ابرابزار |
|||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
* در '''فرانسه'''، [[جنبش جلیقهزردها]] از ۲۰۱۸م علیه سیاستهای اقتصادی شکل گرفت. درگیریهای پلیس و معترضان در هفت ماه منجر به تلفات و آسیبهایی از جمله ۱۱ کشته، حدود دو هزار مجروح میان معترضان و یکهزار مجروح میان نیروهای پلیس و بازداشت حدود دههزار نفر در سراسر [[فرانسه]] شد.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4223991/وقایع-ناخوشایند-درگیری-های-پلیس-فرانسه-با-معترضان-اعتراض-گزارشگرا «وقایع ناخوشایند درگیریهای پلیس فرانسه با معترضان/ اعتراض گزارشگران بدون مرز به خشونت علیه خبرنگاران»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> در ۲۰۲۳م اعتراضات به افزایش [[سن بازنشستگی]] به بزرگترین موج اعتراضی نیمقرن اخیر این کشور بدل شد. این تظاهرات در شهرهای مختلف فرانسه با درگیری و مداخله پلیس همراه بود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/881872/تظاهرات-و-اعتصاب-بزرگ-در-فرانسه-عکس%C2%A0-اختلال-در-پروازها-مترو-قطار-و-اتوبوسها-بیش-از-یک-میلیون-معترض-در-خیابان-پیوستن-معلمان-کارمندان-و-کارگران-به-اعتصاب «تظاهرات و اعتصاب بزرگ در فرانسه (+عکس) / اختلال در پروازها، مترو، قطار و اتوبوسها / بیش از یک میلیون معترض در خیابان / پیوستن معلمان، کارمندان و کارگران به اعتصاب»، وبسایت خبریتحلیلی عصر ایران.]</ref> | * در '''فرانسه'''، [[جنبش جلیقهزردها]] از ۲۰۱۸م علیه سیاستهای اقتصادی شکل گرفت. درگیریهای پلیس و معترضان در هفت ماه منجر به تلفات و آسیبهایی از جمله ۱۱ کشته، حدود دو هزار مجروح میان معترضان و یکهزار مجروح میان نیروهای پلیس و بازداشت حدود دههزار نفر در سراسر [[فرانسه]] شد.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4223991/وقایع-ناخوشایند-درگیری-های-پلیس-فرانسه-با-معترضان-اعتراض-گزارشگرا «وقایع ناخوشایند درگیریهای پلیس فرانسه با معترضان/ اعتراض گزارشگران بدون مرز به خشونت علیه خبرنگاران»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> در ۲۰۲۳م اعتراضات به افزایش [[سن بازنشستگی]] به بزرگترین موج اعتراضی نیمقرن اخیر این کشور بدل شد. این تظاهرات در شهرهای مختلف فرانسه با درگیری و مداخله پلیس همراه بود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/881872/تظاهرات-و-اعتصاب-بزرگ-در-فرانسه-عکس%C2%A0-اختلال-در-پروازها-مترو-قطار-و-اتوبوسها-بیش-از-یک-میلیون-معترض-در-خیابان-پیوستن-معلمان-کارمندان-و-کارگران-به-اعتصاب «تظاهرات و اعتصاب بزرگ در فرانسه (+عکس) / اختلال در پروازها، مترو، قطار و اتوبوسها / بیش از یک میلیون معترض در خیابان / پیوستن معلمان، کارمندان و کارگران به اعتصاب»، وبسایت خبریتحلیلی عصر ایران.]</ref> | ||
