ویرایش متن |
ابرابزار |
||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
== دیدگاههای شیرین عبادی == | == دیدگاههای شیرین عبادی == | ||
شیرین عبادی معتقد است که [[نظریه برخورد | شیرین عبادی معتقد است که [[نظریه برخورد تمدن|نظریهٔ برخورد تمدنها]] که توسط [[ساموئل هانتینگتون|هانتینگتون]] مطرح شد، پس از فروپاشی [[شوروری]] و برای ایجاد دشمنی جایگزین برای غرب شکل گرفت و در این چارچوب، [[دموکراسی]] و [[حقوق بشر]] بهعنوان دستاورد [[تمدن غرب]] در برابر تمدنهای شرقی و بهویژه [[تمدن اسلامی]] قرار داده شد. به نظر عبادی حکومتهای غیردمکراتیک در [[کشورهای اسلامی]] نیز با استناد به تعارض اسلام با حقوق بشر، در عمل به این نظریه دامن زدهاند. وی راهحل این معضل را در ارائهٔ تفسیری از [[اسلام]] میداند که با دموکراسی و حقوق بشر سازگار باشد و بر ضرورت [[اجتهاد پویا]] و استفاده از [[عقل]] در [[منطق فهم دین|فهم دین]] تأکید میکند. عبادی با استناد به نمونههایی از [[تاریخ اسلام]] مانند پذیرش [[حکمیت]] توسط [[امام علی]]، امکان همخوانی اسلام با اصول دموکراتیک را اثباتپذیر میداند و روشنفکران جوامع اسلامی را به بازنگری در رویکرد خود به دین فرامیخواند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20101205093933-1466.pdf عبادی، «اسلام و حقوق بشر»، ۱۳۸۵ش، ص291-295.]</ref> | ||
عبادی با اشاره به اصل نفی تبعیض در اسناد بینالمللی و نامطلوب توصیفکردن وضعیت حقوق بشر، قوانین ایران را مصداق تبعیض بر اساس [[جنسیت]] میداند. عبادی وضعیت حقوق بشر در ایران را نامطلوب ارزیابی کرده و معتقد است که در قوانین کیفری ایران، [[دیه زن|دیهٔ زن]] نصف [[دیه|دیهٔ]] مرد تعیین شده و در موارد [[قصاص]]، خانواده مقتول زن باید پیش از اجرای حکم، بخشی از دیه را به قاتل بپردازد. همچنین [[شهادت زنان]] در دادگاه به تنهایی پذیرفته نمیشود، در حالی که شهادت مردی که از نعمت [[سواد]] بهره ندارد، قابل قبول است. او این موارد را مغایر با تعهدات بینالمللی ایران ارزیابی میکند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20120327174136-3036-38.pdf عبادی، «زنان را در این سالها محدود کردند»، ۱۳۸۸ش، ص271-272.]</ref> | عبادی با اشاره به اصل نفی تبعیض در اسناد بینالمللی و نامطلوب توصیفکردن وضعیت حقوق بشر، قوانین ایران را مصداق تبعیض بر اساس [[جنسیت]] میداند. عبادی وضعیت حقوق بشر در ایران را نامطلوب ارزیابی کرده و معتقد است که در قوانین کیفری ایران، [[دیه زن|دیهٔ زن]] نصف [[دیه|دیهٔ]] مرد تعیین شده و در موارد [[قصاص]]، خانواده مقتول زن باید پیش از اجرای حکم، بخشی از دیه را به قاتل بپردازد. همچنین [[شهادت زنان]] در دادگاه به تنهایی پذیرفته نمیشود، در حالی که شهادت مردی که از نعمت [[سواد]] بهره ندارد، قابل قبول است. او این موارد را مغایر با تعهدات بینالمللی ایران ارزیابی میکند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20120327174136-3036-38.pdf عبادی، «زنان را در این سالها محدود کردند»، ۱۳۸۸ش، ص271-272.]</ref> | ||
| خط ۸۱: | خط ۸۱: | ||
دیدگاه شیرین عبادی دربارهٔ سازگاری اسلام و حقوق بشر نیز با نقدهای زیر روبرو شده است: | دیدگاه شیرین عبادی دربارهٔ سازگاری اسلام و حقوق بشر نیز با نقدهای زیر روبرو شده است: | ||
* وی با پذیرش نظریه [[برخورد تمدنها]] و تلاش برای ارائه تفسیری از اسلام منطبق با دموکراسی و حقوق بشر غربی، در عمل راهی را پیشنهاد میکند که از موضع ضعف در برابر گفتمان مسلط غربی برآمده است. از منظر منتقدان، این رویکرد به نوعی مشروعیتبخشی به مبانی فکری غرب بهشمار میآید. | * وی با پذیرش نظریه [[برخورد تمدنها]] و تلاش برای ارائه تفسیری از اسلام منطبق با دموکراسی و حقوق بشر غربی، در عمل راهی را پیشنهاد میکند که از موضع ضعف در برابر گفتمان مسلط غربی برآمده است. از منظر منتقدان، این رویکرد به نوعی مشروعیتبخشی به مبانی فکری غرب بهشمار میآید. | ||
