ابرابزار |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''مذاکرات ایران و آمریکا؛''' روابط دیپلماتیک و گفتوگوهای سیاسی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا. | '''مذاکرات ایران و آمریکا؛''' روابط دیپلماتیک و گفتوگوهای سیاسی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا. | ||
مذاکرات ایران و آمریکا به مجموعهای از تعاملات دیپلماتیک میان [[جمهوری اسلامی ایران]] و [[ایالات متحده آمریکا]] پس از [[انقلاب اسلامی]] ۱۳۵۷ش اطلاق میشود که عمدتاً بر [[برنامه هستهای|برنامه هستهای ایران]] و رفع تحریمهای شورای امنیت و آمریکا تمرکز داشته است. روابط دو کشور که پس از [[کودتای ۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش به سلطه همهجانبه آمریکا منجر شده بود، با وقوع انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش و [[تسخیر سفارت آمریکا]] در سال ۱۳۵۸ش قطع شد. این گفتگوها در دهههای اخیر نقاط عطفی چون [[عهدنامه الجزایر]]، [[مکفارلین|ماجرای مکفارلین]] و [[توافق برجام]] را پشت سر گذاشته، اما همواره با بیاعتمادی عمیق تاریخی و تضادهای هویتی روبرو بوده است. در نهایت، این فرایند در سال ۱۴۰۴ش به دنبال حملات نظامی به تأسیسات هستهای و وقوع درگیریهای مستقیم که منجر به شهادت مقامات عالیرتبه ایران از جمله [[آیتالله خامنهای]] گردید، به بنبست کامل و بحرانی بیسابقه منتهی شد. | مذاکرات ایران و آمریکا به مجموعهای از تعاملات دیپلماتیک میان [[جمهوری اسلامی ایران]] و [[ایالات متحده آمریکا]] پس از [[انقلاب اسلامی]] ۱۳۵۷ش اطلاق میشود که عمدتاً بر [[برنامه هستهای|برنامه هستهای ایران]] و رفع تحریمهای شورای امنیت و آمریکا تمرکز داشته است. روابط دو کشور که پس از [[کودتای ۲۸ مرداد]] ۱۳۳۲ش به سلطه همهجانبه آمریکا منجر شده بود، با وقوع انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ش و [[تسخیر سفارت آمریکا]] در سال ۱۳۵۸ش قطع شد. این گفتگوها در دهههای اخیر نقاط عطفی چون [[عهدنامه الجزایر]]، [[مکفارلین|ماجرای مکفارلین]] و [[توافق برجام]] را پشت سر گذاشته، اما همواره با بیاعتمادی عمیق تاریخی و تضادهای هویتی روبرو بوده است. در نهایت، این فرایند در سال ۱۴۰۴ش به دنبال حملات نظامی به تأسیسات هستهای و وقوع درگیریهای مستقیم که منجر به شهادت مقامات عالیرتبه ایران از جمله [[آیتالله خامنهای]] رهبر جمهوری اسلامی ایران گردید، به بنبست کامل و بحرانی بیسابقه منتهی شد. | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
==== دوران حسن روحانی و توافق برجام ==== | ==== دوران حسن روحانی و توافق برجام ==== | ||
با پیروزی حسن روحانی در انتخابات و انتقال پرونده هستهای | با پیروزی حسن روحانی در انتخابات و انتقال پرونده هستهای از شورای عالی امنیت ملی به وزارت خارجه، روند حلوفصل پرونده هستهای ایران با گروه ۱+۵ شتاب گرفت. گفتگوها در چندین دور در شهرهای وین، لوزان و ژنو جریان داشت. دور نهایی مذاکرات از [[۶ تیر]] ۱۳۹۴ش ([[۲۷ ژوئن]] ۲۰۱۵م) در هتل کوبورگ وین با حضور [[محمدجواد ظریف]]، [[جان کری]] و هیئتهای کارشناسی آغاز شد. سرانجام در تاریخ [[۲۳ تیر]] ۱۳۹۴ش ([[۱۴ ژوئیه]] ۲۰۱۵م)، توافق جامع هستهای موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) میان ایران، اتحادیه اروپا و گروه ۱+۵ منعقد گردید.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/707390-مذاکرات-ایران-آمریکا-بوش-پدر «مروری بر مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از انقلاب؛ ماجرای تماس تلفنی بوش پدر با آیتالله هاشمی چه بود؟»، اعتماد آنلاین.]</ref> سیدعلی خامنهای، رهبر ایران، در ادامه طی فرایند قانونی تصویب و اجرای برجام، شروطی را به شرح زیر به رئیسجمهور ابلاغ کرد. برخی منتقدان بر این باورند که اجرای برجام نتوانست شروط رهبر ایران را تأمین کند.<ref>[https://kayhan.ir/000qOR شروط 9 گانه برجامی که هرگز به آنها عمل نشد»، وبسایت روزنامه کیهان.]</ref> | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| خط ۸۷: | خط ۸۷: | ||
