شرم: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۸: / خط ۱۸: @@
 # ازجهت ناظر؛ ناظر در شرم: تنها ناظران بیرونی و مردم.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص286-287.</ref> ناظر در حیا: اعم از ناظران بیرونی و درونی همچون وجدان‌ انسانی، حس حضور خداوند، فرشتگان یا اولیاء‌الهی.<ref name=":0">[https://www.abpedia.ir/wp-content/uploads/2019/01/%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB.pdf خادم‌پیر، علی، «خاستگاه، عوامل و آثار شرم وحیا در نگاه قرآن و حدیث»، 1394ش، ش32،  ص148-149.]</ref>
 # ازجهت ارادی بودن؛ شرم: اضطراری و غیر ارادی. حیا: ارادی و پدیدۀ برخواسته از ادراک خوبی‌ها و بدی‌های اختیاری.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص14-15.</ref>
-# از‌جهت ارزشمندی؛ شرم: به دلیل طبیعی و غیر اختیاری بودن، فاقد ارزش اخلاقی. حیا: پدیدۀ ارزشمند و مرتبط با روح، اراده و ایمان انسان.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص11و14-15. </ref>
+# از‌جهت ارزشمندی؛ ارزش تبعی داشتن شرم: به‌دلیل طبیعی، انفعالی، غیر اختیاری و زمانمند بودن آن و منوط بودن ارزشمندی آن به‌پشیمانی و قابلیت اصلاح بودن فرد.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص130-131 و134.]</ref> ارزشمندی ذاتی حیا: به دلیل ارتباط آن با روح، اراده و ایمان انسان.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص11و14-15. </ref>  شرم پیشگیری‌کننده: قبل‌از عمل،  شرم بعد از عمل یک‌حالت انفعالی و زمانمند است ارزش آن، بستگی دارد.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص130-131 و134.]</ref>
 # ازجهت زمان‌بروز؛ شرم: پدیدۀ قابل وقوع در قبل یا بعد از ارتکاب کار قبیح. حیا: پدیدۀ پیشینی منحصر به‌پیش از کار قبیح.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص87.</ref>
 #ازجهت آثار؛ شرم: دارای آثار صوری و روانی. حیا: دارای آثار رفتاری و معنوی.<ref>بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص14-15.</ref>
@@ خط ۸۵: / خط ۸۵: @@
 # از جهت ناظران، به شرم ایمانی و شرم نفسانی؛ شرم ایمانی: شرم از خدا، پیامبر، امامان و فرشتگان. شرم نفسانی: شرم از مردم.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص129-130.]</ref> به لحاظ مراتب ارزشمندی، بالاترین مرتبۀ شرم، شرم از خداوند و بعد از آن، شرم از وجدان و پایین‌ترین درجۀ شرم، شرم از مردم است.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص136-137.]</ref>
 # از جهت حد و سطح، به شرم عام و شرم خاص؛ شرم عام: شرم در روابط اجتماعی. شرم خاص: شرم در روابط خصوصی و خانوادگی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/114790/%D8%B4%D8%B1%D9%85_%D9%88_%D8%AD%DB%8C%D8%A7 میر باقری، «شرم و حیا»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
-# از جهت قلمرو، به شرم‌اخلاقی و شرم در جرم‌شناسی؛ اشرم اخلاقی: شرم از رفتارهای ناشایست اخلاقی. شرم در جرم شناسی: شرم از رفتارهای مجرمانه.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص132-133]</ref>
+# از جهت قلمرو، به شرم‌اخلاقی و شرم در جرم‌شناسی؛ شرم اخلاقی: شرم از رفتارهای ناشایست اخلاقی. شرم در جرم‌شناسی: شرم از رفتارهای مجرمانه.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص132-133]</ref>
-# از جهت زمان بروز، به شرم قبل از عمل و شرم بعد از عمل؛<ref name=":3">پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص88.</ref> شرم قبل از عمل، چهار عنصر پیوستگی، مشارکت، پایبندی به‌حفظ اعتبارات اجتماعی و اعتقاد افراد به‌قوانین و قواعد اجتماعی را تقویت و از ارتکاب رفتارهای ناشایست پیشگیری می‌کند.<ref>ویلیامز و مک شین، نظریه های جرم‌شناسی، ترجمۀ ملک محمدی، 1383ش، ص209.</ref> شرم بعد از عمل یک‌حالت انفعالی و زمانمند است وارزش آن، به‌پشیمانی و قابلیت اصلاح بودن فرد خطاکار بستگی دارد.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص130-131 و134.]</ref>
+# از جهت زمان بروز، به شرم قبل‌از عمل و شرم بعد‌از عمل.<ref name=":3">پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص88.</ref>
-# از جهت نوع واقعه، به شرم فعلی و شرم فکری؛ اشرم فعلی: شرم از فعل قبیح. شرم فکری: شرم از فکر قبیح.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص88.</ref>
+# از جهت نوع واقعه، به شرم فعلی و شرم فکری؛ شرم فعلی: شرم از فعل قبیح. شرم فکری: شرم از فکر قبیح.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص88.</ref>
 # از جهت میزان شدت، به شرم شدید و شرم ضعیف.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص140.]</ref>
 # از جهت اثرگذاری بر فاعل، به شرم بدنام‌کننده یا طردکننده و شرم بازپذیرنده یا تلفیق‌کننده در جامعه.<ref>[http://akhlagh.saminatech.ir/Article/18313/FullText حاجی ده‌آبادی و کریمی، «شرم و پیشگیری از جرم از منظر دانش جرم‌شناسی و اخلاق اسلامی»، 1400ش، ش3، ص133.]</ref>
@@ خط ۱۰۸: / خط ۱۰۸: @@
