شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
شریف عظیمی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
# از جهت نتیجه؛ در شرم: تمایل به پنهانشدن یا انتقام، در نتیجه کاهش یافتن احتمال رفتار مطلوب. در گناه: اعتراف و تلاش برای جبران، در نتیجه تسهیل رفتار مطلوب.<ref>سهرابزاده، مهران و دیگران، فرهنگنامۀ آسیبهای اجتماعی، 1389ش، ص235.</ref> | # از جهت نتیجه؛ در شرم: تمایل به پنهانشدن یا انتقام، در نتیجه کاهش یافتن احتمال رفتار مطلوب. در گناه: اعتراف و تلاش برای جبران، در نتیجه تسهیل رفتار مطلوب.<ref>سهرابزاده، مهران و دیگران، فرهنگنامۀ آسیبهای اجتماعی، 1389ش، ص235.</ref> | ||
# از جهت محل بروز: شرم: در خطای افشا شده. گناه: در خطای افشا نشده.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/366100/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87 جوکار، بهرام و کمالی، فاطمه، «بررسی رابطۀ معنویت واحساس شرم و گناه»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 1394ش، ش14، ص5-6].</ref> | # از جهت محل بروز: شرم: در خطای افشا شده. گناه: در خطای افشا نشده.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/366100/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87 جوکار، بهرام و کمالی، فاطمه، «بررسی رابطۀ معنویت واحساس شرم و گناه»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 1394ش، ش14، ص5-6].</ref> | ||
== شرم | == شرم ازمنظر روانشناختی == | ||
=== مفهوم شرم در روانشناسی === | === مفهوم شرم در روانشناسی === | ||
شرم در رویکرد روانشناختی، | شرم در رویکرد روانشناختی، هیجان خود آگاهانۀ اخلاقی و نوعی احساس منفی پایدار و کلی انسان در رابطه با خود است.<ref>[https://frooyesh.ir/article-1-236-fa.pdf کاشانکی، حمید و کشمیری، مرتضی، «بررسی نقش شرم و گناه در سلامت روان»، رویش روان شناسی، ش5 و پیاپی 38، مرداد 1398ش، ص208 و 212؛] [https://ensani.ir/fa/article/366100/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87 جوکار، بهرام و کمالی، فاطمه، «بررسی رابطۀ معنویت واحساس شرم و گناه»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 1394ش، ش14، ص4.].</ref> اینهیجان زمانی فعال میشود که فرد میان «من واقعی» خود با «من آرمانی» و انتظارات کمالگرایانهاش تعارض ببیند و احساسکند در نگاه دیگران از معیارهای مطلوب فاصله دارد. اگر شرم بهصورت افراطی و غیرمنطقی بروز کند، به فروپاشی عزت نفس، انزوای روانی و احساساتی نظیر پریشانی، خفت، خواری، ننگ، فضاحت و بدنامی منجر میشود..<ref>[https://phm.znu.ac.ir/article_32207.html اعتماد و دیگران، «بررسی مفهوم شرم: مقایسۀ دیدگاه شناختی ودیدگاه روان تحلیلی فرویدی در حوزه روان شناسی با یکدیدگاه الهیاتی - اخلاقی»، 1397ش، ش20، ص116 و 121-122.] [https://frooyesh.ir/article-1-236-fa.pdf کاشانکی و کشمیری، «بررسی نقش شرم و گناه در سلامت روان»، 1398ش، ش5 و پ38، ص209-211؛] [https://civilica.com/note/17321/ امیدی مقدم، « مفهوم شرم در روانکاوی ار دیدگاه جوزف برگو»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> | ||
=== جلوههای شرم از منظر روانشناسی === | === جلوههای شرم از منظر روانشناسی === | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
# شرم نادیدهگرفته شدن: احساس بیاهمیتی وبی ارزشی در دید دیگران.<ref name=":2">برگو، شرمکاوی، رها ساختن خود، یافتن شعف و ساخت احساس ارزشمندی اصیل، 1402ش، ص31-33؛ [https://civilica.com/note/17321/ امیدی مقدم، الهام، « مفهوم شرم در روانکاوی ار دیدگاه جوزف برگو»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 20 آبان 1404ش.]</ref> | # شرم نادیدهگرفته شدن: احساس بیاهمیتی وبی ارزشی در دید دیگران.<ref name=":2">برگو، شرمکاوی، رها ساختن خود، یافتن شعف و ساخت احساس ارزشمندی اصیل، 1402ش، ص31-33؛ [https://civilica.com/note/17321/ امیدی مقدم، الهام، « مفهوم شرم در روانکاوی ار دیدگاه جوزف برگو»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 20 آبان 1404ش.]</ref> | ||
== شرم از منظر | == شرم از منظر جامعهشناختی == | ||