* '''انگلیس''' در ۲۰۱۱م شاهد ناآرامیهای گستردهای بود که پس از کشته شدن یک جوان سیاهپوست به دست پلیس آغاز شد. در این میان پنج غیرنظامی کشته و صدها افسر پلیس زخمی و بیش از سههزار نفر در این شهرها بازداشت شدند. برآورد خسارتها به مغازهها و زیرساختها ۲۵۰ میلیون پوند گزارش شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84908643/بازخوانی-شورش-سال-۲۰۱۱-در-انگلیس-اعتراضات-چگونه-سرکوب-شد «بازخوانی شورش سال ۲۰۱۱ در انگلیس/ اعتراضات چگونه سرکوب شد؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در سال ۲۰۲۵م در [[لندن]] تظاهرات بزرگی با حضور نزدیک به ۱۵۰ هزار نفر به پا شد. دلایل اصلی این تجمع به گفتهٔ کارشناسان رکود رشد اقتصادی، کاهش خدمات عمومی و افزایش نابرابری بوده است که باعث شده مردم مشکلات معیشتی خود را به مسئلهٔ [[مهاجرت]] گره بزنند. این اعتراضات با درگیری با پلیس و شعارهای تند ضد مهاجرت همراه بود.<ref>[https://www.bbc.com/persian/articles/c4gzq12r48zo «چرا ملیگرایی در بریتانیا دوباره اوج گرفته است؟»، وبسایت بیبیسی فارسی.]</ref> | * '''انگلیس''' در ۲۰۱۱م شاهد ناآرامیهای گستردهای بود که پس از کشته شدن یک جوان سیاهپوست به دست پلیس آغاز شد. در این میان پنج غیرنظامی کشته و صدها افسر پلیس زخمی و بیش از سههزار نفر در این شهرها بازداشت شدند. برآورد خسارتها به مغازهها و زیرساختها ۲۵۰ میلیون پوند گزارش شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84908643/بازخوانی-شورش-سال-۲۰۱۱-در-انگلیس-اعتراضات-چگونه-سرکوب-شد «بازخوانی شورش سال ۲۰۱۱ در انگلیس/ اعتراضات چگونه سرکوب شد؟»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در سال ۲۰۲۵م در [[لندن]] تظاهرات بزرگی با حضور نزدیک به ۱۵۰ هزار نفر به پا شد. دلایل اصلی این تجمع به گفتهٔ کارشناسان رکود رشد اقتصادی، کاهش خدمات عمومی و افزایش نابرابری بوده است که باعث شده مردم مشکلات معیشتی خود را به مسئلهٔ [[مهاجرت]] گره بزنند. این اعتراضات با درگیری با پلیس و شعارهای تند ضد مهاجرت همراه بود.<ref>[https://www.bbc.com/persian/articles/c4gzq12r48zo «چرا ملیگرایی در بریتانیا دوباره اوج گرفته است؟»، وبسایت بیبیسی فارسی.]</ref> | ||
=== اغتشاش در ایران === | |||
در '''ایران''' نیز اغتشاشات از دهه ۱۳۵۰ش تا ۱۴۰۰ش با ماهیتهای متفاوت رخ داده است. دهه ۱۳۷۰ش اعتراضات پراکندهای به مسائل معیشتی<ref>[https://www.irna.ir/news/83589323/تبارشناسی-اعتراض-در-ایران-طی-سه-دهه «تبارشناسی اعتراض در ایران طی سه دهه»، خبرگزاری جمهوری اسلامی]</ref> و ۱۳۷۸ش حادثه [[کوی دانشگاه تهران]] رقم خورد. دهه ۱۳۸۰ش اغتشاشات پس از انتخابات ۱۳۸۸ش نظام را به چالش کشید.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329103726-2080-31.pdf شریفی، «بررسی ابعاد روانشناختی خشونتگرایی جمعیت اغتشاشگر و روشهای تأثیر گذاری بر آن»، 1388ش، ص7.]</ref> در دهه ۱۳۹۰ش، اعتراضات دی ۱۳۹۶ش<ref>[https://vatanemrooz.ir/fa/news/404369/داستان-دی-۱۳۹۶ «داستان دی ۱۳۹۶»، وبسایت روزنامه وطن امروز.]</ref> و آبان ۱۳۹۸ش بهدلیل افزایش [[قیمت بنزین]] به [[خشونت]] کشیده شد.<ref>[https://www.alef.ir/news/3990829007.html «روزشمار وقایع آبان ۹۸؛ از اعتراضات مردمی تا حملات تروریستی»، وبسایت الف.]</ref> دهه ۱۴۰۰ش نیز دو موج اغتشاش در شهریور ۱۴۰۱ با شعار [[زن زندگی آزادی]]<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/811659/اولین-آمار-رسمی-کشته-شدگان-اعتراضات-۱۴۰۱%7C-شورای-امنیت-کشور-۲۰۰-نفر-جان-خود-را-از-دست-دادند «اولین آمار رسمی کشته شدگان اعتراضات ۱۴۰۱»، وبسایت پایگاه خبری آفتاب.]