پس از شروع ریاست جمهوری ترامپ و اظهارات رسمی او دربارهٔ مذاکره جامع با ایران، علیرغم مخالفتهایی که در ابتدای دولت مسعود پزشکیان برای مذاکره مجدد وجود داشت اما مقامات ایران در پی نامه ترامپ و عقبنشینی ظاهری آمریکا از موضوعات موشکی و منطقهای، مذاکرات غیرمستقیمی را در عمان صرفاً بر محور موضوع هستهای آغاز کرد. بهگفته مقامات ایرانی، هدف ایران خنثیسازی فریب افکار عمومی و کنترل رژیم صهیونیستی بود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2049122/چرا-ایران-وارد-مذاکرات-شد «چرا ایران وارد مذاکرات شد؟»، خبرگزاری تحلیلی ایران.]</ref> با میانجیگری عمان پنج دور مذاکره، سه دور در [[مسقط]]، دو دور در رم، برگزار شد. هیئتهای ایران به ریاست [[سید عباس عراقچی]] و آمریکا به سرپرستی ویتکاف با وساطت بدر البوسعیدی پیامها را تبادل کردند. محور گفتگوها بازگشت به تعهدات هستهای و رفع تحریمها بود، اما با حملهٔ رژیم صهیونیستی به [[تأسیسات هستهای ایران]] در [[خرداد]] ۱۴۰۴ش، شروع [[جنگ دوازه روزه اسرائیل با ایران]] و [[حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران]]، مذاکرات متوقف شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1050861/وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-ایران-و-آمریکا-دوستانه-بود-از-همکاری-شان-برای-رسیدن-به-صلح-سپاسگزارم «وزیر خارجه عمان: مذاکرات ایران و آمریکا «دوستانه» بود / از همکاری شان برای رسیدن به صلح سپاسگزارم»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref><ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/768266-مذاکرات-ایران-آمریکا-در-مسقط-فعلا-به-پایان-رسید-عراقچی-برای-ادامه-گفتگوها-اتفاق-نظر-وجود-دارد-اما-پیام-حضور-فرمانده-سنتکام-در-مذاکرات-چه-بود «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، وبسایت اقتصاد نیوز.]</ref> غربی بعدها فاش کردند این مذاکرات فریب دیپلماتیک و پوششی برای آمادگی اسرائیل جهت حمله به ایران و ترور فرماندهان و دانشمندان هستهای بوده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1311608/ایران-از-مذاکرات-با-آمریکا-خارج-شد «ایران از مذاکرات با آمریکا خارج شد؟»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | پس از شروع ریاست جمهوری ترامپ و اظهارات رسمی او دربارهٔ مذاکره جامع با ایران، علیرغم مخالفتهایی که در ابتدای دولت مسعود پزشکیان برای مذاکره مجدد وجود داشت اما مقامات ایران در پی نامه ترامپ و عقبنشینی ظاهری آمریکا از موضوعات موشکی و منطقهای، مذاکرات غیرمستقیمی را در عمان صرفاً بر محور موضوع هستهای آغاز کرد. بهگفته مقامات ایرانی، هدف ایران خنثیسازی فریب افکار عمومی و کنترل رژیم صهیونیستی بود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2049122/چرا-ایران-وارد-مذاکرات-شد «چرا ایران وارد مذاکرات شد؟»، خبرگزاری تحلیلی ایران.]