بدون خلاصۀ ویرایش |
ابرابزار |
||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
== اندیشهها == | == اندیشهها == | ||
فخرعظمی زنی متجدد و در عین حال پایبند به بخشهایی از سنت و مذهب بود و نسبت به [[دین]]، رویکردی عقلگرایانه و انتقادی داشت. او از [[مذهب]] چیزی را میپذیرفت که مطابق [[عقل]] و [[منطق]] مییافت و بخشهایی را که حاصل تفسیرهای نادرست و دخالتهای جاهلانه میدانست، نقد میکرد. در نگاه او، [[تجدد]] بهمعنای گسست کامل از سنت نبود، بلکه بهمعنای پالایش سنت و همساز کردن آن با حقوق زنان، آموزش عمومی و [[عدالت اجتماعی]] بود.<ref>بهبهانی، با مادرم همراه: زندگینامه خودنوشت، 1390ش، ص411.</ref> | فخرعظمی زنی متجدد و در عین حال پایبند به بخشهایی از سنت و مذهب بود و نسبت به [[دین]]، رویکردی عقلگرایانه و انتقادی داشت. او از [[مذهب]] چیزی را میپذیرفت که مطابق [[عقل]] و [[منطق]] مییافت و بخشهایی را که حاصل تفسیرهای نادرست و دخالتهای جاهلانه میدانست، نقد میکرد. در نگاه او، [[تجدد]] بهمعنای گسست کامل از سنت نبود، بلکه بهمعنای پالایش سنت و همساز کردن آن با حقوق زنان، آموزش عمومی و [[عدالت اجتماعی]] بود.<ref>بهبهانی، با مادرم همراه: زندگینامه خودنوشت، 1390ش، ص411.</ref> | ||
مضمون اشعار فخرعظمی بیشتر اجتماعی، میهنی، عدالتخواهانه و در پیوند با نابسامانیهای زمانه، [[استبداد]]، اشغال بیگانگان و محرومیت فرودستان است. همچنین شعر او از نظر زبانی ساده، روان و نزدیک به زبان محاوره است و از تعقید و تکلّف لفظی و معنوی بهدور توصیف شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/12296/1/99 سنجابی، «ارغون»، وبسایت دانشنامه تهران بزرگ.]</ref> او در بسیاری از اشعار، زنان را به [[سوادآموزی]]، حضور اجتماعی و مطالبهٔ حق فرامیخوانَد و جمال زن را در خِرد، آگاهی و [[مشارکت اجتماعی زنان|مشارکت فعال اجتماعی]] میبیند، نه در ظاهر و آرایش.<ref>[https://baghebala-gergeriolia.blogfa.com/post/668 «شعر ماه: جمال زن-فخرعظمی ارغوان»، وبلاگ مجله باغ بالا.]</ref> | مضمون اشعار فخرعظمی بیشتر اجتماعی، میهنی، عدالتخواهانه و در پیوند با نابسامانیهای زمانه، [[استبداد]]، اشغال بیگانگان و محرومیت فرودستان است. همچنین شعر او از نظر زبانی ساده، روان و نزدیک به زبان محاوره است و از تعقید و تکلّف لفظی و معنوی بهدور توصیف شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/12296/1/99 سنجابی، «ارغون»، وبسایت دانشنامه تهران بزرگ.]</ref> او در بسیاری از اشعار، زنان را به [[سوادآموزی]]، حضور اجتماعی و مطالبهٔ حق فرامیخوانَد و جمال زن را در خِرد، آگاهی و [[مشارکت اجتماعی زنان|مشارکت فعال اجتماعی]] میبیند، نه در ظاهر و آرایش.<ref>[https://baghebala-gergeriolia.blogfa.com/post/668 «شعر ماه: جمال زن-فخرعظمی ارغوان»، وبلاگ مجله باغ بالا.]</ref> | ||
== فعالیتها == | == فعالیتها == | ||
فعالیتهای فخرعظمی ارغون حوزههای متنوعی از [[شعر]] و [[ادب]]، [[روزنامهنگاری]]، [[آموزش]] و کنشگری زنان را دربر میگیرد.<ref>[https://www.aparat.com/v/n673m1e «فخر عظمی ارغون؛ پیشگام جنبش زنان»، دقیقه 10-15، وبسایت آپارات.]</ref> | فعالیتهای فخرعظمی ارغون حوزههای متنوعی از [[شعر]] و [[ادب]]، [[روزنامهنگاری]]، [[آموزش]] و کنشگری زنان را دربر میگیرد.<ref>[https://www.aparat.com/v/n673m1e «فخر عظمی ارغون؛ پیشگام جنبش زنان»، دقیقه 10-15، وبسایت آپارات.]</ref> | ||
=== | === روزنامهنگاری و مطبوعات === | ||