</ref> و نیز دی ۱۴۰۴ش رخ داد که با حمله به [[مراکز نظامی]]، [[اماکن مذهبی]] و تخریب گسترده [[اموال عمومی]] همراه بود و نقش پررنگ [[رسانههای بیگانه]] و [[سلبریتی]]ها در آن مشهود بود.<ref>[https://www.afkarnews.com/بخش-سیاسی-3/1366001-پرده-از-یک-نقشه-پیچیده-علیه-ایران-از-تا-دی-ماه-در-ایران-چه-خبر-بود «۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران/ از ۱۸ تا ۲۱ دی ماه در ایران چه خبر بود؟»، افکارنیوز.]</ref> | |||
== قوانین کشورها برای مقابله با اغتشاش == | == قوانین کشورها برای مقابله با اغتشاش == | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۷: | ||
* در '''اسپانیا''' بیتوجهی به دستورات و ضوابط تظاهرات، منجر به جریمه نقدی تا سقف ۶۰۰ یورو میشود. همچنین اگر تظاهرات در مجاورت نهادهای دولتی منجر به اخلال در امنیت عمومی شود، جریمهای تا سقف ۳۰ هزار یورو خواهد داشت. برپایی تجمعات بدون مجوز در اطراف زیرساختهای حیاتیُ جریمهای معادل ۶۰۰ هزار یورو دارد.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4360151/اعمال-مجازات-های-سنگین-برای-تظاهرات-غیرقانونی-در-آمریکا-و-اروپا «اعمال مجازاتهای سنگین برای تظاهرات غیرقانونی در آمریکا و اروپا»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | * در '''اسپانیا''' بیتوجهی به دستورات و ضوابط تظاهرات، منجر به جریمه نقدی تا سقف ۶۰۰ یورو میشود. همچنین اگر تظاهرات در مجاورت نهادهای دولتی منجر به اخلال در امنیت عمومی شود، جریمهای تا سقف ۳۰ هزار یورو خواهد داشت. برپایی تجمعات بدون مجوز در اطراف زیرساختهای حیاتیُ جریمهای معادل ۶۰۰ هزار یورو دارد.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4360151/اعمال-مجازات-های-سنگین-برای-تظاهرات-غیرقانونی-در-آمریکا-و-اروپا «اعمال مجازاتهای سنگین برای تظاهرات غیرقانونی در آمریکا و اروپا»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | ||
* در '''ترکیه'''، برپایی تجمعات مسالمتآمیز نیازی به موافقت قبلی ندارد، اما مشروط به انطباق کامل شعارها و بیانیهها با موازین قانونی است. سازماندهندگان و شرکتکنندگان در صورت نخطی به سه سال حبس محکوم میشوند. همچنین توسل به زور، خشونت یا تهدید مأموران، ۲ تا ۵ سال زندان در پی دارد. علاوه بر این، توهین یا حمله به مقامات با هدف متشنج کردن تظاهرات مسالمتآمیز، منجر به ۱٫۵ تا ۳ سال حبس خواهد شد.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4360151/اعمال-مجازات-های-سنگین-برای-تظاهرات-غیرقانونی-در-آمریکا-و-اروپا «اعمال مجازاتهای سنگین برای تظاهرات غیرقانونی در آمریکا و اروپا»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | * در '''ترکیه'''، برپایی تجمعات مسالمتآمیز نیازی به موافقت قبلی ندارد، اما مشروط به انطباق کامل شعارها و بیانیهها با موازین قانونی است. سازماندهندگان و شرکتکنندگان در صورت نخطی به سه سال حبس محکوم میشوند. همچنین توسل به زور، خشونت یا تهدید مأموران، ۲ تا ۵ سال زندان در پی دارد. علاوه بر این، توهین یا حمله به مقامات با هدف متشنج کردن تظاهرات مسالمتآمیز، منجر به ۱٫۵ تا ۳ سال حبس خواهد شد.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/4360151/اعمال-مجازات-های-سنگین-برای-تظاهرات-غیرقانونی-در-آمریکا-و-اروپا «اعمال مجازاتهای سنگین برای تظاهرات غیرقانونی در آمریکا و اروپا»، وبسایت شبکه العالم.]</ref> | ||
