بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''جشن شب یلدا'''</big>؛ | <big>'''جشن شب یلدا'''</big>؛ کهنترین جشن زمستانی ایرانیان در بلندترین شب سال.<br> | ||
جشن شب یلدا آیینی کهن در فرهنگ ایرانی و فارسیزبانان است که در پایان آذرماه برگزار شده و بهعنوان یک مناسبت فرهنگی و اجتماعی شناخته میشود. این جشن با گردهمایی خانوادگی، تکریم بزرگترها، صرف خوراکیهای نمادین و اجرای سنتهایی چون شعرخوانی و روایتهای محلی همراه است و در طول تاریخ با فرهنگهای گوناگون نواحی مختلف درآمیخته است. یلدا افزون بر پیوندهای تقویمی، بهعنوان نمادی فرهنگی از همبستگی اجتماعی، امید و بازآفرینی پیوندهای انسانی در جامعۀ ایرانی تداوم یافته و بخشی از میراث فرهنگی ناملموس این حوزه بهشمار میرود. این جشن در سال ۲۰۰۸م در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و در سال ۱۴۰۱ش نیز بهطور مشترک از سوی ایران و افغانستان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو جای گرفت. | |||
==پیشینه== | ==پیشینه== | ||
واژۀ یلدا از زبان سریانی بهمعنای زایش وارد فارسی شده و به تولد خورشید و روشنایی اشاره دارد.<ref group="دیدگاه">مطلب درست است ولی منبع خوبی برای بیان معنای لغوی و ریشه لغوی انتخاب نشده است. از لغت و فرهنگنامه استفاده کنید.</ref> جشن یلدا با باورهای ایزد مهر یا میترا پیوند داشته و در آیینهای باستان، افروختن آتش و گردهمایی نمادین، استقبال از پیروزی نور بر تاریکی را نشان میداد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/celebrate-yalda-night-tradition.html «پیشینۀ جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن»، وبسایت بیتوته.]</ref> با گذر زمان، جنبۀ مذهبی این جشن کمرنگ شد اما یلدا همچنان بازتاب هویت فرهنگی ایرانیان است.<ref group="دیدگاه">من در منبع شما این مطلب را نیافتم؛ لطفا چک کنید.</ref> جشن شب یلدا در دورۀ هخامنشی ثبت رسمی شده<ref group="دیدگاه">در برخی منابع، قدمت 7 هزار ساله هم برای این جشن بیان شده بود</ref> و در سال ۲۰۰۸م در فهرست گنجینههای ملی ایران<ref>[https://www.isna.ir/news/99092519793/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «فلسفۀ کامل شب یلدا در فرهنگ ایرانیان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و در ۱۴۰۱ش بهطور مشترک با افغانستان در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت شده است.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1856887/%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%DA%A9%D9%87%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 «شب یلدا؛ میراث کهن از ایران تا جهان»، خبرگزاری شبستان.]</ref> | واژۀ یلدا از زبان سریانی بهمعنای زایش وارد فارسی شده و به تولد خورشید و روشنایی اشاره دارد.<ref group="دیدگاه">مطلب درست است ولی منبع خوبی برای بیان معنای لغوی و ریشه لغوی انتخاب نشده است. از لغت و فرهنگنامه استفاده کنید.</ref> جشن یلدا با باورهای ایزد مهر یا میترا پیوند داشته و در آیینهای باستان، افروختن آتش و گردهمایی نمادین، استقبال از پیروزی نور بر تاریکی را نشان میداد.<ref>[https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/celebrate-yalda-night-tradition.html «پیشینۀ جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن»، وبسایت بیتوته.]</ref> با گذر زمان، جنبۀ مذهبی این جشن کمرنگ شد اما یلدا همچنان بازتاب هویت فرهنگی ایرانیان است.<ref group="دیدگاه">من در منبع شما این مطلب را نیافتم؛ لطفا چک کنید.</ref> جشن شب یلدا در دورۀ هخامنشی ثبت رسمی شده<ref group="دیدگاه">در برخی منابع، قدمت 7 هزار ساله هم برای این جشن بیان شده بود</ref> و در سال ۲۰۰۸م در فهرست گنجینههای ملی ایران<ref>[https://www.isna.ir/news/99092519793/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «فلسفۀ کامل شب یلدا در فرهنگ ایرانیان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و در ۱۴۰۱ش بهطور مشترک با افغانستان در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت شده است.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1856887/%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%DA%A9%D9%87%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86 «شب یلدا؛ میراث کهن از ایران تا جهان»، خبرگزاری شبستان.]</ref> | ||