* استناد عبادی به پذیرش حکمیت توسط [[امام علی]] برای اثبات همخوانی اسلام با دموکراسی، از نظر منتقدان فاقد دقت تاریخی است؛ زیرا پذیرش حکمیت در شرایط خاص و بهدلیل ناچاری صورت گرفت، نه بهعنوان تأیید اصل برتری رأی اکثریت بر حق. همچنین [[مشورت در اسلام]] امری استحبابی و در چارچوب ارزشهای دینی است، در حالی که دموکراسی غربی الزامی و مبتنی بر مبانی سکولار است. | * استناد عبادی به پذیرش حکمیت توسط [[امام علی]] برای اثبات همخوانی اسلام با دموکراسی، از نظر منتقدان فاقد دقت تاریخی است؛ زیرا پذیرش حکمیت در شرایط خاص و بهدلیل ناچاری صورت گرفت، نه بهعنوان تأیید اصل برتری رأی اکثریت بر حق. همچنین [[مشورت در اسلام]] امری استحبابی و در چارچوب ارزشهای دینی است، در حالی که دموکراسی غربی الزامی و مبتنی بر مبانی سکولار است. | ||
| خط ۸۷: | خط ۸۶: | ||
* تنوع تفاسیر از دین را نمیتوان به معنای حقانیت همه آنها یا انکار اصول ثابت و ضروری اسلام دانست. وجود تفسیرهای گوناگون در فروع، نافی اصول مسلم و تغییرناپذیر دین نیست و نمیتوان عملکرد گروههای خاص را بهعنوان نماینده اسلام معرفی کرد. منتقدان بر این باورند که راهحل چالشهای جهان اسلام نه در تطبیق اسلام با هنجارهای غربی، بلکه در بازگشت به منابع اصیل و اجتهاد پویا در چارچوب ارزشهای اسلامی است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20101205093933-1466.pdf اخگری بناب، «اسلام و حقوق بشر»، ۱۳۸۵ش، ص296-297.]</ref> | * تنوع تفاسیر از دین را نمیتوان به معنای حقانیت همه آنها یا انکار اصول ثابت و ضروری اسلام دانست. وجود تفسیرهای گوناگون در فروع، نافی اصول مسلم و تغییرناپذیر دین نیست و نمیتوان عملکرد گروههای خاص را بهعنوان نماینده اسلام معرفی کرد. منتقدان بر این باورند که راهحل چالشهای جهان اسلام نه در تطبیق اسلام با هنجارهای غربی، بلکه در بازگشت به منابع اصیل و اجتهاد پویا در چارچوب ارزشهای اسلامی است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/20101205093933-1466.pdf اخگری بناب، «اسلام و حقوق بشر»، ۱۳۸۵ش، ص296-297.]</ref> | ||
دیدگاه شیرین عبادی | دیدگاه شیرین عبادی دربارهٔ تبعیض جنسیتی در ایران نیز با نقدهای زیر روبرو شده است: | ||
* طبق [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]، کلیه قوانین و مقررات کشور باید بر اساس موازین اسلامی باشد و این اصل بر سایر اصول قانون اساسی و قوانین حاکم است. | * طبق [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]، کلیه قوانین و مقررات کشور باید بر اساس موازین اسلامی باشد و این اصل بر سایر اصول قانون اساسی و قوانین حاکم است. | ||
* اسلام زن و مرد را در [[انسانیت]] و [[کرامت انسانی]] برابر دانسته و آیات متعدد [[قرآن]] بر این برابری دلالت دارد. تفاوتهای حقوقی میان [[زن]] و [[مرد]] مبتنی بر تفاوتهای تکوینی و نقشهای متفاوت آنان در [[خانواده]] و [[جامعه]] است. بر این اساس زن و مرد تساوی حقوقی دارند ولی تشابه حقوقی ندارند. | * اسلام زن و مرد را در [[انسانیت]] و [[کرامت انسانی]] برابر دانسته و آیات متعدد [[قرآن]] بر این برابری دلالت دارد. تفاوتهای حقوقی میان [[زن]] و [[مرد]] مبتنی بر تفاوتهای تکوینی و نقشهای متفاوت آنان در [[خانواده]] و [[جامعه]] است. بر این اساس زن و مرد تساوی حقوقی دارند ولی تشابه حقوقی ندارند. | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۱۰: | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس | {{پانویس}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* اخگری بناب، نادر، «اسلام و حقوق بشر»، مجلهٔ بازتاب اندیشه، شمارهٔ ۷۴، ۱۳۸۵ش. | * اخگری بناب، نادر، «اسلام و حقوق بشر»، مجلهٔ بازتاب اندیشه، شمارهٔ ۷۴، ۱۳۸۵ش. | ||
* اخگری بناب، نادر، «زنان را در این سالها محدود کردند»، مجلهٔ بازتاب اندیشه، شمارهٔ ۱۰۹، ۱۳۸۸ش. | * اخگری بناب، نادر، «زنان را در این سالها محدود کردند»، مجلهٔ بازتاب اندیشه، شمارهٔ ۱۰۹، ۱۳۸۸ش. | ||
| خط ۱۳۷: | خط ۱۳۷: | ||
* «نگاهی به زندگی حرفهای شیرین عبادی»، وبسایت وکلاپرس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۴۰۲ش. | * «نگاهی به زندگی حرفهای شیرین عبادی»، وبسایت وکلاپرس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
* هاشمی، سیدحسین، «سخن سردبیر: تلخ و شیرین در جایزه صلح نوبل ۲۰۰۳»، مجلهٔ رواق اندیشه، شمارهٔ ۲۶، ۱۳۸۲ش. | * هاشمی، سیدحسین، «سخن سردبیر: تلخ و شیرین در جایزه صلح نوبل ۲۰۰۳»، مجلهٔ رواق اندیشه، شمارهٔ ۲۶، ۱۳۸۲ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
