ابرابزار |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
پولکدوزی عبارت است از نصب پولکهای رنگی روی پارچههای ابریشمی و پنبهای که گاه همراه سایر هنرها نظیر گلدوزی، منجوق، سرمه، ملیله، ابریشم و سنگ مروارید بهکار میرود.<ref>اربابزاده بروجنی، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه متعلقبه کلیسای وانک اصفهان، 1387ش، ص3.</ref> | پولکدوزی عبارت است از نصب پولکهای رنگی روی پارچههای ابریشمی و پنبهای که گاه همراه سایر هنرها نظیر گلدوزی، منجوق، سرمه، ملیله، ابریشم و سنگ مروارید بهکار میرود.<ref>اربابزاده بروجنی، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه متعلقبه کلیسای وانک اصفهان، 1387ش، ص3.</ref> | ||
== تاریخچه پولکدوزی | == تاریخچه پولکدوزی == | ||
=== دورهٔ باستان === | === دورهٔ باستان === | ||
شواهد تاریخی نشان میدهد که از ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد در درهٔ رود سِند (مرز بین پاکستان و هند) از پولکدوزی برای تزیین لباسها استفاده میشد. در زمان مصر باستان، لباس پادشاه مصر با صفحههای پولکی تزیین شده بود. این صفحه از جنس ناگتهای طلایی بودند که بهصورت دایرههای نازک چکشکاری شده و در مرکز آن سوراخی جهت دوخت پولک روی لباس تعبیه شده بود. این پولکهای قرمز و بنفش بهصورت گلهایی در طول لباس پادشاه دوخته شده بود.<ref>[https://sobheman.com/1403/05/6552/ «تاریخچۀ هنر پولکدوزی و انواع دوخت»، پایگاه خبری صبح من.]</ref> | شواهد تاریخی نشان میدهد که از ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد در درهٔ رود سِند (مرز بین پاکستان و هند) از پولکدوزی برای تزیین لباسها استفاده میشد. در زمان مصر باستان، لباس پادشاه مصر با صفحههای پولکی تزیین شده بود. این صفحه از جنس ناگتهای طلایی بودند که بهصورت دایرههای نازک چکشکاری شده و در مرکز آن سوراخی جهت دوخت پولک روی لباس تعبیه شده بود. این پولکهای قرمز و بنفش بهصورت گلهایی در طول لباس پادشاه دوخته شده بود.<ref>[https://sobheman.com/1403/05/6552/ «تاریخچۀ هنر پولکدوزی و انواع دوخت»، پایگاه خبری صبح من.]</ref> | ||
| خط ۲۵: | خط ۱۷: | ||
== انواع پولکها == | == انواع پولکها == | ||
امروزه پولکها در شکلهای مختلف هندسی در بازار موجود هستند که انواعی از آنها در جدول زیر آمده است: | امروزه پولکها در شکلهای مختلف هندسی در بازار موجود هستند که انواعی از آنها در جدول زیر آمده است: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+ | |+ | ||
|'''نوع پولک''' | |'''نوع پولک''' | ||
|'''فرم پولک '''|''' | |'''فرم پولک '''|'''فرم پولک''' | ||
|'''ویژگیها''' | |||
|- | |- | ||
|'''برگی مضرس''' | |'''برگی مضرس''' | ||
| خط ۹۸: | خط ۸۹: | ||
پولکدوزی به دو روش دستی و ماشینی انجام میشود. در پولکدوزی دستی، پس از انتخاب طرح و انتقال آن روی لایهٔ آبشور (با خیساندن، لایی از پارچه جدا میشود) به پارچهٔ اصلی متصل شده و پولکدوزی انجام میشود. پولکدوزی با ماشینهای مخصوص بهدلیل سرعت بالایی که دارند روی پارچهها و لباسهایی با متراژ و تعداد بالا صورت میگیرد.<ref>[https://viragostarmoin.com/sequin-embroidery «راهنمای کامل پولکدوزی و انواع آن»،وبسایت ویراگستر معین.]</ref> | پولکدوزی به دو روش دستی و ماشینی انجام میشود. در پولکدوزی دستی، پس از انتخاب طرح و انتقال آن روی لایهٔ آبشور (با خیساندن، لایی از پارچه جدا میشود) به پارچهٔ اصلی متصل شده و پولکدوزی انجام میشود. پولکدوزی با ماشینهای مخصوص بهدلیل سرعت بالایی که دارند روی پارچهها و لباسهایی با متراژ و تعداد بالا صورت میگیرد.<ref>[https://viragostarmoin.com/sequin-embroidery «راهنمای کامل پولکدوزی و انواع آن»،وبسایت ویراگستر معین.]</ref> | ||
== شیوههای مختلف دوخت و نصب پولک بر پارچه | == شیوههای مختلف دوخت و نصب پولک بر پارچه == | ||