</ref> با میانجیگری عمان پنج دور مذاکره، سه دور در [[مسقط]]، دو دور در رم، برگزار شد. هیئتهای ایران به ریاست [[سید عباس عراقچی]] و آمریکا به سرپرستی ویتکاف با وساطت بدر البوسعیدی پیامها را تبادل کردند. محور گفتگوها بازگشت به تعهدات هستهای و رفع تحریمها بود، اما با حملهٔ رژیم صهیونیستی به [[تأسیسات هستهای ایران]] در [[خرداد]] ۱۴۰۴ش، شروع [[جنگ دوازه روزه اسرائیل با ایران]] و [[حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران]]، مذاکرات متوقف شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1050861/وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-ایران-و-آمریکا-دوستانه-بود-از-همکاری-شان-برای-رسیدن-به-صلح-سپاسگزارم «وزیر خارجه عمان: مذاکرات ایران و آمریکا «دوستانه» بود / از همکاری شان برای رسیدن به صلح سپاسگزارم»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref><ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/768266-مذاکرات-ایران-آمریکا-در-مسقط-فعلا-به-پایان-رسید-عراقچی-برای-ادامه-گفتگوها-اتفاق-نظر-وجود-دارد-اما-پیام-حضور-فرمانده-سنتکام-در-مذاکرات-چه-بود «مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط فعلاً به پایان رسید | عراقچی: برای ادامه گفتگوها اتفاق نظر وجود دارد اما… | پیام حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات چه بود؟»، وبسایت اقتصاد نیوز.]</ref> غربی بعدها فاش کردند این مذاکرات فریب دیپلماتیک و پوششی برای آمادگی اسرائیل جهت حمله به ایران و ترور فرماندهان و دانشمندان هستهای بوده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1311608/ایران-از-مذاکرات-با-آمریکا-خارج-شد «ایران از مذاکرات با آمریکا خارج شد؟»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | ||
بهمن ۱۴۰۴ش با درخواستهای همراه با تهدید ترامپ و وساطت کشورهای منطقه، دور دیگری از مذاکرات شروع شد. مقامات ایرانی بازگشت به میز را مشروط به احترام متقابل و کنار گذاشتن زیادهخواهی و محدود به مسائل هستهای دانستند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404111005381/عراقچی-برای-مذاکرات-عادلانه-و-منصفانه-آماده-ایم-هرگز-درباره «عراقچی: برای مذاکرات عادلانه و منصفانه آمادهایم؛ هرگز درباره مسائل دفاعی مذاکره نمیکنیم»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> مذاکرات در [[۱۷ بهمن]] ۱۴۰۴ش در مسقط<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138666/پایان-مذاکرات-ایران-امریکا-در-عمان-عراقچی-شروع-خوبی-بود-تفاهم-برای-ادامه-مذاکرات-وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-جدی-بود «پایان مذاکرات ایران - آمریکا در عمان / عراقچی: شروع خوبی بود ؛ تفاهم برای ادامه مذاکرات / وزیر خارجه عمان: مذاکرات، جدی بود»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> و دور دوم در [[۲۸ بهمن]]<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2183412/پایان-دور-دوم-مذاکرات-هسته-ای-ایران-و-آمریکا-در-ژنو-هنوز-نتیجه «پایان دور دوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین]</ref> و دور سوم در [[۷ اسفند]] ۱۴۰۴ش در ژنو برگزار شد که در آن ایران بر [[حق غنیسازی هستهای]] در ازای لغو تحریمها تأکید کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86088460/مرحله-دوم-از-دور-سوم-مذاکرات-هسته-ای-در-ژنو-به-پایان-رسید «مرحله دوم از دور سوم مذاکرات هستهای در ژنو به پایان رسید + فیلم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> این مذاکرات نیز به دلیل حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در تاریخ [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، که منجر به ترور و شهادت برخی مقامات ایرانی همچون آیتالله خامنهای رهبر انقلاب اسلامی شد، متوقف گشت.