فخرعظمی ارغون فعالیت مطبوعاتی خود را با همکاری در روزنامهٔ اقدام آغاز کرد و سپس با نشریهٔ آینده ایران همکاری گستردهتری یافت. او مقالات و اشعار خود را نخست با نام فخرعظمی و سپس با نام فخر عادل، منتشر میکرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1420528/فخر-عظمی-ارغون-مادر-شاعر-و-روزنامه-نگار-سیمین-بهبهانی پروین، «فخر عظمی ارغون»، 1393ش، ص140.]</ref> ارغون از حدود سال ۱۳۱۱ خورشیدی به سردبیری [[روزنامه آینده ایران]]، رسید و در این جایگاه، نقشی مؤثر در جهتدهی به رویکرد فرهنگی و اجتماعی آن ایفا کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1420528/فخر-عظمی-ارغون-مادر-شاعر-و-روزنامه-نگار-سیمین-بهبهانی پروین، «فخر عظمی ارغون»، 1393ش، ص140.]</ref> افزون بر این، در سال ۱۳۱۴ خورشیدی با انتشار و مدیریت مجلهٔ بانوان، که با عنوان نامهٔ بانوان نیز شناخته میشد، بستری برای طرح مسائل زنان، خانواده و تحولات فرهنگی روز فراهم آورد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1420528/فخر-عظمی-ارغون-مادر-شاعر-و-روزنامه-نگار-سیمین-بهبهانی پروین، «فخر عظمی ارغون»، 1393ش، ص143.]</ref> | فخرعظمی ارغون فعالیت مطبوعاتی خود را با همکاری در روزنامهٔ اقدام آغاز کرد و سپس با نشریهٔ آینده ایران همکاری گستردهتری یافت. او مقالات و اشعار خود را نخست با نام فخرعظمی و سپس با نام فخر عادل، منتشر میکرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1420528/فخر-عظمی-ارغون-مادر-شاعر-و-روزنامه-نگار-سیمین-بهبهانی پروین، «فخر عظمی ارغون»، 1393ش، ص140.]</ref> ارغون از حدود سال ۱۳۱۱ خورشیدی به سردبیری [[روزنامه آینده ایران]]، رسید و در این جایگاه، نقشی مؤثر در جهتدهی به رویکرد فرهنگی و اجتماعی آن ایفا کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1420528/فخر-عظمی-ارغون-مادر-شاعر-و-روزنامه-نگار-سیمین-بهبهانی پروین، «فخر عظمی ارغون»، 1393ش، ص140.]</ref> افزون بر این، در سال ۱۳۱۴ خورشیدی با انتشار و مدیریت مجلهٔ بانوان، که با عنوان نامهٔ بانوان نیز شناخته میشد، بستری برای طرح مسائل زنان، خانواده و تحولات فرهنگی روز فراهم آورد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1420528/فخر-عظمی-ارغون-مادر-شاعر-و-روزنامه-نگار-سیمین-بهبهانی پروین، «فخر عظمی ارغون»، 1393ش، ص143.]</ref> | ||
=== | === شعر و ادبیات === | ||
ارغون در حوزهٔ شعر، با سرودن [[غزل|غزلهایی]] با مضامین اجتماعی، میهنی و زنمحور، جایگاهی برجسته در میان شاعران [[دوره مشروطه|دورهٔ مشروطه]] | ارغون در حوزهٔ شعر، با سرودن [[غزل|غزلهایی]] با مضامین اجتماعی، میهنی و زنمحور، جایگاهی برجسته در میان شاعران [[دوره مشروطه|دورهٔ مشروطه]] بهدستآورد. او اشعار خود را غالباً با تخلّص فخری، منتشر میکرد و از شعر بهعنوان ابزاری برای بیان دغدغههای اجتماعی و دفاع از جایگاه زنان بهره میبرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1420528/فخر-عظمی-ارغون-مادر-شاعر-و-روزنامه-نگار-سیمین-بهبهانی پروین، «فخر عظمی ارغون»، 1393ش، ص139.]</ref> حضور فعال او در انجمنهای ادبی، از جمله [[انجمن ادبی دانشوران]]، زمینهٔ تعامل او با چهرههای برجستهای چون [[سعید نفیسی]]، [[محمدتقی بهار|ملکالشعرای بهار]]، [[رشید یاسمی]] و [[سید محمدحسین شهریار|شهریار]] را فراهم ساخت. این محافل ادبی، که با همراهی همسرش عادل خلعتبری برگزار میشد، نقش مهمی در شکلگیری هویت ادبی و فکری او داشت.<ref>[https://lib.eshia.ir/12296/1/99 سنجابی، «ارغون»، وبسایت دانشنامه تهران بزرگ.]</ref> | ||
=== | === آموزش و تدریس === | ||