شرم بهرغم آنکه از منظر روانشناختی، هیجانی معطوف بهرابطۀ با خود معنا میشود؛ اما بهعنوان یکتجربۀ ارتباطی وابسته بهنگاه و داوری دیگران، در ارتباط با جامعه معنا پیدا میکند.<ref>برگو، شرمکاوی، رها ساختن خود، یافتن شعف و ساخت احساس ارزشمندی اصیل، 1402ش، ص31-33؛ [https://civilica.com/note/17321/ امیدی مقدم، الهام، «مفهوم شرم در روانکاوی ار دیدگاه جوزف برگو»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 20 آبان 1404ش.]</ref> | شرم بهرغم آنکه از منظر روانشناختی، هیجانی معطوف بهرابطۀ با خود معنا میشود؛ اما بهعنوان یکتجربۀ ارتباطی وابسته بهنگاه و داوری دیگران، در ارتباط با جامعه معنا پیدا میکند.<ref>برگو، شرمکاوی، رها ساختن خود، یافتن شعف و ساخت احساس ارزشمندی اصیل، 1402ش، ص31-33؛ [https://civilica.com/note/17321/ امیدی مقدم، الهام، «مفهوم شرم در روانکاوی ار دیدگاه جوزف برگو»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 20 آبان 1404ش.]</ref> | ||
شرم بهعنوان یکهیجان اخلاقی، سازوکار اجتماعی برای تنظیم سبکزندگی است. این هیجان زمانی بروز میکند که فرد رفتار خود را در تضاد با هنجارهای اخلاقی جامعه میبیند و از اینجهت، به احساس گناه، غمگینی و خشم دچار شده و بهملامت خود میپردازد. شرم در سبک زندگی اجتماعی، موجب بازداری فرد از وسوسهها و رفتارهای ناشایست و هدایت او بهسمت کنشهای درست، متناسب با الگوهای پذیرفتهشده در جامعه می شود.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126؛] [https://frooyesh.ir/article-1-236-fa.pdf کاشانکی، حمید و کشمیری، مرتضی، «بررسی نقش شرم و گناه در سلامت روان»، رویش روان شناسی، ش5 و پیاپی 38، مرداد 1398ش، ص211.]</ref> که بهمنظور حفظ پیوستگی و اعتبار اجتماعی خود، از ارتکاب رفتارهای ضد اجتماعی دوری میکند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1294209/%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B1%D9%85 غلامی، حسین، «شرم و پیشگیری از تکرار جرم» فصلنامۀ مطالعات پیشگیری از جرم، ش10، بهار 1387ش، ص72.]</ref> | شرم بهعنوان یکهیجان اخلاقی، سازوکار اجتماعی برای تنظیم سبکزندگی است. این هیجان زمانی بروز میکند که فرد رفتار خود را در تضاد با هنجارهای اخلاقی جامعه میبیند و از اینجهت، به احساس گناه، غمگینی و خشم دچار شده و بهملامت خود میپردازد. شرم در سبک زندگی اجتماعی، موجب بازداری فرد از وسوسهها و رفتارهای ناشایست و هدایت او بهسمت کنشهای درست، متناسب با الگوهای پذیرفتهشده در جامعه می شود.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی دهآبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرمشناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص126؛] [https://frooyesh.ir/article-1-236-fa.pdf کاشانکی، حمید و کشمیری، مرتضی، «بررسی نقش شرم و گناه در سلامت روان»، رویش روان شناسی، ش5 و پیاپی 38، مرداد 1398ش، ص211.]</ref> که بهمنظور حفظ پیوستگی و اعتبار اجتماعی خود، از ارتکاب رفتارهای ضد اجتماعی دوری میکند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1294209/%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%B1%D9%85 غلامی، حسین، «شرم و پیشگیری از تکرار جرم» فصلنامۀ مطالعات پیشگیری از جرم، ش10، بهار 1387ش، ص72.]</ref> | ||
== شرم | == شرم در فرهنگ اسلام == | ||
=== مفهوم شرم در اسلام === | === مفهوم شرم در اسلام === | ||
