ویرایش لینک‌های داخلی
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
<big>'''جشن شب یلدا'''</big>؛ کهن‌ترین جشن زمستانی ایرانیان در بلندترین شب سال.<br>جشن شب یلدا آیینی کهن در [[فرهنگ ایرانی]] و فارسی‌زبانان است که در پایان [[آذرماه]] برگزار شده و به‌عنوان یک مناسبت فرهنگی و اجتماعی شناخته می‌شود. این جشن با گردهمایی خانوادگی، تکریم بزرگ‌ترها، صرف خوراکی‌های نمادین و اجرای سنت‌هایی چون شعرخوانی و روایت‌های محلی همراه است و در طول تاریخ با فرهنگ‌های گوناگون نواحی مختلف درآمیخته است. یلدا افزون بر پیوندهای تقویمی، به‌عنوان نمادی فرهنگی از همبستگی اجتماعی، امید و بازآفرینی پیوندهای انسانی در جامعۀ ایرانی تداوم یافته و بخشی از میراث فرهنگی ناملموس این حوزه به‌شمار می‌رود. این جشن در سال ۲۰۰۸م در فهرست [[آثار ملی ایران]] ثبت شد و در سال ۱۴۰۱ش نیز به‌طور مشترک از سوی [[ایران]] و [[افغانستان]] در فهرست [[میراث فرهنگی ناملموس]] یونسکو جای گرفت.
<big>'''جشن شب یلدا'''</big>؛ کهن‌ترین جشن زمستانی ایرانیان در بلندترین شب سال.<br>جشن شب یلدا آیینی کهن در [[فرهنگ ایرانی]] و فارسی‌زبانان است که در پایان [[آذرماه]] برگزار شده و به‌عنوان یک مناسبت فرهنگی و اجتماعی شناخته می‌شود. این جشن با گردهمایی خانوادگی، تکریم بزرگ‌ترها، صرف خوراکی‌های نمادین و اجرای سنت‌هایی چون شعرخوانی و روایت‌های محلی همراه است و در طول تاریخ با فرهنگ‌های گوناگون نواحی مختلف درآمیخته است. یلدا افزون بر پیوندهای تقویمی، به‌عنوان نمادی فرهنگی از همبستگی اجتماعی، امید و بازآفرینی پیوندهای انسانی در جامعۀ ایرانی تداوم یافته و بخشی از میراث فرهنگی ناملموس این حوزه به‌شمار می‌رود. این جشن در سال ۲۰۰۸م در فهرست [[آثار ملی ایران]] ثبت شد و در سال ۱۴۰۱ش نیز به‌طور مشترک از سوی [[ایران]] و [[افغانستان]] در فهرست [[میراث فرهنگی ناملموس]] یونسکو جای گرفت.
==پیشینه==
==پیشینه==
پیشینۀ جشن [[شب یلدا]] به سنت‌های [[ایران باستان]] بازمی‌گردد؛ جشنی که ریشۀ نام آن از واژۀ سریانی '''یلدا''' به‌معنای میلاد و زایش گرفته شده<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-2 دهخدا، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل واژۀ «یلدا».]</ref> و در تفسیرهای تاریخی با مفهوم زایش خورشید پیوند یافته است. این آیین در چارچوب [[گاه‌شمار خورشیدی]] و آیین‌های مرتبط با دگرگونی‌های فصلی شکل گرفته و به‌تدریج به‌عنوان جشن فرهنگی در جامعۀ ایرانی تثبیت شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2100570/%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C?q=%D8%B4%D8%A8%20%D9%8A%D9%84 یاری، «شب یلدا؛ کارکردهای هویتی و اجتماعی»، 1402ش، ص15-16.]</ref> با گذر زمان، هرچند برخی کارکردهای آیینی و مذهبی آن دگرگون یا کمرنگ شد، اما جشن شب یلدا که قدمتی هزاران ساله دارد، همچنان به‌عنوان نمادی از هویت فرهنگی ایرانیان تداوم یافت.<ref>[https://www.isna.ir/news/99092519793/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «فلسفۀ کامل شب یلدا در فرهنگ ایرانیان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
پیشینۀ جشن [[شب یلدا]] به سنت‌های [[ایران باستان]] بازمی‌گردد؛ جشنی که ریشۀ نام آن از واژۀ سریانی '''یلدا''' به‌معنای میلاد و زایش گرفته شده<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ «یلدا».]</ref> و در تفسیرهای تاریخی با مفهوم زایش خورشید پیوند یافته است. این آیین در چارچوب [[گاه‌شمار خورشیدی]] و آیین‌های مرتبط با دگرگونی‌های فصلی شکل گرفته و به‌تدریج به‌عنوان جشن فرهنگی در جامعۀ ایرانی تثبیت شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2100570/%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C?q=%D8%B4%D8%A8%20%D9%8A%D9%84 یاری، «شب یلدا؛ کارکردهای هویتی و اجتماعی»، 1402ش، ص15-16.]</ref> با گذر زمان، هرچند برخی کارکردهای آیینی و مذهبی آن دگرگون یا کمرنگ شد، اما جشن شب یلدا که قدمتی هزاران ساله دارد، همچنان به‌عنوان نمادی از هویت فرهنگی ایرانیان تداوم یافت.<ref>[https://www.isna.ir/news/99092519793/%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%B4%D8%A8-%DB%8C%D9%84%D8%AF%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 «فلسفۀ کامل شب یلدا در فرهنگ ایرانیان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>


==فلسفۀ برگزاری==
==فلسفۀ برگزاری==