شرم: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۱: / خط ۱۱: @@
 ==== تفاوت شرم با حیا ====
-شرم به‌رغم آنکه به‌معنای حیا به‌کار می‌رود؛ اما در مواردی با هم تفاوت دارند:
+شرم هرچند به لحاظ کار برد آن در سبک زندگی، به‌معنای حیا به‌کار می‌رود؛ اما در مواردی با هم تفاوت دارند:
 # ازجهت زبانی؛ شرم: واژۀ فارسی. حیا: کلمۀ عربی.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126.]</ref>
 # از‌جهت منشأ؛ منشأ شرم: فطرت و طبیعت انسانی. منشأ حیا: ایمان و ترس از خدا.<ref>دهخدا، لغت‌نامۀ دهخدا، 1377ش، ج18، ص843؛ [https://hawzah.net/fa/Article/View/84022/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D8%B1%D8%AA%D8%A8-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%86 مصباح یزدی، «اخلاق وعرفان اسلامی؛ مفهوم حیاء و آثارمترتب برآن»، وب‌سایت پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]
 </ref>
-# ازجهت ناظر؛ ناظر در شرم: ناظران بیرونی.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص286-287.</ref> ناظر در حیا: خداوند، وجدان‌ انسانی، مردم، فرشتگان یا اولیاء‌الهی.<ref name=":0">[https://www.abpedia.ir/wp-content/uploads/2019/01/%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB.pdf خادم‌پیر، علی، «خاستگاه، عوامل و آثار شرم وحیا در نگاه قرآن و حدیث»، 1394ش، ش32،  ص148-149.]</ref>
+# ازجهت ناظر؛ ناظر در شرم: تنها ناظران بیرونی و مردم.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص286-287.</ref> ناظر در حیا: اعم از ناظران بیرونی و درونی همچون وجدان‌ انسانی، حس حضور خداوند، فرشتگان یا اولیاء‌الهی.<ref name=":0">[https://www.abpedia.ir/wp-content/uploads/2019/01/%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB.pdf خادم‌پیر، علی، «خاستگاه، عوامل و آثار شرم وحیا در نگاه قرآن و حدیث»، 1394ش، ش32،  ص148-149.]</ref>
 # ازجهت ارادی بودن؛ شرم: اضطراری و غیر ارادی. حیا: ارادی و پدیدۀ برخواسته از ادراک خوبی‌ها و بدی‌های اختیاری.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص14-15.</ref>
-# از‌جهت ارزشمندی؛ شرم: به دلیل طبیعی و غیر اختیاری بودن، فاقد ارزش اخلاقی. حیا: پدیدۀ ارزشمند ومرتبط با روح، اراده و ایمان انسان.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص11و14-15. </ref>
+# از‌جهت ارزشمندی؛ شرم: به دلیل طبیعی و غیر اختیاری بودن، فاقد ارزش اخلاقی. حیا: پدیدۀ ارزشمند و مرتبط با روح، اراده و ایمان انسان.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص11و14-15. </ref>
-# ازجهت زمان‌بروز؛ شرم: پدیدۀ قابل وقوع در قبل یا بعد از ارتکاب کار قبیح. حیا: پدیدۀ پیشینی منحصر به پیش از کار قبیح.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص87.</ref>
+# ازجهت زمان‌بروز؛ شرم: پدیدۀ قابل وقوع در قبل یا بعد از ارتکاب کار قبیح. حیا: پدیدۀ پیشینی منحصر به‌پیش از کار قبیح.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص87.</ref>
-#ازجهت آثار؛ شرم: با آثاری نمایان در‌چهرۀ افراد. حیا: با آثار جسمی و روحی.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص14-15.</ref>
+#ازجهت آثار؛ شرم: دارای آثار صوری و روانی. حیا: دارای آثار رفتاری و معنوی.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص14-15.</ref>
 ==== تفاوت شرم با خجالت ====
-کلمۀ خجالت به‌رغم آنکه در فاسی استفاده می‌شود؛ اما در عربی بدین‌صورت به‌کار نرفته و به‌جای آن، کلمۀ خَجَل به‌کار می‌رود که به‌معنای شرم، شرمساری و شرمندگی است.<ref>دهخدا، لغت نامۀ دهخدا، ج6، 1377ش، ص9537 و 9544؛ معین، فرهنگ فارسی یک‌جلدی، 1381ش، ص401.</ref> واژه خجالت در زبان فارسی تفاوت‌هایی با شرم دارد:
+کلمۀ‌خجالت به‌رغم آنکه در فارسی استفاده می‌شود؛ اما در عربی بدین‌صورت به‌کار نرفته و به‌جای آن، کلمۀ خَجَل به‌کار می‌رود که به‌معنای شرم، شرمساری و شرمندگی است.<ref>دهخدا، لغت نامۀ دهخدا، ج6، 1377ش، ص9537 و 9544؛ معین، فرهنگ فارسی یک‌جلدی، 1381ش، ص401.</ref> واژه خجالت در زبان فارسی تفاوت‌هایی با شرم دارد:
 # از جهت کیفیت؛ شرم: احساس عمیق. خجالت و‌ خجل: احساس گذرا، ناگهانی و دارای أثر موقت در چهره.<ref>سیّاح، فرهنگ بزرگ جامع نوین عربی به فارسی، ج1-2، (ترجمۀ المنجد لوئیس معلوف با اضافات)، 1387ش، ص447؛ رازی، فرهنگ واژه‌های فارسی سره برای واژه‌های عربی در فارسی معاصر، 1366ش، ص88؛ [https://adibefazel.com/2025/10/%d9%81%d8%b1%d9%82-%d8%ae%d8%ac%d8%a7%d9%84%d8%aa-%d9%88-%d8%b4%d8%b1%d9%85-%d8%af%d8%b1%da%a9-%d8%b9%d9%85%db%8c%d9%82-%d8%a7%d8%ad%d8%b3%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%a7%d9%86%db%8c/ فاضل، «فرق خجالت و شرم: درک عمیق احساسات انسانی و تأثیرات آن‌ها»، وب‌سایت ادیب فاضل؛] [https://ravanhami.com/%d8%a2%db%8c%d8%a7-%d8%ae%d8%ac%d8%a7%d9%84%d8%aa-%d9%86%d8%b9%d9%85%d8%aa-%d8%a7%d8%b3%d8%aa-%db%8c%d8%a7-%d9%85%d8%b5%db%8c%d8%a8%d8%aa%d8%9f/ بهرامی زاده، «آیا خجالت، نعمت است یا مصیبت؟» وب‌سایت روان‌حامی.] </ref>
 # از جهت مثبت و مننفی بودن؛ شرم: دارای وجه مثبت و منفی.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص129]</ref> خجالت: وجه منفی شرم، با ویژگی‌هایی همچون اعتماد به‌نفس پایین، احساس ناکامی و ناتوانی در جمع.<ref>[https://radiofarhang.ir/NewsDetails/?m=060001&n=1308972 نظری،«حیا، شرم، خجالت»، وب‌سایت رادیو فرهنگ.]</ref>