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سیاسی-3/1757175-پاسخ-ایران-به-متجاوزان-حمله-دشمن-به-نقاطی-از-کشور-اعلام-روز-عزای-عمومی-در-پی-شهادت-رهبر-انقلاب-تشکیل-شورای-رهبری-به-زودی «پاسخ ایران به متجاوزان و حمله دشمن به نقاطی از کشور/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در پی شهادت رهبر انقلاب/ تشکیل شورای رهبری به زودی»، خبرگزاری کار ایران.]</ref> وزیر خارجه ایران این اقدام را بمباران میز مذاکره و خیانت ترامپ به دیپلماسی نامید که عملاً به معنای پایان قطعی گفتگوها بود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/279492/ترامپ-به-دیپلماسی-و-مردم-آمریکا-خیانت-کرد «ترامپ به دیپلماسی و مردم آمریکا خیانت کرد»، وبسایت نور نیوز.]</ref> | [[بهمن]] ۱۴۰۴ش با درخواستهای همراه با تهدید ترامپ و وساطت کشورهای منطقه، دور دیگری از مذاکرات شروع شد. مقامات ایرانی بازگشت به میز را مشروط به احترام متقابل و کنار گذاشتن زیادهخواهی و محدود به مسائل هستهای دانستند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404111005381/عراقچی-برای-مذاکرات-عادلانه-و-منصفانه-آماده-ایم-هرگز-درباره «عراقچی: برای مذاکرات عادلانه و منصفانه آمادهایم؛ هرگز درباره مسائل دفاعی مذاکره نمیکنیم»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> مذاکرات در [[۱۷ بهمن]] ۱۴۰۴ش در مسقط<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1138666/پایان-مذاکرات-ایران-امریکا-در-عمان-عراقچی-شروع-خوبی-بود-تفاهم-برای-ادامه-مذاکرات-وزیر-خارجه-عمان-مذاکرات-جدی-بود «پایان مذاکرات ایران - آمریکا در عمان / عراقچی: شروع خوبی بود ؛ تفاهم برای ادامه مذاکرات / وزیر خارجه عمان: مذاکرات، جدی بود»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref> و دور دوم در [[۲۸ بهمن]]<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2183412/پایان-دور-دوم-مذاکرات-هسته-ای-ایران-و-آمریکا-در-ژنو-هنوز-نتیجه «پایان دور دوم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در ژنو / هنوز نتیجه ملموسی به دست نیامده است / آیا دور سوم به زودی برگزار خواهد شد؟»، خبر آنلاین]</ref> و دور سوم در [[۷ اسفند]] ۱۴۰۴ش در ژنو برگزار شد که در آن ایران بر [[حق غنیسازی هستهای]] در ازای لغو تحریمها تأکید کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86088460/مرحله-دوم-از-دور-سوم-مذاکرات-هسته-ای-در-ژنو-به-پایان-رسید «مرحله دوم از دور سوم مذاکرات هستهای در ژنو به پایان رسید + فیلم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> این مذاکرات نیز به دلیل حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در تاریخ [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، که منجر به ترور و شهادت برخی مقامات ایرانی همچون آیتالله خامنهای رهبر انقلاب اسلامی شد، متوقف گشت.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سیاسی-3/1757175-پاسخ-ایران-به-متجاوزان-حمله-دشمن-به-نقاطی-از-کشور-اعلام-روز-عزای-عمومی-در-پی-شهادت-رهبر-انقلاب-تشکیل-شورای-رهبری-به-زودی «پاسخ ایران به متجاوزان و حمله دشمن به نقاطی از کشور/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در پی شهادت رهبر انقلاب/ تشکیل شورای رهبری به زودی»، خبرگزاری کار ایران.]</ref> وزیر خارجه ایران این اقدام را بمباران میز مذاکره و خیانت ترامپ به دیپلماسی نامید که عملاً به معنای پایان قطعی گفتگوها بود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/279492/ترامپ-به-دیپلماسی-و-مردم-آمریکا-خیانت-کرد «ترامپ به دیپلماسی و مردم آمریکا خیانت کرد»، وبسایت نور نیوز.]</ref> | ||
== تقویم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا == | == تقویم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا == | ||
