترجمه ابونصر قباوی، تهران، توس، 1363ش.
*نرشخی، محمد‌بن‌جعفر، تاریخ بخارا، ترجمه ابونصر قباوی، تهران، توس، 1363ش.
* یاوری، حسین، آشنایی با لباس‌ها و پوشاک سنتی مردم مناطق مختلف ایران، تهران، آذر، 1388ش.
*یاوری، حسین، آشنایی با لباس‌ها و پوشاک سنتی مردم مناطق مختلف ایران، تهران، آذر، 1388ش.


[[رده: ویکی‌رز]]
[[رده: ویکی‌رز]]