 == مصادیق شرم ==
 هرچند موجودیت شرم، ماهیت فطری و تغییر ناپذیر دارد؛ اما مصادیق آن به‌تبع تفاوت فرهنگ‌ها و نظام‌های ارزشی تغییر پذیرند. شرم در دو قلمرو خانواده و جامعه مصادیقی دارد؛ حفظ ادب، احترام، وقار، ارزش‌ها و هنجارهای شرعی و عرفی در تمامی روابط اعم از گفتار، رفتار، شنیدار، دیدار، پندار، پوشش در ارتباطات با دیگران و در مقابل، خودداری از تولید صحنه‌های بی‌شرمی و هوس انگیز، از مصادیق شرم به‌شمار می‌آیند.<ref>پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، 1385ش، ص47-51 و191، 202، 208، 219-222، 225، 227-228؛ بانکی پورفرد، حیا، 1389ش، ص52-64.</ref>
-#
 == شرم مثبت و شرم منفی<ref group="دیدگاه">این بحث قبلا هم آمد مجدا برای چه؟ مطالب را در یک جا بیارید و تکرار نکنید</ref> ==
@@ خط ۱۳۰: / خط ۱۲۸: @@
 # کارکرد روانی: امنیت روانی جامعه.<ref>[https://tahavolejtemaee.ir/storage/store/uploads/tahavol/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%B3-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/00-3-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%88-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/00-27-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AD%DB%8C%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%81%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB.pdf میردامادی و صیامی، «آثار تربیتی شرم و حیا از منظر قرآن و احادیث»، فصلنامۀ مطالعات روان شناسی»، 1396ش، ش26، ص43.]</ref>
 # کارکرد خانوادگی: تحکیم پیوند خانوادگی و پایداری کانون خانواده با محدود کردن بهره‌وری‌ها در حد مشروع و منع لذت‌جویی‌های غیر مشروع.<ref>[https://tahavolejtemaee.ir/storage/store/uploads/tahavol/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%B3-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/00-3-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%88-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/00-27-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AD%DB%8C%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%81%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB.pdf میردامادی و صیامی، «آثار تربیتی شرم و حیا از منظر قرآن و احادیث»، فصلنامۀ مطالعات روان شناسی»، 1396ش، ش26، ص43.]</ref>
-# کارکرد فردی- اخلاقی: پیشگیری از گناه یا اعمال قبیح، قبل ازعمل و زمینه‌سازی برای اصلاح بعد از عمل<ref>برگو، شرم‌کاوی، رها ساختن خود، یافتن شعف و ساخت احساس ارزشمندی اصیل، 1402ش، ص45-49.</ref> و حصول فضایلی همچون صداقت، عفت، کرامت نفس، انجام خوبی ها، جلب محبت خداوند، پاک شدن گناهان انسان، محافظت از عذاب، پوشیدن عیوب، موفقیت، احترام به دیگران و قرار گرفتن انسان در مسیر رشد و تعالی.<ref>[https://www.abpedia.ir/wp-content/uploads/2019/01/%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB.pdf خادم‌پیر، علی، «خاستگاه، عوامل و آثار شرم وحیا در نگاه قران و حدیث»، 1394ش، ش32، ص148-149؛] [https://www.pasokhgoo.ir/content/%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1%D8%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86 «منظور از شرم و حیا وکارکردهای آن»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به‌سؤالات دینی.]</ref>
+# کارکرد فردی- اخلاقی: قبل از عمل؛ پیشگیری: از طریق تقویت چهار عنصر پیوستگی، مشارکت، پایبندی به‌حفظ اعتبارات اجتماعی و اعتقاد افراد به‌قوانین و قواعد اجتماعی. بعد از عمل؛ زمینه‌سازی برای اصلاح انسان <ref>ویلیامز و مک شین، نظریه های جرم‌شناسی، ترجمۀ ملک محمدی، 1383ش، ص209؛ برگو، شرم‌کاوی، رها ساختن خود، یافتن شعف و ساخت احساس ارزشمندی اصیل، 1402ش، ص45-49.</ref> و حصول فضایلی همچون صداقت، عفت، کرامت نفس، انجام خوبی ها، جلب محبت خداوند، پاک شدن گناهان، ایمنی از عذاب، پوشیدن عیوب، موفقیت، احترام به دیگران و قرار گرفتن در مسیر رشد و تعالی.<ref>[https://www.abpedia.ir/wp-content/uploads/2019/01/%D8%AE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB.pdf خادم‌پیر، علی، «خاستگاه، عوامل و آثار شرم وحیا در نگاه قران و حدیث»، 1394ش، ش32، ص148-149؛] [https://www.pasokhgoo.ir/content/%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1%D8%8C-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86 «منظور از شرم و حیا وکارکردهای آن»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به‌سؤالات دینی.]</ref>
 ==== عوامل مؤثّر بر کارکرد پیشگیرانۀ شرم مثبت ====