پولکها با نخ بیرنگ یا همرنگ پولک روی پارچه بهصورت مسطح (پولک حرکت نمیکند و احتمال افتادن آن کمتر است) یا در یک نقطه روی هم و پشت سر هم (پولک آویزان است و بهراحتی حرکت میکند تا نور بیشتری به آنها بتابد) دوخته میشوند:<ref>یاوری، نساجی سنتی ایران، 1392ش، ص81.</ref> روشها شامل دوخت ساده، که در آن پولکها ثابت شده یا با ترکیب منجوق، تثبیت میشوند؛<ref>سیدصدر، دایرةالمعارف هنرهای صنایع دستی و حرف مربوط به آن، 1390ش، ص75.</ref> دوخت برجسته، که با زیرسازی پنبه، پشم شیشه یا ترکیب منجوق و ملیله برای ایجاد عمق به کار میرود؛ دوخت ایستاده، که با خواباندن مورب پولکها برای کاربردهای گُلی استفاده میشود؛ دوخت نخ رو، که رایجترین تکنیک برای پر کردن طرحها با عبور نخ از مرکز پولک جهت استحکامبخشی است؛ و نهایتاً پولکدوزی قلابی که از تکنیک قلابدوزی برای اجرای دوخت استفاده میکند. انتخاب این تکنیکها مستقیماً بر پایداری و جلوه بصری نهایی اثر میگذارد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/sequins02-art.html «آشنایی با هنر پولکدوزی زیباترین هنر دستی و اصیل ایرانی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
پولکها با نخ بیرنگ یا همرنگ پولک روی پارچه بهصورت مسطح (پولک حرکت نمیکند و احتمال افتادن آن کمتر است) یا در یک نقطه روی هم و پشت سر هم (پولک آویزان است و بهراحتی حرکت میکند تا نور بیشتری به آنها بتابد) دوخته میشوند:<ref>یاوری، نساجی سنتی ایران، 1392ش، ص81.</ref> | |||
در | |||
== مرکز دوخت پولک در ایران == | == مرکز دوخت پولک در ایران == | ||
| خط ۱۲۶: | خط ۹۸: | ||
رشتهٔ پولکدوزی بهدلیل محدودیت در بازار و کم بودن تقاضا، درآمد ناچیزی دارد و اغلب هنرمندان فعالیت خود را در این حوزه بهصورت پارهوقت و بهعنوان یک هنر دستی و تزیینی انجام میدهند و نمیتوان از آن بهعنوان منبع درآمد پایدار یاد کرد. بهدلیل زیبایی و طبیعت دستی این هنر، هنرمندان توانستهاند آثار خود را در نمایشگاهها و بازارچههای صنایع دستی در معرض نمایش و فروش بگذارند.<ref>«منجوقدوزی/ پولکدوزی»، نمایشگاه هنر ایران.</ref> | رشتهٔ پولکدوزی بهدلیل محدودیت در بازار و کم بودن تقاضا، درآمد ناچیزی دارد و اغلب هنرمندان فعالیت خود را در این حوزه بهصورت پارهوقت و بهعنوان یک هنر دستی و تزیینی انجام میدهند و نمیتوان از آن بهعنوان منبع درآمد پایدار یاد کرد. بهدلیل زیبایی و طبیعت دستی این هنر، هنرمندان توانستهاند آثار خود را در نمایشگاهها و بازارچههای صنایع دستی در معرض نمایش و فروش بگذارند.<ref>«منجوقدوزی/ پولکدوزی»، نمایشگاه هنر ایران.</ref> | ||
== پانویس | == پانویس == | ||
== منابع | {{پانویس پیشنویس}} | ||
* «آشنایی با هنر پولکدوزی زیباترین هنر دستی و اصیل ایرانی»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | |||
== منابع == | |||
*«آشنایی با هنر پولکدوزی زیباترین هنر دستی و اصیل ایرانی»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | |||
* اربابزاده بروجنی، الهه، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه متعلقبه کلیسای وانک اصفهان، پایاننامهٔ دورهٔ کارشناسی ارشد، دانشکدهٔ حفاظت و مرمت دانشگاه هنر اصفهان، ۱۳۸۷ش. | * اربابزاده بروجنی، الهه، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه متعلقبه کلیسای وانک اصفهان، پایاننامهٔ دورهٔ کارشناسی ارشد، دانشکدهٔ حفاظت و مرمت دانشگاه هنر اصفهان، ۱۳۸۷ش. | ||
* «تاریخچهٔ هنر پولکدوزی و انواع دوخت»، پایگاه خبری صبح من، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۳ش. | * «تاریخچهٔ هنر پولکدوزی و انواع دوخت»، پایگاه خبری صبح من، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۴۰۳ش. | ||
| خط ۱۳۶: | خط ۱۱۱: | ||
* «منجوقدوزی/ پولکدوزی»، نمایشگاه هنر ایران، تاریخ بازدید ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «منجوقدوزی/ پولکدوزی»، نمایشگاه هنر ایران، تاریخ بازدید ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* یاوری، حسین، نساجی سنتی ایران، تهران، سورهٔ مهر، ۱۳۹۲ش. | * یاوری، حسین، نساجی سنتی ایران، تهران، سورهٔ مهر، ۱۳۹۲ش. | ||