در کنار فعالیتهای مطبوعاتی و ادبی، ارغون به تدریس زبان نیز اشتغال داشت. او زبان فرانسه را در | در کنار فعالیتهای مطبوعاتی و ادبی، ارغون به تدریس زبان نیز اشتغال داشت. او زبان فرانسه را در [[مدرسه ناموس]] و [[دارالمعلمات]] و نیز مدرسهٔ نوباوگان تدریس میکرد<ref>[https://www.imna.ir/news/434242/زندگی-نامه-سیمین-بهبهانی-از-زن-تا-کولی-عکس-و-اشعار «زندگینامه سیمین بهبهانی از زن تا کولی+عکس و اشعار»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> و مدتی نیز به آموزش [[زبان عربی]] در دبیرستان پهلوی پرداخت. فعالیت آموزشی او با هدفی فراتر از تدریس صرف همراه بود و در راستای ترویج آموزش دختران و تقویت جایگاه علمی زنان دنبال میشد.<ref>بهبهانی، با مادرم همراه: زندگینامه خودنوشت، 1390ش، ص208.</ref> او در سال ۱۳۱۶ خورشیدی، در دورهای که حضور زنان در ساختارهای رسمی آموزشی محدود بود، بهعنوان معاون تعلیمات نسوان در وزارت فرهنگ و معارف استخدام شد و در این سمت، به جذب و سازماندهی زنان برای مشارکت در امور آموزشی پرداخت.<ref>بهبهانی، با مادرم همراه: زندگینامه خودنوشت، 1390ش، ص208.</ref> همچنین مدیریت مدرسهٔ زنان بزرگسال را برای سالها بر عهده داشت و با وجود دشواریهای مالی، از سر تعهد به آموزش، فعالیت آن را ادامه داد. برگزاری کلاسهای حقوقی و نشستهای ادبی از دیگر اقدامات او برای ارتقای آگاهی و مشارکت فرهنگی زنان بهشمار میرفت.<ref>حجازی، تذکرهٔ اندرونی، 1382ش، ص152.</ref> | ||
=== | === عضویت در انجمنها === | ||
ارغون از بنیانگذاران هستهٔ مرکزی [[جمعیت نسوان وطنخواه]] بود و در فاصلهٔ سالهای ۱۳۰۴ تا ۱۳۰۸ خورشیدی، همراه با زنانی چون [[نورالهدی منگنه]]، [[محترم اسکندری]]، [[ملوک اسکندری]] و [[فخرآفاق پارسا]]، در پیشبرد اهداف این جمعیت نقش داشت. این انجمن با هدف ارتقای سطح سواد زنان، آموزش مهارتهای حرفهای و هنری، حمایت از [[زنان بیسرپرست]] و تقویت استقلال اجتماعی آنان فعالیت میکرد.<ref>شیخالاسلامی، زنان روزنامهنگار و اندیشمند ایران، 1351ش، ص145-146.</ref> پس از تعطیلی این جمعیت در زمان [[رضاشاه]]، ارغون به عضویت فعال [[کانون بانوان]] درآمد و در کنار چهرههایی چون [[صدیقه دولتآبادی]]، [[هاجر تربیت]]، [[فاطمه سیاح]]، [[مهکامه محصص]] و [[بدرالملوک بامداد]] به فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی ادامه داد.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، ۱۳۴۷ش، ص38.</ref> | ارغون از بنیانگذاران هستهٔ مرکزی [[جمعیت نسوان وطنخواه]] بود و در فاصلهٔ سالهای ۱۳۰۴ تا ۱۳۰۸ خورشیدی، همراه با زنانی چون [[نورالهدی منگنه]]، [[محترم اسکندری]]، [[ملوک اسکندری]] و [[فخرآفاق پارسا]]، در پیشبرد اهداف این جمعیت نقش داشت. این انجمن با هدف ارتقای سطح سواد زنان، آموزش مهارتهای حرفهای و هنری، حمایت از [[زنان بیسرپرست]] و تقویت استقلال اجتماعی آنان فعالیت میکرد.<ref>شیخالاسلامی، زنان روزنامهنگار و اندیشمند ایران، 1351ش، ص145-146.</ref> پس از تعطیلی این جمعیت در زمان [[رضاشاه]]، ارغون به عضویت فعال [[کانون بانوان]] درآمد و در کنار چهرههایی چون [[صدیقه دولتآبادی]]، [[هاجر تربیت]]، [[فاطمه سیاح]]، [[مهکامه محصص]] و [[بدرالملوک بامداد]] به فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی ادامه داد.<ref>بامداد، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، ۱۳۴۷ش، ص38.</ref> | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
== آثار == | == آثار == | ||
آثار فخرعظمی ارغون در سه حوزهٔ اصلیِ [[شعر]]، [[ترجمه]] و نوشتههای [[مطبوعات|مطبوعاتی]] و [[داستان|داستانی]] قابل بررسی است. | آثار فخرعظمی ارغون در سه حوزهٔ اصلیِ [[شعر]]، [[ترجمه]] و نوشتههای [[مطبوعات|مطبوعاتی]] و [[داستان|داستانی]] قابل بررسی است. | ||
