جشن شب یلدا: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۶: / خط ۱۶: @@
 ==آیین‌ها و رسوم جشن شب یلدا==
-جشن شب یلدا با مجموعه‌ای از رفتارهای فرهنگی که نسل به نسل منتقل شده، جلوه می‌یابد:
+جشن شب یلدا با مجموعه‌ای از آیین‌های مردمی همراه است که در طول زمان در مناطق مختلف ایران شکل گرفته و تداوم یافته‌اند. مهم‌ترین جلوۀ این آیین‌ها گردهمایی خانوادگی و برپایی شب‌نشینی است که در آن خوراکی‌هایی مانند هندوانه، خربزه، میوه‌های خشک، آجیل و شیرینی مصرف می‌شود؛ در باورهای عامیانه، برخی از این خوراکی‌ها نماد برکت و فراوانی دانسته شده‌اند. در برخی گزارش‌های تاریخی، افروختن آتش در فضای خانه یا بر بام‌ها نیز به‌عنوان نمادی از پاسداشت روشنایی ذکر شده است.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/188914/%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AF%DB%8C?q=%D8%B4%D8%A8%20%D9%8A%D9%84%D8%AF%D8%A7&score=274877907000.0&rownumber=2 اختری، «آیین شب یلدا روز اول دی»، 1383ش، ص15-16.]</ref>  شاهنامه‌خوانی، خواندن غزل‌هایی از دیوان حافظ و گرفتن فال حافظ نیز از رسوم رایج این جشن به‌شمار می‌رود و کارکردی سرگرم‌کننده و فرهنگی دارد.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2277099/%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86-%D8%A7%DB فرشادیان، «شب یلدا: بنیادی جاویدان در فرهنگ و تمدن ایران زمین»، 1403ش، ص21.]</ref>  از آیین‌های مرتبط با این جشن، رسم «خوانچۀ چله» برای تازه‌عروسان است که طی آن خانوادۀ داماد هدایایی شامل میوه، شیرینی، پوشاک، زیورآلات و دیوان حافظ به خانۀ عروس می‌برند؛ این رسم نماد آرزوی برکت و سعادت برای زوج جوان تلقی می‌شود.<ref>[https://roozaneh.net/life-style/work-life/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7/ «اداب‌ورسوم شب یلدا در ایران و تاریخچۀ شب چله در شهرهای مختلف»، وب‌سایت روزانه.]</ref>  در دورۀ معاصر، اهدای هدایایی مانند کتاب یا بسته‌های خوراکی در محیط‌های خانوادگی و گاه در فضاهای کاری نیز به بخشی از شیوه‌های برگزاری این جشن تبدیل شده است.<ref> [https://namnak.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7.p179 «تاریخچۀ شب یلدا و آداب‌ورسوم شب چله در شهرهای ایران»، وب‌سایت نمناک.]</ref>
-===گردهمایی خانوادگی===
-خانواده‌ها، به‌ویژه بزرگ‌ترها، دور هم جمع می‌شوند تا قصه‌گویی، شعرخوانی و گفتگو کنند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/celebrate-yalda-night-tradition.html «پیشینۀ جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
-===سفرۀ یلدا===
-شامل میوه‌های نمادین مانند انار (برکت)، هندوانه (سلامتی) و آجیل (فراوانی) است. در گذشته، کُرسی نیز بخشی از جشن شب یلدا بود.<ref>[https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/celebrate-yalda-night-tradition.html «پیشینۀ جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
-===فال حافظ و شعرخوانی===
-تفأل به دیوان حافظ شیرازی و تعبیر اشعار آن، یکی از شاخص‌ترین آیین‌های این شب است. شاهنامه‌خوانی و داستان‌های حماسی در این جشن نیز پیوندی میان ادبیات و زندگی روزمره ایجاد می‌کند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/celebrate-yalda-night-tradition.html «پیشینۀ جشن شب یلدا و رسم و رسوم آن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
-===افروختن آتش===
-نماد خورشید و روشنایی و دفع تاریکی و نیروهای منفی.<ref>[https://roozaneh.net/life-style/work-life/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7/ «اداب‌ورسوم شب یلدا در ایران و تاریخچۀ شب چله در شهرهای مختلف»، وب‌سایت روزانه.]</ref><ref group="دیدگاه">جمله را کامل کنید که رسم را توضیح دهد که چکاری انجام میشود.</ref>
-=== آیین ویژۀ تازه‌عروسان ===
-خانوادۀ داماد «خوانچۀ چله» شامل میوه، شیرینی، لباس، طلا و دیوان حافظ به خانه عروس می‌برند که نمادی از مهرورزی، برکت و آرزوی زندگی شیرین برای زوج جوان است.<ref>[https://roozaneh.net/life-style/work-life/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7/ «اداب‌ورسوم شب یلدا در ایران و تاریخچۀ شب چله در شهرهای مختلف»، وب‌سایت روزانه.]</ref>
-===هدیه دادن در جشن شب یلدا===
-امروزه هدایایی مانند دیوان حافظ و بسته‌های خوراکی در محیط‌های کاری نیز اهدا می‌شوند.<ref>[https://namnak.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7.p179 «تاریخچۀ شب یلدا و آداب‌ورسوم شب چله در شهرهای ایران»، وب‌سایت نمناک.]</ref>
 ==جلوه‌های محلی جشن شب یلدا در شهرهای ایران==
 جشن شب یلدا در استان‌های مختلف ایران با آیین‌های بومی برگزار می‌شود.