=== قوانین ایران برای مقابله با اغتشاش === | |||
در '''ایران''' قیام علیه امنیت حکومت اسلامی و طرح براندازی آن، حکم [[محاربه]] یا جنگ با خدا و رسول خدا را دارد و هرگونه تغییر و تحول در حکومت و ساختار قدرت، جرم محسوب میشود.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_172455_11a20cb1084e95d00a533bdc52f05512.pdf شفیعزاده و دیگران، «تحلیل جرمشناختی تجمعات سالانه پاسارگاد با نگاهی به جایگاه این تجمعات در فقه و حقوق سیاسی»، 1399ش، ص398.]</ref> طبق مادهٔ ۶۱۸ [[قانون مجازات اسلامی]] هر کس با هیاهو و جنجال یا حرکات غیرمتعارف یا تعرض به افراد باعث اخلال در نظم و آسایش و آرامش عمومی یا مانع کسبوکار مردم شود، به حبس از سه ماه تا یک سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد. همچنین در مواد ۴۹۸، ۴۹۹ و ۵۰۰ مربوط به جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی مجازات سنگینتری در نظر گرفته شده است که از حبس تا اعدام متناسب با جرم در نوسان است.<ref>[https://qavanin.ir/Law/TreeText?IDS=17104213936170944492&SearchText=618&SeachTextType=1&WithSearchFilter=false&WithTopicFilter=&TextDate=1399%2F11%2F08&TextDates=۱۳۹۹%2F۱۱%2F۰۸&WithOpinion=false&ApproveStateNo=&drpFont= «قانون مجازات اسلامی»، وبسایت سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران.]</ref> البته سیاستهای ابلاغی [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، با تفکیک سطوح مشارکت در ناآرامیها، میان معترضان، فریبخوردگان و عوامل اصلی [[اغتشاش]] تمایز قائل شده است. هدف این رویکرد، مجازات قاطع مسببان اصلی و در عین حال، برخورد با رأفت و زمینهسازی برای بازگشت افراد متنبه به آغوش جامعه است.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5711957/رأفت-اسلامی-برای-فریبخوردگان-و-نوجوانان-برخورد-قاطع-قضایی-با-اغتشاشگران «رأفت اسلامی برای فریبخوردگان و نوجوانان؛ برخورد قاطع قضایی با اغتشاشگران»، خبرگزاری صدا و سیما گلستان.]</ref> طبق این رویکرد افرادی که بدون مداخله در اغتشاشات و در میانهٔ درگیریها جان باختهاند، در حکم شهید تلقی شده و تحت پوشش حمایتهای [[بنیاد شهید]] قرار میگیرند. به خانوادههای افرادی که به هر نحو در جریان اغتشاشات جان خود را از دست دادهاند، [[دیه]] پرداخت میشود. همچنین در خصوص افراد مشکوک به شرارت، بنا بر دستور [[آیتالله خامنهای]]، [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]]، بر اعمال [[رأفت اسلامی]] در قبال خانوادههای آنان تأکید شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83582158/انعکاس-رأفت-رهبری-در-رسانه-های-داخلی «انعکاس رأفت رهبری در رسانههای داخلی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | |||
== فضای مجازی و اغتشاشات == | == فضای مجازی و اغتشاشات == | ||