=== آثار شعری === | === آثار شعری === | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
=== نوشتههای مطبوعاتی و داستانی === | === نوشتههای مطبوعاتی و داستانی === | ||
بخش مهمی از آثار فخرعظمی، مقالات و نوشتههای او در روزنامهها و مجلات است که در حوزهٔ [[مسائل زنان]]، [[آموزش]]، [[خانواده]]، انتقاد اجتماعی و سیاست روز بهصورت پراکنده در آرشیو مطبوعات بهجا مانده است. در کنار این مقالات، داستانهایی نیز از او ثبت شده که در آنها به سختیهای زندگی دختران و زنان، از جمله موضوع [[ازدواج اجباری]] | بخش مهمی از آثار فخرعظمی، مقالات و نوشتههای او در روزنامهها و مجلات است که در حوزهٔ [[مسائل زنان]]، [[آموزش]]، [[خانواده]]، انتقاد اجتماعی و سیاست روز بهصورت پراکنده در آرشیو مطبوعات بهجا مانده است. در کنار این مقالات، داستانهایی نیز از او ثبت شده که در آنها به سختیهای زندگی دختران و زنان، از جمله موضوع [[ازدواج اجباری]]، پرداخته و تجربهٔ زنانه را از زاویهای انتقادی و اجتماعی روایت کرده است.<ref>[http://karbanoo.com/فخرعظمی-ارغون-فخر-عادل-خلعتبری-یکی-از/ «فخرعظمی ارغون، فخر عادل خلعتبری–یکی از نخستین بانوان روزنامهنگار ایرانی و مادر سیمین بهبهانی»، وبسایت کاربانو.]</ref> | ||
== درگذشت == | == درگذشت == | ||
| خط ۸۴: | خط ۸۴: | ||
* بامداد، بدرالملوک، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، تهران، ابنسینا، ۱۳۴۷ش. | * بامداد، بدرالملوک، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، تهران، ابنسینا، ۱۳۴۷ش. | ||
* بهبهانی، سیمین، ''با مادرم همراه: زندگینامهٔ خودنوشت''، تهران، سخن، ۱۳۹۰ش. | * بهبهانی، سیمین، ''با مادرم همراه: زندگینامهٔ خودنوشت''، تهران، سخن، ۱۳۹۰ش. | ||
* پروین، ناصرالدین، «فخر عظمی ارغون»، مجله بخارا، شماره | * پروین، ناصرالدین، «فخر عظمی ارغون»، مجله بخارا، شماره ۱۰۱، ۱۳۹۳ش. | ||
* پیرنیا، منصوره، ''سالار زنان ایران''، مریلند، مهر ایران، ۱۳۷۴ش. | * پیرنیا، منصوره، ''سالار زنان ایران''، مریلند، مهر ایران، ۱۳۷۴ش. | ||
* حجازی، بنفشه، ''تذکرهٔ اندرونی''، تهران، قصیدهسرا، ۱۳۸۲ش. | * حجازی، بنفشه، ''تذکرهٔ اندرونی''، تهران، قصیدهسرا، ۱۳۸۲ش. | ||
| خط ۹۲: | خط ۹۲: | ||
* شیخالاسلامی، پری، ''زنان روزنامهنگار و اندیشمند ایران''، تهران، مؤلف، ۱۳۵۱ش. | * شیخالاسلامی، پری، ''زنان روزنامهنگار و اندیشمند ایران''، تهران، مؤلف، ۱۳۵۱ش. | ||
* «فخرعظمی»، وبسایت ادبیات اجتماعی ایران، تاریخ بازدید: ۲۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «فخرعظمی»، وبسایت ادبیات اجتماعی ایران، تاریخ بازدید: ۲۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «فخر عظمی ارغون؛ پیشگام جنبش زنان»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: | * «فخر عظمی ارغون؛ پیشگام جنبش زنان»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «فخرعظمی ارغون، فخر عادل خلعتبری–یکی از نخستین بانوان روزنامهنگار ایرانی و مادر سیمین بهبهانی»، وبسایت کاربانو، تاریخ بازدید: ۲۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «فخرعظمی ارغون، فخر عادل خلعتبری–یکی از نخستین بانوان روزنامهنگار ایرانی و مادر سیمین بهبهانی»، وبسایت کاربانو، تاریخ بازدید: ۲۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* مشیرسلیمی، علیاکبر، ''زنان سخنور''، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علیاکبر علمی، ۱۳۳۵ش. | * مشیرسلیمی، علیاکبر، ''زنان سخنور''، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علیاکبر علمی، ۱۳۳۵ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
